II SA/Gl 119/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M. K. i K. K. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.), wstrzymał roboty budowlane, polegające na budowie muru oporowego na dz. nr ew. 1, 2 w K., prowadzone przez skarżącego K. K. i nakazał inwestorowi przedłożenie do dnia 30 kwietnia 2018 r. dokumentów w postaci: 1) zaświadczenia wójta gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku planu, 2) trzech egzemplarzy projektu budowlanego, 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że działka nr 1 stanowi własność M. i K. K., zaś działka nr 2 jest własnością Skarbu Państwa. W wyniku oględzin w dniu [...] r. i w dniu [...] r. organ ustalił, że inwestor podciął skarpę przy drodze nr 2, wykonał ławę fundamentalną betonową na około 21 m, zabetonował pręty zbrojeniowe. Następnie wykonał żelbetonowy mur oporowy o wys. od 30 cm do 150 cm i szerokości górą 20 cm, poszerzany dołem. Wykonany mur został zakotwiczony 3 prętami żelbetonowymi Ø16 do betonowych schodów na działce nr 1 celem jego stabilizacji. Roboty te wykonano w okresie lipiec-wrzesień 2017 r. bez wymaganego z mocy art. 28 ustawy, pozwolenia na budowę. Wbrew twierdzeniom inwestora, roboty te nie stanowią remontu ogrodzenia, lecz są budową muru oporowego celem zabezpieczenia działki inwestora przed osuwaniem się w kierunku działki drogowej, będącej terenem dróg wewnętrznych w świetle obowiązującego planu miejscowego. W terenie brak też trwałych znaków granicznych. Stąd też celem legalizacji samowolnych robót organ I instancji orzekł o nałożeniu określonych obowiązków. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli M. K. i K. K. Zarzucili, że nie wykonują żadnych robót budowlanych, lecz jedynie podejmują czynności zabezpieczające ich nieruchomość, gdyż właściciele działki nr 2 nie czynią starań, aby ulepszyć drogę. Ich zdaniem, to organ winien ustalić, czy prace trwają na ich działce. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy uchylił w całości postanowienie organu I instancji i orzekł o nakazaniu K. K. przedłożenia do dnia 30 kwietnia 2018 r. dokumentów, wyżej wymienionych, z tym że obejmujących 4 egz. projektu budowlanego. Zdaniem organu odwoławczego, prawidłowo w niniejszej sprawie zastosowano tryb z art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane (przepisy te zacytowano). Budowa muru oporowego nie jest bowiem wyłączona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem organu, przedmiotowy mur – niezależnie od intencji inwestora, musi pełnić rolę konstrukcji oporowej w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Ma bowiem za zadanie przyjęcie naporu gruntu i zabezpieczenie przed jego osuwaniem. Jednakże błędnie organ I instancji nałożył obowiązek przedłożenia 3 egz. projektu budowlanego. Zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy, wymagane jest bowiem przedłożenie 4 egz. projektu. Stąd też organ odwoławczy orzekł reformatoryjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa. Skargę na powyższe postanowienie wnieśli M. K. i K. K., domagając się jego uchylenia i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucili naruszenie art. 3 pkt 3 w zw. z art. 28 ustawy – Prawo budowlane – poprzez błędną kwalifikację obiektu jako mur oporowy, zamiast elementu ogrodzenia, zwolnionego z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 23 ustawy. Nadto, wskazali na naruszenie art. 7, 8 i 77 § 1 kpa z powodu nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem skarżących, mimo licznych pomiarów spornego obiektu, organ I instancji nie odniósł się do tej kwestii. Jedynie na podstawie analizy użytych materiałów organ uznał, że stanowi on mur oporowy, a nie – fragment ogrodzenia parceli skarżących. Stanowisko organu jest jednak nieprzekonywujące. Zdaniem skarżących, teren był bowiem wystarczająco utwardzony, co wyklucza tezę o możliwości osunięcia się gruntu. Celem była budowa ogrodzenia oraz podniesienie walorów estetycznych nieruchomości skarżących, a nie – zabezpieczenie ziemi przed osuwaniem się. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Prawidłowo organy nadzoru budowlanego zakwalifikowały sporne roboty budowlane do kategorii budowy obiektu budowlanego (muru oporowego), wymagającej pozwolenia na budowę z mocy art. 28 ust. 1 i art. 29 ustawy – Prawo budowlane wyżej powołanej. O charakterze przedmiotowego obiektu świadczy nie tylko rodzaj użytych materiałów i sposób jego realizacji, wyżej opisany, ustalony w toku oględzin z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r., przeprowadzonych z udziałem skarżącego jako inwestora (k. 5-7 i 13-14 akt adm.), lecz przede wszystkim jego pismo z dnia 2 października 2017 r. W piśmie tym jednoznacznie podał, że wykonany murek na przedłużeniu od słupa bramy ogrodzeniowej do przepustu ma za zadanie wzmocnienie brzegu na podjeździe do posesji, który jest zagrożony na skutek mokrego terenu w drodze polnej, z której spływające wody opadowe podmywają grunt na wysokości podjazdu. Odcinek ten jest zagrożony w trakcie odśnieżania drogi. Stąd też aby uchronić podjazd, wykonał wspomniany murek 1,40 m przy słupku bramy wjazdowej i ok. 0,50 m przy przepuście (k. 15 akt adm.). W świetle złożonych przez skarżącego pisemnych wyjaśnień, chybiony jest zarzut skarżących co do naruszenia art. 7, 8 i 77 § 1 kpa z powodu nienależytego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Zawarte w skardze twierdzenia, że teren, na którym powstał sporny obiekt został już w przeszłości dostatecznie utwardzony, co wyklucza możliwość obsunięcia się gruntu, a celem robót było wyłącznie budowa ogrodzenia, są zatem sprzeczne ze stanowiskiem inwestora w toku postępowania administracyjnego. Oględziny bezspornie wykazały, że występuje znaczna różnica poziomu terenu, doszło też do podcięcia skarpy. W toku oględzin w dniu [...] r. skarżący oświadczył wprost, że działka od strony niżej położonej drogi osuwa się, dlatego wybudował przedmiotowy mur (k. 13 akt adm.). Masywność budowli, rodzaj konstrukcji, dowodzi też w obiektywny sposób, że nawet jeśli skarżący chciał jedynie zrealizować ogrodzenie, jego dolny fragment o wysokości od 30 cm do 150 cm i szerokości górą 20 cm, poszerzony dołem, pełni równocześnie funkcję konstrukcji oporowej, zabezpieczając teren przed osuwaniem się gruntu. Zdaniem sądu administracyjnego, nie ma zaś prawnego znaczenia fakt, czy funkcja zabezpieczająca ma charakter dominujący, czy też jedynie uboczny z tej racji, że skarżący zamierzali zrealizować jedynie ogrodzenie. Bez równoczesnej budowy stabilnej konstrukcji oporowej z uwagi na znaczną różnicę poziomu terenu, nie byłaby możliwa realizacja ogrodzenia, spełniającego wymogi bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Stąd też brak podstaw do ferowania zarzutu naruszenia prawa materialnego i uchybienia regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Aczkolwiek organ odwoławczy orzekając reformatoryjnie z uwagi na wadliwe nałożenie na inwestora obowiązków w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego co do wymaganej liczby egzemplarzy projektu budowlanego, uchylił w całości postanowienie organu I instancji, a więc także w zakresie wstrzymania robót i nie rozstrzygnął sprawy w tym zakresie, sąd administracyjny uznał, że brak podstaw do uwzględnienia skargi jedynie z tego powodu. Materiał zdjęciowy z dnia [...] r. daje bowiem podstawy do przyjęcia, że przedmiotowy mur został zrealizowany. Co prawda, nie wykonano na nim górnego fragmentu ogrodzenia, to jednak przedmiotem postępowania jest mur oporowy jako obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę. Stąd też kwestia ewentualnych robót przewidzianych do realizacji, jak i usytuowanie obiektu względem granic nieruchomości skarżących winna być przedstawiona w projekcie budowlanym. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 cyt. ustawy. ec