II SA/Gl 1203/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy oddala skargę. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił A.K. (zwanemu dalej: "skarżącym") zwrotu prawa jazdy kat. C1, C1E, C, CE. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w R. orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B na okres dwóch lat. W okresie obowiązywania tego zakazu skarżący zwrócił się z wnioskiem o zwrot prawa jazdy w zakresie kategorii C1, C1E, C, CE. Dlatego organ I instancji działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 341 ze zm.) zobligowany był do odmowy zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii wskazanych we wniosku skarżącego. W odwołaniu z dnia 11 lipca 2019r. skarżący wyraził niezadowolenie z otrzymanej decyzji i wniósł o zwrot prawa jazdy kat. C1, C1E, C, CE. Wskazał, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3, a także art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, co następnie uzasadnił. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie: w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Stosownie do treści art. 12 ust. 2 tej ustawy przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii Cl, C, D1 lub D. Według Kolegium odebranie skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie bowiem zakazał tego ustawodawca w wyżej przytoczonym art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skarżącego uprawnień do kierowania nimi. W kontekście przytoczonej i omówionej podstawy prawnej zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że prawomocnym wyrokiem Sąd Rejonowy orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do których prowadzenia wymagane jest prawo jazdy kategorii B na okres dwóch lat. Organ odwoławczy zaakcentował przy tym, że odebranie przez sąd skarżącemu tylko częściowo uprawnienia do kierowania pojazdami, nie oznacza, że w okresie obowiązywania zakazu kierujący wciąż może korzystać ze wszystkich innych uprawnień do prowadzenia pojazdów. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem Kolegium. W skardze na decyzję Kolegium skarżący zarzucił naruszenie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C1, C1E, C, CE w sytuacji jednoznacznej sprzeczności tego przepisu z art. 2 Konstytucji RP. Ponadto zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz zasady równorzędności interesu społecznego i słusznego interesu indywidulnego oraz art. 8 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady zaufania do organów państwa. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na sporny w judykaturze i doktrynie charakter stanowiska zajętego przez Kolegium. Zakaz określony w art. 12 ust. 1 w zw. z ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami nie obejmuje kierowców, którzy ubiegają się jedynie o przekazanie prawa jazdy tj. o dokonanie czynności administracyjno-technicznej innej niż nadanie uprawnień. Jeżeli bowiem sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B, a skazany posiada również uprawnienia innych kategorii, to starosta cofa uprawnienia stwierdzone prawem jazdy kategorii B, a pozostałe posiadane przez niego uprawnienia pozostają i nie ma potrzeby wydania decyzji o ich nadaniu. Trzeba tylko zwrócić prawo jazdy stwierdzające te pozostałe, posiadane nadal uprawnienia. Organ administracji zobowiązany jest wówczas zamówić spersonalizowane nowe prawo jazdy z zaznaczeniem posiadanych dalej kategorii, tak aby kierowca otrzymał w drodze czynności administracyjno-technicznej nowy dokument prawa jazdy bez uwidocznienia w nim cofniętych uprawnień, co nie jest jednoznaczne z nadaniem uprawnień. W uzasadnieniu skargi przywołano także wyrok WSA w Poznaniu z 8 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 1034/16 oraz zacytowano fragmenty jego uzasadnienia wskazującego na sprzeczność art. 12 ust. 2 pkt. 3 i 4 z art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust.1 i art 175 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem, że skoro sąd zakazał danej osobie kierowania samochodem osobowym, ze względu na to że, określone okoliczności nie gwarantują bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym, to tym bardziej zasadne jest uniemożliwienie takiej osobie prowadzenia innego pojazdu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie przedstawiając argumentację zbieżną z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą zwrotu prawa jazdy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi powyżej kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Ponieważ w świetle wniesionej skargi stan faktyczny ustalony w postępowaniu administracyjnym nie jest sporny, a kwestionowana jest jego ocena, to Sąd po szczegółowym zbadaniu akt administracyjnych poczynione przez Kolegium ustalenia dotyczące stanu faktycznego poczytuje jako własne. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie: t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 341, zwanej w skrócie "ustawą"). Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 ustawy, wskazany wyżej przepis stosuje się także wprost wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Przytoczone brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy obowiązuje od 24 sierpnia 2014 r. Wcześniej, tj. przed zmianą dokonaną na mocy art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970 ze zm.) art. 12 ust. 1 stanowił jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy. W znowelizowanym brzmieniu przepis art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy nowelizującej) i ma zastosowanie do skarżącego, do którego zakaz prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu już po tej dacie. W znowelizowanym stanie prawnym, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jak i dysponujących już takim prawem jazdy. Z tą ostatnią sytuacją mamy do czynienia w odniesieniu do skarżącego. Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C1, C1E, C, CE (sąd karny tych uprawnień skarżącego nie pozbawił). Dlatego też wystąpił on z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanych kategorii. W art. 12 ust. 1 ustawy wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wskazany w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 ustawy stanowi, że okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie innych kategorii uprawnień, niż objęte orzeczonym przez sąd zakazem. W konsekwencji w aktualnym stanie prawnym, skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem zakazującym prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie danej kategorii, został rozciągnięty na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów także względem osób dysponującym już takim prawem jazdy. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że wolą ustawodawcy było wywołanie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Za taką wykładnią treści art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w odniesieniu do skarżącego przemawia także wykładnia celowościowa tych przepisów. Niewątpliwie celem prawodawcy było niedopuszczenie do ruchu drogowego osób, które prowadziły pojazd w stanie nietrzeźwości, które korzystając z uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie innych kategorii mogłyby stwarzać podobne lub nawet większe zagrożenie w ruchu. Taka wykładnia mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów znajduje też jednoznaczne potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych (zobacz m.in. Wyroki NSA z dnia 29 października 2015 r., w sprawie o sygn. akt l OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt l OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt l OSK 888/14, z dnia 13 października 2017 r. sygn. akt I OSK 3181/15, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych m.in.: WSA w Gdańsku z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt III SA-Gd 581/17, WSA w Krakowie z dnia 5 września 2017 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 719/17 oraz z dnia 25 października 2017 r. sygn. akt III SA/Kr 377/17, a także WSA w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 522/16, oraz z dnia 12 stycznia 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 998/17) W związku z powyższym Sąd nie podziela przywołanego w skardze odosobnionego stanowiska zajętego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2017 r., sygn. II SA/Po 1034/16 oraz z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 344/17. Zauważyć przy tym należy, że wyrokiem NSA z dnia 30 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 2834/17 uchylono ww. wyrok Sądu w Poznaniu z dnia 28 września 2017 r. i oddalono skargę, podzielając jednocześnie dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. Ponadto w innych już orzeczeniach WSA w Poznaniu nie zgodzono się z poglądem zaprezentowanym w ww. wyroku z dnia 8 marca 2017 r. (np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Po 111/19, wyrok z dnia 26 września 2019 r. sygn. akt II SA/Po 415/18). Odebranie więc skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w wyżej przytoczonym art. 12 ust. 2 ustawy, przy czym adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy nie jest objęte uznaniem administracyjnym (nie zależy od uznania rozstrzygającego organu i rozważenia przez niego różnych okoliczności życiowych wskazanych przez skarżącego, np. okresu posiadania prawa jazdy, wykonywania działalności gospodarczej, itp.), lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B. Tym samym dokument prawa jazdy dla kategorii wskazanych we wniosku skarżącego nie może być mu zwrócony w okresie obowiązywania orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Czyli skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny są obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Mając powyższe na względzie należało uznać, że w ustalonych bezspornych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Kolegium, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały nie budzące już wątpliwości interpretacyjnych przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, w tym zarzucanych przez skarżącego naruszeń art. 7 i art. 8 k.p.a. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz dokonały jego oceny, czemu dały wyraz w uzasadnieniach swoich decyzji. Wskazały one, na jakich okolicznościach oparły swoje rozstrzygnięcia oraz jakie przepisy mają w sprawie zastosowanie i dlaczego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji, o oddaleniu skargi.