II SA/Gl 1215/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia robót budowlanych w kwestii sprzeciwu skarżącego od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 lutego 2017 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu p o s t a n a w i a zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 lutego 2017 r. i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu argumentując, że nie posiada środków finansowych na opłacenie usług fachowego pełnomocnika. Skarżący oświadczył, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz ze swoją małżonką, zamieszkując w budynku mieszkalnym o pow. 175 m2 i wartości około 500.000,00 zł. W skład majątku strony wchodzi również samochód marki [...] z [...] r. Źródłem utrzymania się wnioskodawcy jest zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 850 zł oraz świadczenie emerytalne jego żony, w kwocie 520 zł. Nadto w formularzu zaznaczono, że miesięczne wydatki rodziny kształtują się na poziomie 300 - 350 zł. Do wniosku skarżący dołączył kopie decyzji o uznaniu go za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu mu zasiłku dla bezrobotnych, decyzję o przyznaniu świadczenia emerytalnego przysługującego jego małżonce oraz kopię umowy darowizny udziału w prawie własności pojazdu, o którym wspominał w swoim wniosku. W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego do uprawdopodobnienia okoliczności ujętych we wniosku, skarżący nadesłał między innymi plik dokumentów potwierdzających obciążające ją koszty utrzymania oraz oświadczenie, w którym ponownie wywiódł, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wyłącznie z małżonką. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 lutego 2017 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wyjaśniono, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania, gdyż skarżący nie wykazał swojej sytuacji rodzinnej oraz materialnej w sposób dostatecznie jednoznaczny oraz wolny od wątpliwości. Zwrócono przede wszystkim uwagę, że z nadesłanych dokumentów wynika, iż stał się on współwłaścicielem udziału (1/2) w prawie własności pojazdu marki [...], który to udział darowany został mu przez J. W., mieszkającego - jak wyraźnie wynika z umowy- pod tym samym adresem co wnioskodawca (T., ul. [...]). Tymczasem osoba ta nie została wskazana w druku formularza jako dorosły domownik, jak również nie podano wysokości dochodów przez nią uzyskiwanych. Powyższa sprzeczność budzi wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń skarżącego o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego wyłącznie z małżonką, a w takiej sytuacji nie można bezkrytycznie przyjąć, iż jego rzeczywista sytuacja rodzinna, a co za tym idzie materialna jest taka, jak podana we wniosku. Pismem z dnia 27 lutego 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, domagając się jego uchylenia i przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W jego uzasadnieniu pokreślił przede wszystkim, że złożone przez niego oświadczenie o pozostawaniu w gospodarstwie domowym wyłącznie ze swoją małżonką jest zgodne z prawdą. Wskazał, że jego dorosły syn J. W. w dniu [...] r. zawarł związek małżeński i od tego czasu zamieszkuje wraz z żoną w budynku mieszkalnym stanowiącym własność jego teściowej G. W., położonym w miejscowości W. w woj. [...], jednakże utrzymał on swoje dotychczasowe zameldowanie w T. z uwagi na brak możliwości zameldowania w aktualnym miejscu pobytu. Skarżący oświadczył również, że jego syn wraz z rodziną partycypują w kosztach utrzymania budynku, w którym zamieszkują. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Biorąc pod uwagę wskazaną we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuację materialną skarżącego oraz okoliczności sprawy, uznać przyjdzie, iż wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Zarówno stan majątkowy skarżącego, jak i wysokość uzyskiwanego przez niego i jego małżonkę świadczenia przemawia za przyjęciem poglądu, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania, jak również kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika. Jak wynika bowiem z dokumentów nadesłanych przez skarżącego, źródłem utrzymania się wnioskodawcy jest zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 850 zł oraz świadczenie emerytalne jego żony w kwocie 520 zł, zaś miesięczne wydatki rodziny kształtują się na poziomie 300 - 350 zł. Skarżący oświadczył również, że jego dorosły syn nie mieszka z nim, a tym samym nie partycypuje w kosztach utrzymania. Dokonana w tym kontekście analiza stanu majątkowego skarżącego, przeprowadzona w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzi do wniosku, iż skarżący wykazał w dostateczny i przekonujący sposób, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika. Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., działając na podstawie art. 260 p.p.s.a.