II SA/Gl 1212/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi H.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) postanowieniem z dnia [...] roku, znak [...], wydanym na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej k.p.a.) odmówiło wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty R. dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia H.M. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, C, BE. W uzasadnieniu podano m. in., że decyzjami jw. cofnięto stronie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie kat. B, C i BE. Pismem z dnia [...]r. (data wpływu) H. M. złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Strona podniosła, że nie otrzymała ani pisma Starosty R. z dnia [...] r., informującego o terminie poddania się egzaminom kontrolnym na prawo jazdy, ani Profilu Kandydata na Kierowcę z dnia [...] r. Wskazał, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru powyższych przesyłek widnieje podpis E. M. dopiskiem (żona), zaś osoba ta nigdy nie była małżonką strony postępowania. W uzasadnieniu wniosku H. M. wskazał także, że dotarł do E. M. , której podpis widnieje na zwrotnych potwierdzeniach odbioru i uzyskał od niej oświadczenie w sprawie, z którego wynika, że jakkolwiek to jej podpis widnieje na zwrotnych potwierdzeniach, nigdy nie mieszkała pod jego adresem, nie posiadała także umocowania do odbioru korespondencji. Strona jest wobec niej osobą obcą. Zdaniem składu orzekającego strona nie dochowała miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wnioskujący powoływał się na ewentualną nieprawidłowość doręczenia pism w sprawie osobie obcej, tj. E. M. , już w skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 lutego 2018 r. oddalającego skargę na decyzję SKO z dnia [...]r. Tym samym nie można uznać za spełnioną przesłankę wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Strona powołuje się ponadto na przesłankę sfałszowania dowodów, tj. zwrotnych potwierdzeń odbioru. Okoliczność ta nie została jednak potwierdzona prawomocnym wyrokiem. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy przez SKO złożył H. M . Podał m. in., że błędnie SKO przyjmuje, iż termin miesięczny należy liczyć od chwili dowiedzenia się przez Stronę o wadliwości doręczenia jej przesyłki administracyjnej zawierającej pismo Starosty R. z dnia [...] r. i profilu kierowcy. Zgodnie z wnioskiem z dnia 18 lutego 2019 roku podstawą wznowienia nie było dowiedzenie się o wadliwości doręczenia (strona nigdy nie otrzymała tej przesyłki) lecz uzyskanie nowego dowodu, który w sposób bezpośredni potwierdza wadliwość doręczenia przesyłki w postaci oświadczenia osoby, która pokwitowała odbiór tej przesyłki. Termin miesięczny winien być liczony od daty uzyskania w dniu 18 lutego 2019 r. wcześniej nieistniejącego dowodu i tym samym wcześniej nieznanego ani stronie ani organowi. Błędnie przyjmuje SKO, iż powzięcie przez Stronę świadomości istnienia niedoręczonej przesyłki administracyjnej stanowi moment, od którego należy liczyć termin na wznowienie postępowania administracyjnego. Sama wiedza o braku otrzymania przesyłki (wiedza o zdarzeniu negatywnym, które się nie wydarzyło) nie ma żadnego przełożenia na wiedzę o zdarzeniach pozytywnych, tj. co się faktycznie stało z przesyłką, kto konkretnie ją odebrał oraz możliwość przedłożenia na te okoliczności dowodów ówcześnie nieistniejących. Termin miesięczny winien być liczony od uzyskania tej wiedzy i dowodów co nastąpiło w dniu 18 lutego 2019 r. SKO postanowieniem z dnia [...] roku, znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz w związku z art. 144 k.p.a., utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu podano m. in., że w rozpatrywanej sprawie nie został zachowany miesięczny termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. H. M. powoływał się na okoliczność nieprawidłowego doręczenia pism - w sprawie cofnięcia uprawnień - osobie obcej, tj. E. M. , już w skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2018 r. W związku z powyższym należy uznać, że okoliczność nieprawidłowego doręczenia pism niewątpliwie była mu znana już w pierwszej połowie lutego 2018 r., kiedy to wniesiona została skarga kasacyjna. Od tamtego momentu rozpoczął się bieg jednomiesięcznego terminu na wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie biegnie od dnia uzyskania nowego dowodu potwierdzającego podnoszoną wcześniej okoliczność, tylko od dnia dowiedzenia się o tej okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, co wynika wprost z przepisów obowiązującego prawa. Również zmiana kwalifikacji podnoszonej okoliczności na inną przesłankę wznowienia postępowania, nie wpływa na datę rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W dalszym ciągu mamy bowiem do czynienia z tą samą okolicznością, o której strona wiedziała już na początku 2018 r. Skargę na postanowienie SKO złożył H. M., zaskarżając je w całości. Zarzucono m. in. naruszenie art. 148 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu podano m. in., że w sprawie wystąpiły dwa wadliwe doręczenia przesyłek administracyjnych, tj. pierwszej przesyłki zawierającej pismo Starosty R. z dnia [...] r. i profil kierowcy, o której istnieniu skarżący uzyskał wiedzę z pisma Starosty R. z dnia [...] roku oraz drugiej przesyłki zawierającej pismo Starosty Ra. z dnia [...] r., o której istnieniu skarżący dowiedział się dopiero z przekazanego mu w dniu 22 stycznia 2019 r. uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2138/18, a wgląd w dotyczące tej przesyłki dokumenty pocztowe uzyskał dopiero w dniu 14 lutego 2019 r. Istotnym również jest, iż jak wynika z uzasadnienia wyroku NSA z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2138/18, istnienie tej drugiej przesyłki i związane z nią dokumenty pocztowe stanowiły dla NSA podstawę faktyczną do uznania pierwszej przesyłki za doręczoną Skarżącemu - dla Skarżącego była to całkowicie nowa okoliczność faktyczna. Nadto dopiero w dniu 18 lutego 2019 r. Skarżący uzyskał wiedzę o konkretnej osobie, która odebrała przesyłki i nowe dowody dotyczące okoliczności wydania przez Pocztę Polską przesyłek osobie nieuprawnionej do ich otrzymania. Podstawą wznowienia nie było dowiedzenie się o wadliwości doręczenia (strona nigdy nie otrzymała tej przesyłki) lecz uzyskanie nowego dowodu, który w sposób bezpośredni potwierdza wadliwość doręczenia przesyłki w postaci oświadczenia osoby, która pokwitowała odbiór tej przesyłki. Termin miesięczny winien być liczony od daty uzyskania w dniu 18 lutego 2019 r. wcześniej nieistniejącego dowodu i tym samym wcześniej nieznanego ani stronie ani organowi. Błędnie przyjmuje SKO, iż powzięcie przez Stronę świadomości istnienia niedoręczonej przesyłki administracyjnej stanowi moment od którego należy liczyć termin na wznowienie postępowania administracyjnego. Sama wiedza o braku otrzymania przesyłki (wiedza o zdarzeniu negatywnym, które się nie wydarzyło) nie ma żadnego przełożenia na wiedzę o zdarzeniach pozytywnych, tj. co się faktycznie stało z przesyłką, kto konkretnie ją odebrał oraz możliwość przedłożenia na te okoliczności dowodów ówcześnie nieistniejących. Termin miesięczny winien być liczony od uzyskania tej wiedzy i dowodów co nastąpiło w dniu 18 lutego 2019 r. Do dnia 18 lutego 2019 r. skarżący w oparciu o zapoznanie się z dokumentami pocztowymi mógł co najwyżej ustalić, iż są one fałszywe w zakresie dopisków "żona", natomiast co do osoby E. M. nie było możliwości ustalenia chociażby samego faktu rzeczywistego istnienia takiej osoby i wręczenia jej przesyłek, nie mówiąc już o jej konkretyzacji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 – dalej p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W świetle art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wg § 2 termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Zasadą jest więc, że strona wnosi podanie w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Od tego Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje trzy wyjątki: a) w sytuacji z art. 145 § 1 pkt 4 termin biegnie od dnia dowiedzenia się o decyzji, b) zgodnie z art. 145a § 2 termin biegnie od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, c) zgodnie z art. 145b § 2 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Jak podkreśla NSA w wyroku z 6 lipca 2006 r., II OSK 976/05, organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania, wszczęcie bowiem postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminowi, stanowi rażące naruszenie prawa i godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Zgodnie z wyrokiem NSA z 6 maja 2010 r., II OSK 773/09, przystąpienie do rozpoznania sprawy wznowieniowej w wypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest dotknięte wadą nieważnościową (art. 156 § 1 pkt 2) wobec rażącego naruszenia przepisu art. 148 § 1 k.p.a. Jednocześnie ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., spoczywa na stronie, która domaga się wznowienia postępowania w sprawie. Organ ma obowiązek dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (wyrok NSA z 25 maja 2017 r., sygn. II OSK 2445/15). Zgodzić się należy z SKO, że w rozpatrywanej sprawie nie został zachowany miesięczny termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Już w odwołaniu od decyzji Starosty z [...] r. skarżący podnosił wadliwości w doręczeniu pisma z [...] r. w toku postępowania (brak doręczenia, brak poinformowania o treści dokumentów, w tym profilu kierowcy). Były to okoliczności badane w toku kontroli instancyjnej w postępowaniu zwyczajnym. Potem skarżący powoływał się na okoliczność nieprawidłowego doręczenia pism osobie obcej już w skardze kasacyjnej do NSA od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. II SA/Gl 788/17 (zob. wyrok NSA z 7 grudnia 2018 r., I OSK 2138/18). W związku z powyższym należy uznać, że okoliczność nieprawidłowego doręczenia pism niewątpliwie była skarżącemu znana już w tamtym okresie. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie biegnie od dnia uzyskania nowego dowodu potwierdzającego podnoszoną wcześniej okoliczność, tylko od dnia dowiedzenia się o tej okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, co wynika wprost z przepisów obowiązującego prawa. Również ewentualna zmiana kwalifikacji podnoszonej okoliczności na inną przesłankę wznowienia postępowania, nie wpływa na datę rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W dalszym ciągu mamy bowiem do czynienia z tą samą okolicznością, o której strona wiedziała już wiele miesięcy wcześniej. Co więcej, skarżący powołuje się na brak wiedzy o okolicznościach, które faktycznie wynikały z akt sprawy (brak wiedzy o dokumentacji będącej w aktach, brak wiedzy o osobie, która odebrała przesyłkę itd.). Należyta staranność strony wymaga zaznajomienia się z aktami postępowania, tym bardziej że organ pouczał o takich możliwościach, co znalazło wyraz w zawiadomieniu z 18 września 2015 r., odebranym osobiście przez skarżącego. Nie może zatem obecnie wywodzić on korzystnych dla siebie skutków z własnych zaniedbań. Należy też zauważyć na marginesie, że w przesłanką wznowienia postępowania jest m. in. sytuacja, gdy "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję" (art. 145 §1 pkt 5 k.p.a.). Muszą to być dowody "istniejące w dniu wydania decyzji". Skarżący tymczasem powołuje się na "uzyskanie nowego dowodu", takiego, który pojawił się już po zakończeniu sprawy. Także kwestia zaistnienia przesłanek z art. 145 §1 pkt 1 k.p.a., wobec uchybienia terminowi do złożenia wniosku o wznowienia podania ma znaczenie drugorzędne. Można jednak dodać, że w świetle art. 145 § 2 k.p.a. "Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego." Przepisy penalizujące fałszowanie dokumentów wprowadzają umyślność działania (art. 270, 271 Kodeksu karnego). Trudno mówić o "oczywistości" popełnienia przestępstwa w sytuacji, gdy konieczne jest ustalenie nie tylko okoliczności przedmiotowych, ale i podmiotowych). Stąd Sąd nie dostrzega konieczności wznowienia postępowania przez organ z urzędu. Brak jest ku temu jakichkolwiek przesłanek, by organ miał obowiązek działać tu niezależnie od uchybienia terminu przez samego skarżącego. SKO z powyższych względów nie naruszyło art. 7, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1, art. 149 §3 w zw. z art. 145 §1 pkt 1, 5, 148 k.p.a., ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.