II SA/Gl 1198/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. T. i S. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) umorzyć postępowanie z wniosku skarżącej Z.T. o przyznanie prawa pomocy, 2) oddalić wniosek S.T. o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy Z.T. i S. T. wystąpili o ustanowienie adwokata z urzędu. W druku formularza wskazali, że są rodziną o niskich dochodach i wysokich kosztach leczenia. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz ze skarżącymi ich syn, synowa oraz wnuczka. Wnioskodawcy zadeklarowali, że poza domem mieszkalnym o pow. 150 m2 nie posiadają żadnego majątku. Wskazali, że łączny dochód wszystkich członków ich rodziny wynosi 5400 zł netto, z tym, że stałe, miesięczne wydatki wynoszą ponad 4800 zł i składają się nań: spłata zaciągniętych pożyczek – 600 zł; spłata zaciągniętego kredytu – 1500 zł; koszty dojazdu do pracy – 720 zł; koszty leczenia – 200 zł; koszty utrzymania domu (w tym wydatki na media) – 500 zł; rehabilitacja – 300 zł; zakup odzieży – 250 zł; zakup żywności 750 zł. Pismem z dnia 16 stycznia 2017 r. skarżący S. T. został wezwany do uprawdopodobnienia okoliczności związanych z sytuacją materialnej jego rodziny, jednakże na wezwanie to nie udzielił odpowiedzi. Następnym wezwaniem zobowiązano skarżącą do udzielenia wyjaśnień odnośnie jej sytuacji materialnej, w szczególności zaś wysokości uzyskiwanego dochodu oraz poziomu i struktury ponoszonych wydatków a zwłaszcza wysokości rat zaciągniętych pożyczek i kredytów oraz celów, na jakie zostały zaciągnięte. W odpowiedzi Z. T. oświadczyła, że rezygnuje z pomocy prawnej, albowiem nie jest w stanie udokumentować swoich wydatków. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Aby można było stwierdzić, że zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy koniecznym jest uzyskanie pełnego obrazu sytuacji materialnej wnioskodawcy, w tym określenie poziomu wydatków i ich relacji do uzyskiwanych dochodów. Temu właśnie służy wezwanie o tzw. dokumenty źródłowe. W realiach rozpoznawanej sprawy wątpliwości budzą stosunkowo wysokie koszty obsługi kredytów i pożyczek, o których wspomniano w druku formularza. Bez ustalenia realnej wysokości rat płaconych z tego tytułu jak również celów, na jakie zobowiązania te zostały zaciągnięte trudno stwierdzić, czy ich spłata winna uzasadniać wyłożenie ze środków publicznych wynagrodzenia dla fachowego pełnomocnika z urzędu. Co do zasady bowiem spłata zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym nie może mieć pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Do tego dodać trzeba, że znaczącą pozycję w budżecie domowym skarżących stanowią koszty leczenia oraz rehabilitacji, które również nie zostały w żaden sposób wykazane. Zaznaczyć trzeba, że wystarczyło uprawdopodobnić chociaż część tych wydatków. Wypada zwrócić uwagę, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego oraz wyjaśnień odnośnie sytuacji rodzinne w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych albo nieprawdziwych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). Z powyższych względów uznano więc, że wniosek S. T. nie zasługuje na uwzględnienie w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Odnosząc się z kolei do wniosku Z. T. stwierdzić przyjdzie, że to strona postępowania swobodnie może decydować o biegu złożonych wniosków. Zgodnie z treścią art. 249a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wiosek lub rozpatrzenie wniosku stanie się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wobec jednoznacznego oświadczenia strony odnośnie jej wniosku, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.