II SA/Gl 1209/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie lekarskie w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Zarządzeniem z dnia 1 grudnia 2008 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł – zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi, we wniosku z dnia [...] r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na trudna sytuacje materialną. Wnioskodawca zauważył, że przebywając w [...] nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia, a tym samym zdobycia środków na opłacenie wspomnianych kosztów. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje formalizm w zakresie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) wniosek taki winien być złożony na urzędowym formularzu. Z treści § 2 pkt 3 w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) wynika natomiast, że w sytuacji, w której osoba fizyczna nie złoży wspomnianego formularza, jest on jej przesyłany celem wypełniania. Skarżącemu, który w międzyczasie opuścił [...] został przesłany stosowny druk z pouczeniem o konieczności jego wypełnienia o odesłania do Sądu w wyznaczonym terminie. W wyznaczonym terminie D. G. nadesłał wypełniony druk PPF, w którym wskazał, iż obecnie mieszka wraz ze swoją matką i uzyskuje dochód (świadczenie z Urzędu Pracy) w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Na skutek wezwania referendarza sądowego skarżący udokumentował wysokość dochodu osiąganego przez jego matkę – [...] zł netto miesięcznie oraz fakt, iż jest osobą bezrobotną, uzyskująca świadczenie z tego tytułu w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Oprócz tego, udokumentowana została cześć stałych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem sie wnioskodawcy i jego matki, na które składają się: rachunki za telefon komórkowy – około [...] zł miesięcznie oraz opłaty za dostawę wody, odbiór ścieków i śmieci – łącznie [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Kierując się dyspozycją art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a., należało stwierdzić, że w realiach rozpoznawanej sprawy zaistniały podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rodzina skarżącego znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Podstawę do takiego twierdzenia daje przede wszystkim wysokość środków pieniężnych pozostających do dyspozycji D. G. i jego matki. Łącznie, w skali miesiąca jest to około [...] zł netto. W przeliczeniu na członka rodziny daje to kwotę [...] zł. Trzeba przy tym pamiętać, że wspomniany dochód podlega pomniejszeniu o stałe wydatki. Z nadesłanych dokumentów wynika, że wynoszą one przynajmniej [...] zł. Pozostała kwota musi zaspokoić wszelkie inne potrzeby wnioskodawcy i jego matki. Biorąc pod uwagę jej wysokość i zestawiając z wysokością wpisu od skargi wymaganego w niniejszej sprawie należało przyjąć, że konieczność uiszczenia tego ostatniego mogłaby w znaczący sposób pogorszyć i tak ciężką sytuację materialną rodziny D. G. Z tego też powodu uznano, że skarżący zasługuje na zwolnienie z wpisu od skargi. Mając zarazem na uwadze fakt, iż D. G. stosunkowo niedawno opuścił [...], a ze względu na sytuację gospodarczą może mieć problemy ze znalezieniem zatrudnienia zdecydowano również o zwolnieniu go z pozostałych kosztów sądowych. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.