II SA/Gl 1219/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W skardze z dnia [...] r. K. G. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje formalizm w zakresie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. wniosek taki winien być złożony na urzędowym formularzu. Z treści § 2 pkt 3 w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) wynika natomiast, że w sytuacji, w której osoba fizyczna nie złoży wspomnianego formularza, jest on jej przesyłany celem wypełniania. Na adres skarżącej został przesłany druk urzędowego formularza PPF z pouczeniem o konieczności jego osobistego wypełnienia i zwrotu do Sądu. Dla dokonania tej czynności, wyznaczono siedmiodniowy termin informując, iż jego uchybienie będzie skutkowało pozostawieniem złożonego wniosku bez rozpoznania. We wskazanym terminie K.G. nadesłała wypełniony druk formularza PPF, wskazując w nim, że nie dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie kosztów sądowych oraz opłacenie usług fachowego pełnomocnika. Skarżąca wraz z córką zamieszkują w części budynku mieszkalnego o pow. [...] m2, utrzymując się z alimentów na dziecko oraz zasiłku rodzinnego przyznanego córce. Łączna wysokość tych świadczeń wynosi [...]zł miesięcznie. Skarżąca i jej córka nie dysponują żadnymi oszczędnościami, ani też środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunkach bankowych. nie posiadają również żadnych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie przepisów (art. 199 P.p.s.a.). Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Celem istnienia instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W konsekwencji powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na pokrycie kosztów udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Wniosek strony podlega ocenie w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy przy uwzględnieniu treści przywołanych wyżej przepisów należało zwolnić skarżącą od kosztów sądowych i oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sytuacja materialna skarżącej i jej córki niewątpliwie jest trudna. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala stwierdzić, że zaspokajane są jedynie elementarne potrzeby życiowe tych osób. Kwota [...] zł pozwala na bieżące utrzymanie się, lecz w zasadzie wyklucza możliwość czynienia jakichkolwiek oszczędności. Z tego punktu widzenia należało stwierdzić, że wnioskodawczyni nie będzie wstanie ponieść kosztów postępowania. Tym samym K.G. należało zwolnić od kosztów sądowych w całości. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie pod uwagę brano fakt, że jakkolwiek sytuacja materialna K. G. jest niewątpliwie trudna, to jednak nie można stwierdzić, że jest wyjątkowo ciężka, co uzasadniałoby uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Kryteria sformułowane w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. są bardzo ostre. Tylko więc osoba znajdująca się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej (bez stałego źródła dochodu, bez majątku i bez możliwości uzyskania wsparcia ze strony najbliższych) może liczyć na zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Tego rodzaju okoliczności nie zachodzą w przypadku skarżącej skoro ma ona stałe źródło utrzymania. Na marginesie jedynie można zauważyć, ze udział fachowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie jest niezbędny, gdyż Sąd rozpoznaje skargę niezależnie od podniesionych w niej zarzutów i powołanej podstawy prawnej (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.