II SA/Gl 1215/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant starszy referent Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi B. W.J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...]r., nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od[...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 28 grudnia 2005 roku B. W.-J. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) w M. z zawiadomieniem o samowolnym wybudowaniu na jej nieruchomości, obejmującej działki nr [...] i [...] w O., przy ul. [...] ciągów kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, ciągu wodnego, linii wysokiego napięcia. Podała, że o przeprowadzeniu tych ciągów dowiedziała się w połowie 2005 roku z mapki, którą uzyskała w celu rozpoczęcia procesu budowlanego. Ponaglenie w tej materii skierowała do PINB w dniu 27 lipca 2007 roku. Pismem z dnia 30 lipca 2007 roku PINB zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie legalności wykonania wodociągu przebiegającego przez działkę nr [...] w O. przy ul. [...]. To zawiadomienie zostało sprostowane pismem organu z dnia 6 sierpnia 2007 roku w zakresie wskazania działek przez które przebiega wodociąg – przez określenie, że postępowanie dotyczy działek nr [...],[...] i [...]. Decyzją z dnia [...] roku PINB w M. nakazał "A" rozbiórkę obiektu budowlanego – części wodociągu znajdującego się na działkach nr [...],[...] i [...] przy ul. [...], a należących do B. W.-J. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (organ II instancji) uchylił powyższą decyzję, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ stwierdził, że skoro sporny wodociąg został zrealizowany ponad 20 lat temu (w latach 80-tych XX wieku, a oddany do użytkowania w 1992 roku), to postępowanie powinno się toczyć w oparciu o ustawę Prawo budowlane z 1974 roku, wskazał na art. 48, a w związku z tym konieczność ustaleń w tym zakresie. Stwierdził, że o ile wodociąg jest nadal eksploatowany i jest podłączony do sieci wodociągowej, to jego właścicielem jest przedsiębiorca, który go użytkuje. Zdaniem organu odwoławczego wodociąg powstały na nieruchomości wnioskodawczyni był i jest nadal jej własnością (właściciela nieruchomości) samo podłączenie do sieci nie stanowi automatycznie przeniesienia własności wodociągu na przedsiębiorstwo. Nakazano ustalić adresata decyzji (art. 38 Prawa budowlanego z 1974 r.), wyjaśnić możliwość zalegalizowania wodociągu, wyjaśnić czy inwestycja jest zgodna z obowiązującym planem miejscowym, posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. PINB w M. – po przeprowadzeniu postępowania ponownego – decyzją z dnia [...] roku umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budowy wodociągu na działkach nr [...] i [...] zlokalizowanych przy ul. [...] w O. będących własnością B. W.-J. – na podstawie art. 105 § 1 kpa. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że przyczyną umorzenia postępowania w sprawie było ustalenie, że odcinek sieci wodociągowej przebiegający przez działki B. W.-J. jest nieużytkowany i użytkowany nie będzie. Jest on trwale odcięty od przepływu wody, skorodowany i prawdopodobnie nieszczelny. Przedmiotowy rurociąg przestał więc spełniać swoją rolę i jest obecnie jedynie rurą zakopaną w ziemi, a więc de facto doszło do likwidacji rurociągu. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła B. W.-J. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie obowiązku usunięcia wodociągu lub uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wskazała, że wodociąg (chociaż początkowo nie płynęła nim woda) zawsze był obiektem budowlanym którego realizacja wymagała pozwolenia na budowę. Zdaniem odwołującej się założenie "zaślepek" nie pozbawia wodociągu charakteru obiektu budowlanego. Inaczej należałoby przyjąć, że zablokowanie na określonych odcinkach dopływu wody, powoduje utratę przez ten odcinek charakteru obiektu budowlanego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg sprawy, podzielił ustalenia organu I instancji poczynione w oparciu o zeznania Z. K. – przedstawiciela Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w T., iż sporny odcinek wodociągu poczynając od stycznia 2011 roku jest nieczynny bowiem został odłączony od sieci. Przez ten odcinek nie przepływa woda, a ze złożonych zdjęć przez Z. K. także wynika trwałe odcięcie spornego odcinka wodociągu od sieci. Zdaniem organu orzekającego na tle Prawa budowlanego instalację wodociągową można traktować jako urządzenie budowlane o którym mowa w art. 3 pkt 9 ustawy (musi istnieć związek urządzenia z obiektem budowlanym) lub jako budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 1 litera b ustawy, o czym stanowi również art. 3 pkt 3 tej ustawy, który do budowli zalicza sieci techniczne, a także sieci uzbrojenia terenu. Ocena i kwalifikacja prawna takiego obiektu zależeć będzie od okoliczności sprawy i w przypadku gdy instalacja wodociągowa jest instalacją zewnętrzną wodociąg taki w istocie stanowi budowlę. Następnie organ stwierdził, że warunkiem przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji merytorycznej jest istnienie przedmiotu postępowania co w niniejszej sprawie oznacza wodociąg spełniający swoją funkcję techniczną i użytkową. Skoro zatem sporny wodociąg jest nieużytkowany, trwale odcięty od przepływu wody to przestał on pełnić swoją rolę, a więc doszło de facto do jego likwidacji. W ziemi pozostały jedynie rury co oznacza brak przedmiotu postępowania to jest "wodociągu". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. W.-J. domagała się zmiany zaskarżonej decyzji i wydania decyzji dotyczącej spornego wodociągu, to jest decyzji nakazującej Rejonowemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w T. usunięcie przedmiotowego wodociągu i uprzątnięcie terenu lub uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Domagała się także zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania. Zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego z 1994 roku poprzez przyjęcie, że przedmiotowy wodociąg nie stanowi obiektu budowlanego oraz że został on "zlikwidowany" a tym samym nie istnieje jako przedmiot decyzji administracyjnej, naruszenie prawa materialnego – art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane przez przyjęcie, że do przedmiotowego wodociągu nie ma zastosowania art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku, naruszenie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku, naruszenie przepisów postępowania: art. 105 § 1 kpa oraz art. 7, 8, 77 § 1 i 80 kpa. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z przedstawionych Sądowi akt wynika, że na działkach skarżącej nr [...] i [...] w O. przy ul. [...] zrealizowano wodociąg (rozbieżność między numerami działek wskazanymi w zaskarżonej decyzji a numerami działek we wniosku z dnia 28 grudnia 2005 roku, piśmie PINB w M. z dnia 6 sierpnia 2007 roku oraz decyzji z dnia [...] roku, które należy wyjaśnić w postępowaniu ponownym). Wodociąg ten został wykonany w latach 80-tych XX wieku, a od 1992 roku jest użytkowany. Przestał być użytkowany to znaczy przestała być nim przesyłana woda (został zaślepiony) w styczniu 2011 roku. Faktowi zaślepienia wodociągu nie przeczy skarżąca i ta okoliczność zdaniem Sądu została w postępowaniu właściwie wykazana. Spór w sprawie dotyczy tego czy zaślepienie wodociągu, jak twierdzą organy oznacza iż w sprawie przestał istnieć przedmiot postępowania, a to na skutek tego, że wodociąg przez który już nie jest przesyłana woda utracił swoją funkcję techniczną i użytkową, czy też w dalszym ciągu przedmiot ten istnieje – wodociąg nieużytkowany – uzasadniający ingerencję organów nadzoru budowlanego. W powyższym zakresie Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego (a także organu I instancji), iż wobec zaślepienia wodociągu przestał on istnieć jako przedmiot postępowania – "wodociąg". Wodociąg zewnętrzny, jak w niniejszej sprawie, jest obiektem budowlanym liniowym (art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego z 1994 roku). Jest oczywistym, że realizacja takiego wodociągu zarówno na gruncie Prawa budowlanego z 1974 roku, jak i Prawa budowlanego z 1994 roku, wymagała pozwolenia na budowę. W trakcie takiej realizacji zawsze najpierw dochodzi do wykonania samego wodociągu rozumianego jako ułożenie stosownych rur, a dopiero następnie – po dokonaniu stosownych sprawdzeń – do jego uruchomienia polegającego na dostarczeniu nim wody. Oznacza to, że wodociągi można dzielić na używane (przepływ wody) i nie używane. Jednakże nawet w przypadku gdy wodociąg nie jest używany pozostaje on obiektem budowlanym podlegającym reglamentacji ustawy – Prawo budowlane i kompetencji organu nadzoru budowlanego, a nie rurami w ziemi które nie stanowią przedmiotu postępowania. Należy podzielić stanowisko organów, że brak przedmiotu postępowania uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. W świetle wyżej przedstawionego stanowiska Sądu za niedopuszczalne należy uznać umorzenie postępowania na skutek ustalenia iż wodociąg został zaślepiony, a w konsekwencji przestał istnieć przedmiot postępowania – "wodociąg". Istnieje on bowiem dalej, a jedynie w chwili obecnej jest nieużywany. Skarżąca także domaga się w tym zakresie rozstrzygnięcia organów orzekających twierdząc, że wobec dalszego znajdowania się wodociągu w gruncie ("rur") może on być w każdym czasie uruchomiony. Należy też podkreślić, że z punktu widzenia skarżącej usytuowanie nieużytkowanego wodociągu na jej nieruchomości może jej utrudniać plany inwestycyjne i posiada ona interes prawny w żądaniu usunięcia tego wodociągu ze swojej działki. Do umorzenia postępowania w ocenie składu orzekającego doszło z naruszeniem art. 105 § 1 kpa, a to wobec bezspornego istnienia na nieruchomości skarżącej nieczynnego aktualnie wodociągu. W postępowaniu ponownym organ powinien więc przeprowadzić w stosunku do tego wodociągu postępowanie w zakresie wskazanym w uzasadnieniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] roku. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznał je za nieuzasadnione. Przedmiotowe postępowanie prowadzone było w sprawie samowoli budowlanej, a więc rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie samowoli budowlanej popełnionej pod rządami Prawa budowlanego z 1974 roku, nie mogło zostać wydane w oparciu o art. 67 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane z 1994 roku. Natomiast zarzut niedostatecznego zebrania materiału dowodowego jest także niesłuszny. Materiał dowodowy został zgromadzony w sposób poprawny. Ocena tego materiału dowodowego (w tym bezspornego faktu zaślepienia wodociągu) doprowadziła organy do błędnego wniosku o braku przedmiotu postępowania (o czym była mowa wyżej). Kierując się przedstawionym stanowiskiem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c i art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa. sw