II SA/Gl 1211/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. B. i J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy J. na podstawie art.36 ust. 4 i art. 37 ust 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz.717 ze zm.) oraz Uchwały Rady Gminy J. nr [...] z dnia [...]r. (Dz. Urz. Woj. [...]r) w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy J. dla sołectwa M., w związku ze zbyciem nieruchomości będącej własnością A. i J. B. oznaczonej jako działka nr 1, o powierzchni 0,1507 ha, objętej Księgą Wieczystą KW [...], postanowił ustalić dla A. i J. B. jednorazową opłatę w wysokości 10.549,00 zł, tytułem wzrostu wartości nieruchomości nr 1, która zmieniła przeznaczenie w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy J. w obszarze sołectwa M.. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w związku z uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu, wzrosła wartość działki należącej do A. i J. B., która został zbyta przez właścicieli przed upływem pięciu lat od momentu uchwalenia planu. Nadto w toku przeprowadzonego postępowania ustalił, że w okresie poprzedzającym uchwalenie planu działka była wykorzystywana do celów rolniczych, a dzięki uchwaleniu planu znalazła się na terenie przeznaczonym pod zabudowę jednorodzinną. W tej sytuacji należało ustalić jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości zbytej nieruchomości. Za podstawę wyliczeń przyjęto całkowitą powierzchnię działki , wartość rynkową 1 metra kwadratowego przed uchwaleniem planu i wartość rynkową 1 metra kwadratowego po uchwaleniu planu zagospodarowania przestrzennego, a następnie od kwoty wzrostu wartości obliczono 20%, która to kwota stanowi równowartość jednorazowej opłaty. Wartość nieruchomości została ustalona przy zastosowaniu metody skorygowanej ceny średniej. Nadto organ wskazał, że decyzja o wszczęciu postępowania została doręczona dorosłemu domownikowi w ostatnim dniu terminu do wszczęcia postępowania. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. za pośrednictwem Wójta Gminy J., wniósł pełnomocnik A. i J. B., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzucając, że stanowisko organu I instancji odnośnie do skuteczności i daty zawiadomienia o wszczęciu postępowania, jest po raz kolejny dowolne i oczywiście błędne. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że organ II instancji już trzykrotnie uchylał wcześniejsze decyzje Wójta Gminy J. w zakresie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, z uwagi na nie wykazanie , że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone w miejscu zamieszkania adresatów do rąk dorosłego domownika. Nadto stwierdził, że organ I instancji nie odniósł się zarówno do treści przesłuchań świadków, jak i ich wiarygodności oraz do treści zaświadczenia z firmy "A" sp. z o.o. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia Bielsku-Białej r. nr Bielsku-Białej na podstawie art. 36 ust. 4 i art.37 ustawy z dnia 22 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że żaden ze zgromadzonych dowodów nie rozstrzyga jednoznacznie, czy zawiadomienie o którym mowa zostało doręczone synowi strony w miejscu zamieszkania i uznaje, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty planistycznej zostało skutecznie doręczono w dniu Bielsku-Białej r. pod adres M., ponieważ fakt, że G. B. w dniu [...]r był w miejscu pracy w godz. od 10.00 do 22.00 nie wyklucza możliwości doręczenia mu przesyłki w miejscu zamieszkania. W dalszej części wskazuje na podstawę prawną i uzasadnienie faktyczne dla sposobu wyliczenia i wysokości ustalonej opłaty planistycznej. Stwierdza, iż strony nie kwestionują ustalonych przez rzeczoznawcę majątkowego wartości nieruchomości, ani operatu szacunkowego, nie kwestionują także wysokości ustalonej opłaty planistycznej. Na decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnieśli A. i J. B. reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego P. B., zarzucając naruszenie przepisów: - art.7 k.p.a., art.75 § 1 k.p.a., art.77 § 1 k.p.a. i art.80 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ administracji w sposób niezgodny z tymi przepisami ustalenia, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania adresowane do skarżących zostało doręczone ich synowi w miejscu zamieszkania oraz bezpodstawne kwestionowanie wiarygodności zeznań skarżących, iż w dniu [...]r. przez cały dzień byli w miejscu zamieszkania, - art. 43 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż w stanie faktycznym sprawy miało miejsce skuteczne doręczenie zastępcze, adresowanego do skarżących zawiadomienia o wszczęciu postępowania, - art. 36 ust. 4 i art. 37 ustawy z dnia 22 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji wydanego w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości pomimo, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie zostało skarżącym skutecznie doręczone przed upływem pięcioletniego okresu dla dochodzenia roszczeń z tytułu opłaty planistycznej. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę SKO w B. stwierdziło, że nie jest sporne, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało wysłane do skarżących za pośrednictwem Poczty i doręczone w dniu [...]r. dorosłemu domownikowi tj. synowi adresatów, sporne pozostaje natomiast, czy to doręczenie miało miejsce w miejscu zamieszkania adresatów , czy też w miejscu pracy ich syna. Jednocześnie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały na podstawie art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz.717 ze zm., dalej "ustawa") zgodnie z którymi, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel albo użytkownik wieczysty sprzedaje tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazowo opłatę, ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości i jest ustalana na dzień sprzedaży nieruchomości. Wzrost wartości nieruchomości stanowi różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu planu miejscowego, a jej wartością określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego przed zmianą planu lub faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości przed jego uchwaleniem. Wójt ustala opłatę w drodze decyzji, bezzwłocznie po otrzymaniu wypisu aktu notarialnego, potwierdzający fakt przeniesienia własności nieruchomości. W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że niewątpliwie skarżący A. i J. B. dokonali zbycia nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 1, o powierzchni 0,1507 ha, okoliczność ta została potwierdzona aktem notarialnym z dnia [...]. Rep. A. Nr [...]. Nie budzi wątpliwości również fakt, że przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przedmiotowa działka była wykorzystywana do celów rolniczych, a po jego wejściu w życie znalazła się na terenie przeznaczonym pod zabudowę jednorodzinną. ( Uchwała Rady Gminy J. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowani przestrzennego gminy J. dla sołectwa M..) Ten fakt, w związku ze zbyciem nieruchomości przed upływem 5 lat od dnia w którym miejscowy plan stał się obowiązujący, był podstawą do naliczenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Wzrost wartości został wyliczony w operacie szacunkowym sporządzonym przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. W oparciu o uchwałę Rady Gminy J. ustalono 20% stawkę służącą do naliczania opłaty, co dało kwotę 10.549,00zł wskazaną w decyzji Wójta Gminy J.. Skarżący nie kwestionują tych okoliczności, zarówno w zakresie podstawy do naliczenia opłaty jak i sposobu jej naliczenia ,a wreszcie dokonanej wyceny nieruchomości i wskazanej kwoty z tytułu jednorazowej opłaty. Sporna pozostaje kwestia prawidłowego doręczenia skarżącym zawiadomienia w przedmiocie wszczęcia postępowania w tym zakresie. Zdaniem skarżących zawiadomienie odebrał ich syn G. B. w dniu [...]r. w miejscu pracy, a w dniu następnym tj. [...]r. doręczył zawiadomienie skarżącym. Okoliczność tę potwierdzili skarżący, składając oświadczenie do protokołu sporządzonego ze spotkania w dniu [...]. w Urzędzie Gminy J.. Zatem nie ma wątpliwości , że przesyłka zawierająca zawiadomienie o wszczęciu postępowania dotarła do adresatów, wątpliwości budzi jedynie sposób doręczenia oraz termin tego doręczenia. Kwestię doręczeń w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy zawarte w Rozdziale 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 267, ze zm. dalej "k.p.a."). Zgodnie z art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organ. W art. 42 k.p.a. wskazano miejsce doręczenia, którym jest mieszkanie osoby fizycznej, jej miejsce pracy ( §1), pisma mogą być doręczane również w lokalu organu, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej( §2 ). W przypadku niemożności doręczenia pisma w miejscach wskazanych wyżej, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie ( § 3). W sytuacji gdy nie jest możliwe doręczenie pisma bezpośrednio adresatowi, ustawodawca wprowadził instytucję doręczenia zastępczego, zgodnie z którą doręcza się pismo za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy to nie jest możliwe w drzwiach mieszkania ( art.43 k.p.a.). W odniesieniu do niniejszej sprawy stwierdzić należy , że miało miejsce doręczenie zastępcze, albowiem zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone dorosłemu domownikowi, którym był syn skarżących. Okoliczność tę potwierdza zarówno G. B., który przyznaje , że odebrał korespondencję adresowaną do swoich rodziców i zobowiązał się do jej doręczenia, jak również adnotacja znajdująca się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji, z której wynika, że przesyłkę doręczono pełnoletniemu domownikowi w dniu [...]r.,a który zobowiązał się doręczyć ją adresatowi, co potwierdził własnoręcznym podpisem G. B.. Skarżący kwestionują miejsce doręczenia korespondencji twierdząc, że syn odebrał pismo w miejscu pracy, jednak przeprowadzone postępowanie administracyjne nie potwierdziło tej tezy. Z materiałów dowodowych wynika, że zdarzały się wcześniej przypadki, że korespondencja była doręczana w miejscu pracy G.B., co potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie, nie wiemy jednak czy była to korespondencja adresowana wyłącznie do G.B., co zgodnie z brzmieniem art. 42 § 1 k.p.a. było dopuszczalne, czy też była zaadresowana do innych osób co byłoby naruszaniem dyspozycji art. 43 k.p.a. Nie sposób nie zgodzić się z twierdzeniem organu II instancji, że potwierdzenie obecności G. B. w dniu [...]r. w pracy, nie wyklucza doręczenia pisma w miejscu jego zamieszkania. Chybiony w ocenie Sądu jest zarzut skarżących, że G. B. nie mógł odebrać adresowanej do nich korespondencji, ponieważ nie jest dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. Potwierdzeniem tego zarzutu ma być fakt, że wprawdzie zamieszkuje w jednym budynku ze skarżącymi, ale ma oddzielne wejście do swojej części domu i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa. Nie sposób zgodzić się z tym twierdzeniem, albowiem status domowników adresata pisma mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe.( podobnie Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1996r. sygn. akt III RN 27/96) Zasadniczą kwestią którą Sąd badał rozpoznając niniejszą sprawę było ustalenie terminu w którym Wójt Gminy J. mógł dochodzić roszczenia wynikającego z treści art.36 ust. 4 ustawy tj. wzrostu wartości nieruchomości w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowani przestrzennego. Zgodnie z art. 37 ust. 3 i 4 ustawy roszczenia z tego tytułu, można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące. Artykuł 88 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 2009r., nr 114, poz. 946 ze zm.) uzależnia wejście w życie przepisów powszechnie obowiązujących, w tym aktów prawa miejscowego, a takim niewątpliwie jest uchwała Rady Gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, od ich ogłoszenia, odsyłając w tym zakresie do ustawodawstwa zwykłego. Głównym aktem ustawowym w tym zakresie jest ustawa z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. (Dz. U. nr 62, poz.718 ze zm.) Szczególną regulację wobec przepisów wymienionej wyżej ustawy zawiera art.29 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zgodnie z brzmieniem którego na dzień podjęcia i publikacji uchwały, uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia planu miejscowego obowiązuje od dnia wejścia w życie w niej określonego, jednak nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa. W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należ, że uchwała Rady Gminy J. nr [...]z dnia [...]r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy J. dla sołectwa M. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego nr 45, poz.1237, w dniu 19 kwietnia 2005r. Zatem uchwała weszła w życie w dniu 20 maja 2005r. i od tego momentu biegnie termin 5 letni dla Starosty do dochodzenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Fakt, że w uchwale przewidziany został 14 dniowy termin wejścia jej w życie jest bez znaczenia w świetle regulacji ustawowej wynikającej z art. 29 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, określającym ten termin na 30 dni. W konsekwencji takich ustaleń należało przyjąć, że doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania do rąk skarżących w dniu [...]r., czemu nie przeczą, było również dokonane w terminie. Mając na uwadze powyższe argumenty Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.