II SA/Gl 1206/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Wyrokiem zaocznym z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. nakazał L. i Z. małż. D. opróżnienie i opuszczenie lokalu przy ul. [...] w K. Następnie wskutek wznowienia postępowania i po rozpatrzeniu apelacji pozwanych, Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...], utrzymał w mocy w całości powyższy wyrok zaoczny oraz orzekł, że L. i Z. D. nie przysługują uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego. Po rozpoznaniu wniosku H. D. (ówczesnego właściciela nieruchomości) decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. odmówił jednak wymeldowania L. i Z. D. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w Katowicach, zaś po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy, Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję odmowną. Spadek po zmarłym H. D. nabyła w całości B. M. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego K. z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Wnioskiem z dnia 3 czerwca 2013 r. B. M. ponownie domagała się wymeldowania L. D. i Z. D., podając że nie przebywają oni w miejscu stałego zameldowania od 1995 r. i obecnie lokal nadaje się tylko do rozbiórki. Po rozpatrzeniu wniosku Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu Z. D. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K. Powołując się na wyniki oględzin, przeprowadzonych w dniach 4 października 2013 r., 13 stycznia 2014 r. oraz 17 lutego 2014 r. oraz rozprawę administracyjną z udziałem świadków – sąsiadów zamieszkujących stale przy ul. [...] w K., organ administracji ustalił, że Z. D. i L. D. nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu od około 15 lat, gdyż nie pozwala na to jego zły stan techniczny. Brak bowiem schodów, które prowadziły na piętro budynku gospodarczego, rozbudowanego przez małż. D., w który znajduje się lokal mieszkalny, zajmowany przez nich. W przedmiotowym budynku niektóre okna są pozabijane dyktą, szyby okien popękane, pozostałe okna zasłonięte żaluzjami. Zdaniem organu, budynek z wyglądu jest niezamieszkały, co potwierdzili przesłuchani świadkowie, a mimo prawidłowego zawiadomienia małżonków D. nie uczestniczyli w przeprowadzonych czynnościach, co uniemożliwiło także oględziny wewnątrz budynku. Ponadto, decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nakazano do dnia [...] r. rozbiórkę samowolnie rozbudowanego budynku, w którym znajduje się przedmiotowy lokal mieszkalny, zaś korespondencja odbierana jest w innym miejscu niż stałego zameldowania. W ocenie organu, oznacza to dobrowolne wykonanie przez małż. D. wyroku, orzekającego eksmisję, zaś lokal ten nie stanowi ich centrum życiowego i nie ma prawnej możliwości powrotu do niego. Organ I instancji nie dopatrzył się też podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania na wniosek małż. D. do czasu zakończenia spraw cywilnych o zachowek po zmarłym H. D. oraz o zwrot poniesionych nakładów. Nadto, organ uznał, że opuszczenie lokalu nie musi być połączone z jego opróżnieniem z rzeczy. Zameldowanie dotyczy bowiem jedynie faktu pobytu osoby w danym lokalu. Zamiar powrotu do lokalu w bliżej nieoznaczonej przyszłości, nie uzasadnia zaś utrzymywania stanu fikcyjnego, pozostającego w rozbieżności z istniejącym stanem faktycznym. W tym stanie rzeczy organ administracji stwierdził, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, stanowiące podstawę do podjęcia decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego, tj. trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu. Odrębną decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. orzekł o wymeldowaniu z przedmiotowego lokalu L. D.. Odwołania od obydwu decyzji wnieśli w jednym piśmie Z. D. i L. D., domagając się ich uchylenia z powodu sprzeczności istotnych ustaleń organu z treścią zgromadzonego materiału dowodowego poprzez bezzasadne przyjęcie, że przedmiotowy lokal (budynek) nie stanowi ich centrum życiowego, podczas gdy rozbudowali przedmiotowy budynek, mieszkali w nim i opuścili go jedynie czasowo, zamierzając dalej tam zamieszkiwać. Nadto, wskazali na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy poprzez pominięcie ich przesłuchania i oparcie ustaleń faktycznych jedynie na podstawie wywiadów u osób bezpośrednio zainteresowanych wydaniem decyzji o ich wymeldowaniu. Zdaniem odwołujących się, z uwagi na zły stan zdrowia i sytuację osobistą, gdyż oboje są emerytami, są chronieni przed eksmisją, zaś wnioskodawczyni B. M. chce ich wymeldować, gdyż zamierza sprzedać nieruchomość i nawet nie zapłacić należytego zachowku. Jednakże zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania Z. D. orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji o wymeldowaniu go z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Organ odwoławczy po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania podzielił bowiem ustalenia faktyczne organu I instancji, że odwołujący się nie zamieszkuje w lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Stwierdził nadto, że w nieruchomości brak jest gazu i prądu, a droga do budynku jest nieużytkowana, co potwierdzają wyniki kilkakrotnych oględzin oraz przesłuchani świadkowie: M. M., M. W. i M. P. Podniesione w odwołaniu okoliczności organ odwoławczy uznał zaś za nieistotne w sprawie o wymeldowanie z uwagi na charakter ewidencji ludności jako mającej na celu zapewnienie zgodności zapisów z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Podkreślono też, że z uwagi na wyrok eksmisyjny bez prawa do lokalu socjalnego, nie ma prawnej możliwości powrotu do niego. Wreszcie, organ II instancji stwierdził, że odwołujący się pomimo prawidłowego wezwania nie stawił się w celu złożenia wyjaśnień, a zatem nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień. W tym stanie rzeczy odwołania nie uwzględniono. Odrębną decyzja po rozpatrzeniu odwołania L. D. Wojewoda [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. W skardze do sądu administracyjnego Z. D. i L. D. powielili treść odwołania od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji. Prawomocnym postanowieniem z dnia 23 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę L. D. na decyzję o wymeldowaniu Z. D. W kolejnym piśmie z dnia 20 lipca 2015 r. skarżący zarzucił, że wskutek bezprawnych działań B. M. nie jest możliwy powrót do spornego lokalu, zaś jego opuszczenie nie było dobrowolne i trwałe oraz pozostawili tam rzeczy. Skarżący opisał też przyczyny i przebieg konfliktu rodzinnego oraz ponowił twierdzenia co do poczynionych nakładów, co jego zdaniem czyni decyzję o wymeldowaniu nieuzasadnioną i bezprawną oraz przedwczesną przed rozstrzygnięciem spraw cywilnych. Rozpoznając skargę Z. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego nie narusza bowiem prawa materialnego, ani w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Wyjaśnić też należy, że sądowa kontrola decyzji sprawowana jest na podstawie akt sprawy w aspekcie legalności tj. zgodności z prawem wg stanu faktycznego i prawnego z daty orzekania przez organ administracji. Zdaniem sądu administracyjnego, badanie sprawy wykazało zaś, że w oparciu o należycie zebrany i rozważony materiał dowodowy oraz przy dochowaniu gwarancji procesowych, zasadnie organy administracji stwierdziły istnienie przesłanek ustawowych do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Z mocy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wyżej powołanej – wg stanu prawnego z daty orzekania przez organy obydwu instancji – wydanie decyzji i wymeldowaniu następuje w przypadku stwierdzenia opuszczenia miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i niedopełnienia obowiązku wymeldowania. Redacja tego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości co do charakteru prawnego decyzji o wymeldowaniu jako tzw. aktu związanego, co oznacza, że wydanie decyzji jest obligatoryjne w razie stwierdzenia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego. W tym wypadku organ nie działa zatem na zasadzie uznania administracyjnego i nie jest władny do uwzględnienia zasad współżycia społecznego, a więc sytuacji osobistej i zdrowotnej osoby, której dotyczy postępowanie. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34) ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkiwania i pobytu osób, a tym samym rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań, należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Obowiązek meldunkowy należy uznać w świetle Konstytucji za instytucję wynikająca z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu, zaś art. 2 ustawy, wprowadza obowiązek meldunkowy każdej osoby przebywającej na terytorium RP, polegający w świetle art. 4 ustawy, także na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego. Definicję pobytu stałego zawiera zaś art. 6 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tą regulacją, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z kolei pobyt czasowy stanowi przebywanie pod innym adresem bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego (art. 7 ust. 1 ustawy). Konsekwencją niedopełnienia obowiązku wymeldowania jest zaś wydanie decyzji przez organ administracji w trybie art. 15 ust. 2 ustawy. W niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy w postaci kilkakrotnych oględzin nieruchomości i zeznań świadków, przywołanych przez organ odwoławczy, wykazał niezbicie, że budynek, w którym na piętrze znajduje się lokal zamieszkały przez skarżącego wraz z rodziną, jest opuszczony i jego stan techniczny uniemożliwia zamieszkiwanie. W istocie skarżący nie kwestionuje ustaleń organów administracji, że opuścił przedmiotowy lokal. Spór sprowadza się jedynie co do oceny, czy opuszczenie miejsca stałego pobytu miało charakter trwały i dobrowolny, jak uznały organy administracji, czy też jedynie czasowy. Zdaniem sądu administracyjnego, trafnie jednak stwierdziły organy obydwu instancji, że deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do lokalu nie przesądza o jedynie czasowym opuszczeniu przedmiotowego lokalu. Takie rozumowanie podważałoby bowiem istotę i sens prawomocnego wyroku eksmisyjnego bez prawa do lokalu socjalnego. Co więcej, skarżący podał w toku rozprawy sądowej, że opuścił lokal wraz z żoną z uwagi na konieczność opieki nad ojcem żony, który zmarł w 2010 r. Oznacza to, że pomimo upływu 5 lat od ustania deklarowanej przez skarżącego przyczyny, uzasadniającej pobyt poza miejscem stałego zameldowania, skarżący zamieszkuje nadal w nieruchomości, stanowiącej majątek rodzinny żony. Taki stan rzeczy w konfrontacji z obiektywnym stanem przedmiotowego lokalu oraz treścią prawomocnego wyroku eksmisyjnego, jednoznacznie dowodzi o trwałym opuszczeniu lokalu, w którym skarżący był zameldowany na pobyt stały. Deklarowany zamiar powrotu należy zaś ocenić jako zdarzenie przyszłe i niepewne. Skoro zaś ewidencja ludności winna odzwierciedlać stan aktualny, wola skarżącego nie ma znaczenia dla wyniku sprawy. O ile bowiem okoliczności faktyczne ulegną zmianie i skarżący ponownie zamieszka w spornym lokalu, zachodzić będzie podstawa do jego powtórnego zameldowania, o ile nie ulegnie też zmianie stan prawny w zakresie obowiązku meldunkowego. Zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388), która weszła w życie już po wydaniu zaskarżonej decyzji obowiązek meldunkowy znosi się od dnia 1 stycznia 2016 r. Prawidłowo też organy administracji uznały, że dla wyniku niniejszej sprawy nieistotny jest fakt, że w przedmiotowym lokalu pozostały rzeczy osobiste i przedmioty, należące do skarżącego i jego rodziny. Nie mają też znaczenia prawnego toczące się postępowania cywilne o zachowek i zwrot nakładów na nieruchomość. W istocie skarżący zmierza do uniemożliwienia zbycia spornej nieruchomości i podważenia skutków prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych, co nie jest możliwe w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Orzeczenia te mają bowiem walor wiążący. Wreszcie, prawidłowo wskazał organ odwoławczy, że skarżący w toku postępowania administracyjnego zrezygnował z przysługujących mu uprawnień procesowych, bowiem pomimo prawidłowego wezwania nie stawił się celem przesłuchania i nie uczestniczył w oględzinach, uniemożliwiając tym samym oględziny wewnątrz zajmowanego uprzednio lokalu. W takiej sytuacji bezpodstawny jest zarzut pominięcia dowodu z jego przesłuchania. Nie mogła też odnieść skutku argumentacja, podniesiona przez skarżącego w piśmie z dnia 20 lipca 2015 r. Pozostawienie rzeczy w przedmiotowym lokalu, opuszczonym wiele lat temu oraz toczące się postępowania cywilne o zachowek i zwrot nakładu nie mają żadnego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy. Nakaz opuszczenia lokalu wynika zaś z prawomocnego wyroku sądu powszechnego i w żadnym wypadku nie jest możliwe odwrócenie jego skutków prawnych w sprawie meldunkowej. Ewidencja ludności nie służy zaś rozstrzyganiu sporów majątkowych i rodzinnych, lecz rejestracji miejsca pobytu osób. Zatem toczące się postępowania nie mają wpływu na wynik sprawy o wymeldowanie. Nawet przysługiwanie tytułu prawnego do lokalu nie chroni przed wydaniem decyzji o wymeldowaniu. Zatem niedopełnienie ustawowego obowiązku wymeldowania, mające na celu zablokowanie działań właściciela na użytek toczących się spraw cywilnych, nie zasługuje na ochronę w sprawie administracyjnej. Sąd administracyjny w ramach kontroli działań organów administracji nie jest też władny do uwzględnienia zasad współżycia społecznego. Z tych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. mw