II SA/Gl 1195/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Wnioskiem z dnia 9 marca 2021 r. D. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie zatrzymania stronie z dniem [...] r. prawa jazdy kategorii B o numerze [...], wydanego w dniu [...] r. przez Prezydenta Miasta R. Wnoszący podniósł,, że powodem zatrzymania stronie prawa jazdy przez organ było niepoddanie się przez niego badaniu lekarskiemu i psychologicznemu w wyznaczonym terminie. W ocenie strony, decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, albowiem w dacie wydania decyzji żaden przepis nie dawał organowi podstawy do wyznaczenia terminu na wykonanie badań lekarskich i psychologicznych, czy też terminu na przedstawienie stosownego zaświadczenia organowi administracyjnemu. Organ ustalił, że Sąd Rejonowy w R. [...] Wydział Kamy, wydał w dniu [...] r. wyrok, w którym w punkcie 4 orzekł wobec strony środek kamy w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres jednego roku. Wyrok stał się prawomocny w dniu [...] r. W konsekwencji decyzją nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta R. skierował stronę na badanie psychologiczne, przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Z kolei decyzją nr [...] z dnia [...] r. strona została skierowana na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami Powyższe decyzje zostały wysłane na adres zamieszkania strony, gdzie zostały doręczone w trybie art. 43 kodeksu postępowania administracyjnego w dniu [...] r. dorosłemu domownikowi, to jest bratu strony. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta R. cofnął uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii B na okres wykonania środka karnego. Ze względu na to, że strona nie dostarczyła wyników nakazanych badań dnia [...] r. organ poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zatrzymania uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Ustalono jednocześnie, że D. S. zamieszkuje pod adresem, na który dostarczana jest korespondencja, ale nie otwiera nikomu drzwi i nie odbiera korespondencji. W dniu 25 sierpnia 2018 r. strona złożyła oświadczenie, że nie otrzymała decyzji kierujących na badania psychologiczne oraz lekarskie. Zwrócił się jednocześnie o wydanie kserokopii rozstrzygnięć. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta R. zatrzymał stronie prawo jazdy kategorii B. Argumentując swoje rozstrzygnięcie wskazał, że strona nie poddała się badaniu lekarskiemu i psychologicznemu w wyznaczonym terminie. W konsekwencji powyższych ustaleń SKO w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Wskazało, ze strona oparła swe żądanie na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż organ dopuścił się błędnego zastosowania art. 102 ust. 1 pkt 3 obowiązującej natenczas ustawy o kierujących pojazdami. Podkreśliło jednak, że decyzje z dnia [...] r. o skierowaniu wnioskodawcy na badania lekarskie oraz psychologiczne, zawierały w pouczeniu 30-dniowy termin ich wykonania, od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu. W ocenie Kolegium, termin ten miał charakter instrukcyjny, a nie materialnoprawny. Za przyjęciem powyższego rozumowania przemawia brak określenia terminu poddania się badaniom w przepisach ustawowych, a zamieszczenie go jedynie w pouczeniu do decyzji. Skoro zatem termin wykonania badań lekarskich nie był wówczas terminem prawa materialnego, to tym samym, po jego upływie. Prezydent Miasta R. nie był także obligatoryjnie zobowiązany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Jednakże, co jest kluczowe w sprawie, zamieszczenie w pouczeniu 30-dniowego terminu nie może samo przez się prowadzić do wniosku o rażącym naruszeniu prawa przez organ pierwszej instancji. Jak bowiem wskazano powyżej, organ pierwszej instancji obowiązany był do dokonania zindywidualizowanej oceny możliwości strony w zakresie poddania się badaniom. Adresat tej decyzji wniósł do SKO w Katowicach o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że organ ten zrównał w istocie (co do skutków) termin instrukcyjny z terminem prawa materialnego. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium odwoławcze: - stwierdziło nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] r. w części dotyczącej wskazania terminu zatrzymania prawa jazdy z dniem [...] r., - odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] r. w pozostałej części. Wskazało, że weryfikacja decyzji w trybie stwierdzenia nieważności odbywa się w oparciu o stan faktyczny i prawny na dzień wydania weryfikowanej decyzji. W rozpatrywanej sprawie weryfikowana decyzja została wydana w dniu [...] r. w oparciu o przepis art. 102 ust. 1 pkt 3 lit a, b ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit a, b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 600) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania weryfikowanej decyzji - Starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy; osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia: o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 (lit. a); o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1 (lit. b). Istotnie w dacie wydania weryfikowanej decyzji przepisy prawa nie określały żadnego konkretnego terminu na przedstawienie orzeczenia: o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 oraz o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 84 ust. 1. Powyższe jednak nie oznaczało, że osoba skierowana na wskazane powyżej badania lekarskie i psychologiczne nie była w tym zakresie związana żadnym terminem. Przeciwnie, niedopuszczalność wskazania terminu takiego w decyzji kierującej na badania lekarskie i psychologiczne oznaczała, że stosowane w tej mierze powinny były być ogólne unormowania w zakresie wykonalności ostatecznych decyzji wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że niezwłocznie z chwilą otrzymania ostatecznej decyzji kierującej na badania lekarskie i psychologiczne strona powinna była podjąć czynności zmierzające do poddania się takim badaniom. Niepodjęcie takich czynności i niepoddanie się badaniom obligowało organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Kolegium stwierdziło jednak, że weryfikowana decyzja Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] r. jest wadliwa w zakresie, w jakim orzeczono, że zatrzymanie prawa jazdy następuje z dniem "[...] r." czyli z datą wydania decyzji przez tenże organ. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydawana w trybie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit a, b ustawy o kierujących pojazdami ma bowiem charakter konstytutywny, a nie deklaratoryjny, a to oznacza, że wywołuje skutki prawne z dniem ostateczności. Datą zatrzymania prawa jazdy w takim przypadku jest dzień, w którym decyzja stanie się ostateczna i podlega wykonaniu (o ile nie został decyzji nadany rygor natychmiastowej wykonalności). Możliwość określenia przez starostę konkretnej daty, z którą następuje zatrzymanie prawa jazdy, powinna wynikać z przepisów ustawy. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się "zmiany zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...], numer [...] w całości" oraz zasądzenia kosztów postępowania podniósł, że podstawa do określenia terminu na wykonanie badania lekarskiego i psychologicznego oraz do przedstawienia stosownych zaświadczeń określona została w art. 101 ust. 2 pkt 1) i 2) ustawy o kierujących pojazdami. Należy jednak podkreślić, że zgodnie z art. 139 pkt 3 ustawa o kierujących pojazdami (przepis w brzmieniu od dnia 18 stycznia 2013 do dnia 29 stycznia 2015) weszła w życie w dniu 19 stycznia 2013, za wyjątkiem m.in. art. 101 ustawy o kierujących pojazdami w zakresie którego odroczono jego wejście w życie do dnia 4 stycznia 2016. Tym samym na dzień wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie i badanie psychologiczne tj. [...] r. przepis art. 101 ustawy o kierujący pojazdami nie obowiązywał, a zatem organ nie miał prawa określać stronie terminu na wykonanie tych badań czy na przedstawienie stosownych zaświadczeń. Również na dzień wydania zaskarżonej decyzji tj. [...] r. przepis art. 101 ustawy o kierujących pojazdami nie obowiązywał. Całkowicie błędne jest rozumowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż w realiach przedmiotowej sprawy wobec nieobowiązywania art. 101 ustawy o kierujących pojazdami zastosowanie miały ogólne zas.3dy w zakresie wykonalności ostatecznych decyzji. W ocenie skarżącego przeczy temu konstrukcja art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) ustawy o kierujących pojazdami zgodnie z który starosta wydaje decyzję o zatrzymania prawa jazdy w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi stosownego orzeczenia w wymaganym terminie. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. M Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. W myśl art. 135 p.p.s.a. - co szczególnie istotne w niniejszej sprawie - sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W rozstrzyganej sprawie istota sporu dotyczy tego, czy wskazanie terminu dokonania nakazanych skarżącemu badań a następnie, na skutek niedochowania tego terminu mogło, zastosowanie rozwiązania przewidzianego w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit a, b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 600) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania weryfikowanej decyzji, stanowiło rażące naruszenie prawa. Prezydent Miasta R. decyzją [...] r. zatrzymał stronie z dniem [...] r. prawo jazdy kategorii B. Jako przyczynę takiego rozstrzygnięcia było niepoddanie się przez kierującego badaniu psychologicznemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami oraz badaniu lekarskiemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami Strona została zobowiązana do dokonania tych badań decyzjami z dnia [...] r. Ustalono również, że badania powyższe należy wykonać w ciągu 30 dni. Poza sporem jest, że termin (miesięczny) przedłożenia wyników padań lekarskich i psychologicznych był (i jest obecnie) wskazany w art. 101 ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu kierujący pojazdem powinien się poddać tym badaniom w ciągu miesiąca od skierowania a w ciągu trzech miesięcy jest zobowiązany do przedłożenia wyników badań staroście. Bezsporne jest również, że w chwili wydawania będącej przedmiotem postępowania decyzji przepis powyższy nie obowiązywał (art. 139 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami). W ocenie Sądu przy wydawaniu decyzji z dnia [...] r. nie doszło do naruszenia prawa (tym bardziej rażącego naruszenia prawa). Faktycznie należy przyjąć, że podjęcie rozstrzygnięcia o zatrzymaniu prawa jazdy do kierowania pojazdami nie mogło być uzależnione od braku dokonania badań w terminie miesiąca. Wynika to z faktu, iż art. 101 ustawy o kierujących pojazdami nie wszedł wówczas do obiegu prawnego. To jednak oznacza, że badania te (i ich przedstawienie staroście) powinny nastąpić niezwłocznie. Zatem w rozstrzyganej sprawie organ administracji przyznał stronie uprzywilejowaną pozycję "pozwalając" by badanie te nie zostały dokonane "niezwłocznie" ale w terminie 30 dni. Nie zmienia to faktu, że badania te nie zostały wykonane we wskazanym terminie instrukcyjnym. Decyzje o skierowaniu na badania zostały doręczone stronie dnia 11 września 2013 r. Rozpoczął się zatem bieg terminu do wykonania badań, przy czym miało to nastąpić "niezwłocznie". Dopiero dnia [...] r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie zrealizował swojego obowiązku (czego zresztą, co wynika z akt administracyjnych) do dziś. Nie ulega zatem wątpliwości, ze w sprawie zaistniała przesłanka do zastosowania wobec skarżącego rozwiązania, o którym mowa w art. 102 ust. 1 pkt pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami. Strona nie poddała się bowiem "niezwłocznie" nakazanym badaniom i nie dostarczyła ich organowi. Nie można zatem twierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z przyczyn podniesionych wyżej. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.