II SA/Gl 1196/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2009r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] . nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta B. udzielił M. W. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do ziemi oczyszczonych wód opadowych, pochodzących z powierzchni utwardzonych wokół zespołu [...] garaży położonych przy ul. [...] w S. W pozwoleniu określono, że wody opadowe będą odprowadzane systemem kanalizacyjnym z terenu obejmującego powierzchnię utwardzoną wokół garaży, poprzez urządzenia oczyszczające: osadnik wstępny i separator koalescencyjny [...] typ [...] oraz studzienkę kontrolną i ziemny osadnik wód deszczowych. Stwierdzono, że udzielone pozwolenie jest jednocześnie pozwoleniem na wykonanie urządzenia wodnego dla potrzeb szczególnego korzystania z wód, tj. ziemnego osadnika wód deszczowych o pojemności [...] m3. Zbiornik o wymiarach na planie [...]x[...] m i głębokości [...] m stanowi powierzchniowe urządzenie do wprowadzenia oczyszczonych wód opadowych do ziemi poprzez warstwę piaszczystą o miąższości [...] m., wypełniającą dno zbiornika. Pozwolenia udzielono na okres do [...]r., określając jednocześnie warunki, pod jakimi je udzielono. Pismem z dnia [...]r. Starosta B. zawiadomił skarżącego, że zgodnie z art. 136 ust. 2 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r., nr 239, poz. 2019 ze zm.), przystąpiono do okresowego przeglądu ustaleń zwartych w pozwoleniach udzielonych w latach [...]-[...]. W związku z powyższym zwrócono się do strony o udzielenie wyjaśnień, czy korzysta i w jakim zakresie z uprawnień wynikających z posiadanego zezwolenia oraz o podanie, w jaki sposób realizowane są jego warunki. Pouczono, że brak realizacji obowiązków ustalonych w pozwoleniu może spowodować jego cofnięcie na podstawie art. 136 ust. 1 prawa wodnego. W odpowiedzi skarżący w piśmie z [...]r. podał, że pozwolenie "jest realizowane w dalszym ciągu", aktualnie na ukończeniu jest budowa ciągu garaży na działce [...] a wody z dachów kierowane są w jednym kierunku, tj. tam, gdzie ma być umiejscowiony zbiornik. W reakcji na te wyjaśnienia organ I instancji poinformował, że przesłanką wygaszenia pozwolenia jest sytuacja, w której nie rozpoczęto wykonywania urządzenia wodnego w okresie 2 lat od ostateczności decyzji. Zwrócono się o wyjaśnienie, jak realizowane są warunki pozwolenia, skoro nie wykonano urządzeń oczyszczających. Strona sprzeciwiła się ewentualnemu wygaszeniu pozwolenia. Podała, że zezwolenie pozostaje w mocy a budowa jest kontynuowana. Zawiadomieniem z dnia [...]r. powiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją z dnia [...]r. W jego trakcie strona zarzuciła, że pozwolenie wydane jest do roku [...] i w tym czasie inwestycja zostanie wykonana. Zwróciła uwagę, że zalecenia pozwolenia są wykonywane wraz z pozwoleniem na budowę i projektem kanalizacji deszczowej, np. z zastosowaniem orynnowania dachów i skierowania wód opadowych z podjazdów w kierunku zaplanowanego wpustu ulicznego. Dnia [...]r. przeprowadzono oględziny nieruchomości. Stwierdzono, że nie zostało wykonane urządzenie wodne (osadnik wód deszczowych). Nie zamontowano osadnika wstępnego i separatora wraz ze studzienką kontrolną. Teren wokół istniejących garaży nie jest utwardzony, jest wysypany żużlem. Woda z dachów części garaży odprowadzana jest do ziemi. Decyzją z [...]r. nr [...] Starosta B. cofnął z urzędu, bez odszkodowania, pozwolenie wodnoprawne udzielone skarżącemu decyzją z [...]r. W podstawie prawnej podano przepisy art. 136 ust. 1 pkt 5, 136 ust. 2, 138 ust. 1 i 140 ust. 3 ustawy Prawo wodne. W uzasadnieniu powołano się na stwierdzony stan faktyczny i wyjaśniono, że ponieważ nie wykonano urządzeń wodnych, to nie rozpoczęto korzystania z pozwolenia. Zgodnie z art. 136 ust. 1 pkt 5 ustawy, pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć, jeżeli zakład nie korzystał z uprawnień z niego wynikających przez okres co najmniej 2 lat. Inwestycja jest w realizacji, zbudowano już [...] garaży. Na odprowadzanie do ziemi ścieków deszczowych, które nie są ujęte w szczelne systemy kanalizacyjne i nie pochodzą z powierzchni utwardzonych, nie jest wymagane pozwolenie wodnoprawne. W odwołaniu od decyzji skarżący zwrócił się o jej uchylenie. Podniósł, że inwestycja jest realizowana bardzo powoli. Wybudował jeden z czterech ciągów garaży z zamiarem odprowadzania wód do gruntu i nagle otrzymał decyzję o cofnięciu pozwolenia. Zaskarżoną decyzją z [...]r. Wojewoda [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i stwierdził wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...]r. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 4 ust. 4 pkt 2 prawa wodnego. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 136 ust. 1 pkt 5 prawa wodnego. Z ustaleń faktycznych wynika, że inwestor nie wykonał urządzenia wodnego koniecznego do korzystania z pozwolenia, prawdopodobnie ze względu na stan inwestycji i brak utwardzenia terenu. Cofnięcie pozwolenia w tej sytuacji nie jest możliwe, albowiem inwestor nie rozpoczął korzystania z udzielonych uprawnień. Art. 136 ust. 1 pkt 5 ustawy ma zastosowanie w sytuacjach, gdy zakład wykonał lub rozpoczął wykonywanie urządzeń wodnych. Do ustalonego stanu faktycznego zastosowanie winien znaleźć przepis art. 135 ust. 3 prawa wodnego, przewidujący wygaśnięcie pozwolenia, gdy zakład nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 2 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne. Skutek wygaśnięcia pozwolenia następuje w takiej sytuacji z mocy prawa. W skardze do sądu administracyjnego skarżący podniósł, że pozwolenia udzielono do [...] r., co odnosi się też do zastosowania i oddania do użytku urządzeń. Oświadczył, że nie ma zamiaru rezygnować z ochrony środowiska i doprowadzać do jego degradacji poprzez mieszanie ewentualnych wycieków oleju z wodą opadową z dachów. Pozbawienie pozwolenia wodnoprawnego pozbawia go pozwolenia na budowę i zmusza do ubiegania się o nowe pozwolenie na budowę [...] garaży. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 122 ustawy Prawo wodne, szczególne korzystanie z wód wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Przypadkiem szczególnego korzystania z wód jest wymienione w art. 37 pkt 2 ustawy wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi. Ściekami w rozumieniu ustawy są m. in. wody opadowe, ujęte w zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, m.in. z dróg i parkingów (art. 9 ust. 1 pkt 14 lit.c ustawy). Pozwolenie wodnoprawne wydaje się w formie decyzji, na czas określony. Jak wynika z art. 127 ustawy, pozwolenie wodnoprawne może dotyczyć zarówno szczególnego korzystania z wód jak i wykonania urządzeń wodnych, w tym ostatnim przypadku nie istnieje obowiązek ustalenia okresu udzielonego pozwolenia. W niniejszej sprawie zostało wydane pozwolenie wodnoprawne, zawierające zarówno zezwolenie na szczególne korzystanie z wód poprzez odprowadzanie ścieków (wód opadowych z utwardzonych powierzchni parkingu) systemem kanalizacyjnym, opisanym w pkt I zezwolenia, jak i zezwolenie na wykonanie urządzenia wodnego – ziemnego osadnika wód deszczowych, stanowiącego powierzchniowe urządzenie do wprowadzania oczyszczonych wód opadowych do ziemi. Ustawa prawo wodne przewiduje przypadki wygaśnięcia oraz cofnięcia lub ograniczenia udzielonych zezwoleń, zarówno za odszkodowaniem jak i bez odszkodowania. Stwierdzenie wygaśnięcia, cofnięcie lub ograniczenie zezwolenia następuje w drodze decyzji. Przypadki wygaśnięcia pozwolenia przewiduje przepis art. 135 ustawy. Zezwolenie wygasa m. in., jeżeli zakład nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie dwóch lat od dnia, w którym pozwolenie na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne. Skarżący uzyskał zezwolenie na wykonanie urządzenia wodnego [...]r. i decyzja ta stała się ostateczna. Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że do momentu wydania zaskarżonej decyzji w [...]r. skarżący nie rozpoczął budowy przedmiotowego urządzenia. Za czynność taką nie można uznać wykonania rynien, pozwolenie dotyczy bowiem odprowadzanie wód opadowych nie z dachów, lecz utwardzonych powierzchni parkingu systemem kanalizacyjnym. Skutek wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego w trybie art. 135 ustawy następuje z mocy prawa, decyzja stwierdzająca wygaśnięcie, wydawana w oparciu o art. 138 ust. 1 ustawy, ma charakter deklaratoryjny – jedynie stwierdza stan prawny, który zaistniał na skutek pewnego zdarzenia, jakim był bezskuteczny upływ czasu przeznaczonego na rozpoczęcie wykonywania urządzenia wodnego. Upływ okresu 2 lat spowodował zatem skutek w postaci wygaśnięcia pozwolenia. Jakkolwiek udzielone skarżącemu pozwolenie dotyczyło zarówno zgody na wykonanie urządzenia jak i na szczególne korzystanie z wód, należy przyjąć, że skutek wygaśnięcia dotyczy całości udzielonego pozwolenia. Paradoksalną byłaby bowiem sytuacja, w której w mocy pozostałoby pozwolenie na szczególne korzystanie z wód – wprowadzanie wód opadowych z utwardzonych powierzchni wokół garaży, ujętych w system urządzeń kanalizacyjnych, do ziemi, natomiast wygaśnięciu uległaby część zezwolenia, przewidująca wykonanie urządzenia wodnego umożliwiającego wprowadzanie wód do ziemi. W ustalonym, bezspornym stanie faktycznym prawidłowo zatem organ II instancji zastosował art. 138 ust. 1 w związku z art. 135 pkt 3 prawa wodnego i stwierdził wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego. Tym samym trafne jest stanowisko organu odwoławczego, że w sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 136 ust. 1 pkt 5 ustawy, wprost wyklucza on bowiem możliwość cofnięcia pozwolenia w sytuacji określonej w art. 135 pkt 3, gdy nie rozpoczęto wykonywania urządzenia wodnego. Celnie natomiast organ I instancji zauważył, że istniejące rozwiązanie nie stanowi przypadku szczególnego korzystania z wód i nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego, teren wokół garaży nie jest bowiem utwardzony a wody opadowe nie są ujęte w szczelny system kanalizacyjny. W konsekwencji zaskarżoną decyzję należy ocenić jako prawidłową, organ II instancji, jako organ merytoryczny w sprawie, jest uprawniony do uchylenia wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji i orzeczenia co do istoty, jeśli sprawa nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie. W niniejszej sprawie nie było potrzeby prowadzenia uzupełniających czynności dowodowych, albowiem uchybienie organu niższego stopnia polegało na wadliwej kwalifikacji prawnej bezspornych okoliczności. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.