II SA/Gl 1220/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi K. T.-W., R. W.–M. i G. W.-C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Wnioskiem z dnia 13 listopada 2013r. doprecyzowanym w protokole rozprawy administracyjnej K. T.-W., R. W.-M., G. W.-C., reprezentowane przez fachowego pełnomocnika wystąpiły do Prezydenta Miasta K. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości położonej w K., oznaczonej obecnie jako całe działki o nr [...] i nr [...] i części działek nr [...], nr [...] i nr [...], o łącznej pow. 20358m2. Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Prezydent Miasta K. na podstawie art. 104, art. 105 oraz art. 110 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] oznaczonej jako działki nr [...],[...] oraz części działek nr [...],[...],.[...],.[...] o łącznej powierzchni 20 358m2, będącej własnością Skarbu Państwa oraz umorzył postępowanie w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 15m2, będącej własnością Skarbu Państwa, ze względu na wycofanie wniosku w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że przedmiotowy wniosek dotyczy tych samych nieruchomości w stosunku do których organ decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił już zwrotu nieruchomości a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał tę decyzję w mocy, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem dnia 21 listopada 2007r. sygn. akt II SA/Gl 845/07 odrzucił skargę na decyzję Wojewody a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 marca 2008r. sygn. akt I OSK 201/08 wniesioną w tym zakresie skargę kasacyjną oddalił. Organ wskazał również, że różnica pomiędzy wnioskiem z dnia 8 lipca 2004r. a obecnie rozpoznawanym polegała na ograniczeniu żądania do zwrotu tylko części nieruchomości, zatem w dalszym ciągu pozostaje związany treścią ostatecznej decyzji utrzymującej w mocy decyzję o odmowie zwrotu przedmiotowych działek. Od powyższej decyzji K. T.-W., R. W.- M. i G. W.-C. wniosły odwołanie w którym podniosły, że ich wniosek dotyczy zwrotu tylko części nieruchomości, która powinna być uprzednio wydzielona przez biegłego geodetę, nadto oparty został na innej podstawie prawnej. Zdaniem odwołujących się względem wskazanej przez nich części nieruchomości spełnione zostały przesłanki konieczne do uznania nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej a organ rozpoznając poprzedni wniosek nie badał możliwości zwrotu tylko części nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art.104 i art.138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art.9a i art.136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że sprawa zwrotu opisanej we wniosku nieruchomości była już przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji i została zakończona ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. W ramach tego postępowania organ miał obowiązek zbadać czy możliwy jest zwrot całej, czy też części nieruchomości i bezsprzecznie stwierdzi, że na całej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia. Zatem od momentu rozpoznania pierwszego wniosku stan prawny i faktyczny nie uległ zmianie co skutkować musi przyjęciem, że zachodzi tożsamość sprawy a tym samym powaga rzeczy osądzonej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. T.-W., R. W.-M. i G. W.-C. reprezentowane przez fachowego pełnomocnika zarzuciły zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art.136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie oraz przepisów postępowania administracyjnego tj. art.77 par.1 i art.78 par.1 k.p.a. poprzez nie zebranie materiału dowodowego mającego znaczenie dla sprawy oraz nie uwzględnienie wniosków dowodowych stron. W uzasadnieniu skargi podniosły, że w tej części nieruchomości której zwrotu się domagają nie była prowadzona działalność związana z celem wywłaszczenia, zatem nie można mówić o zrealizowaniu na całej nieruchomości celu wywłaszczenia bez zbadania topografii terenu i jego dokładnego pomiaru. Przedmiotem rozpoznania wniosku powinna być ocena możliwości zwrotu części nieruchomości, która nie była przedmiotem rozpoznania wniosku o zwrot całości. Skarżące wskazały, że nie było podstaw do umorzenia postepowania w oparciu o art.110 k.p.a., bowiem na wskazanym fragmencie nieruchomości nigdy nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, co daje podstawę do żądania jej zwrotu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi. W toku postępowania sądowego pełnomocnik skarżących podtrzymał stanowisko zawarte w treści skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest zdaniem Sądu dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647) Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia kryterium legalności w niniejszej sprawie jest zaskarżona decyzja Wojewody [...], którą utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] oznaczonej jako działki nr [...],[...] oraz części działek nr [...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni 20 358m2, będącej własnością Skarbu Państwa. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej "k.p.a.") który stanowi, że organ odwoławczy może utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadnieniem dla takiego rozstrzygnięcia będzie okoliczność, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z poszanowaniem przepisów postępowania, a zatem nie ma potrzeby ponownego rozpatrywania sprawy przez organ I instancji. Wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest możliwe wyłącznie, gdy organ I instancji prawidłowo zastosował w sprawie przepisy prawa materialnego (organ II instancji dochodzi do analogicznych ustaleń). Zdaniem Sądu Wojewoda [...] prawidłowo zastosował omawiany przepis. Podstawą prawną umorzenia postępowania był natomiast art. 105 k.p.a. który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Powiedzieć przy tym należy, że pod względem przedmiotowym na sprawę administracyjną składa się treść żądania, uprawnienia lub treść obowiązku oraz podstawa prawna i stan faktyczny, natomiast elementy podmiotowe sprawy administracyjnej to podmioty, które mają w danej sprawie interes prawny lub obowiązek prawny. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza natomiast, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka bezprzedmiotowości spełniona jest w szczególności wówczas, gdy w sprawie nie jest dopuszczalne wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Skutki umorzenia postępowania polegają na tym, że toczącego się prawidłowo postępowania od czasu zaistnienia przyczyn określonych w ustawie procesowej, nie prowadzi się dalej i kończy się bez osiągnięcia celu, dla którego postępowanie zostało wszczęte. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony. Wywiera ona inny skutek: przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. Nie kształtuje się stosunek materialnoprawny ( por. wyrok NSA z dnia 12 września 2012r., sygn. akt II GSK1096/12, LEX nr 1218383). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego może mieć różne postacie, ale w niniejszej sprawie ma charakter obiektywny, albowiem brak jest możliwości prowadzenia postępowania w ramach którego badane będą podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocna decyzja o odmowie zwrotu tej samej nieruchomości. Koniecznym warunkiem uznania iż przedmiot postępowania administracyjnego istnieje jest m.in. ustalenie, że nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa administracyjna musi mieć bowiem charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy ( por. wyroki: NSA z dnia 19 czerwca 2000 r. sygn. akt ISA/Ka 2247/98 oraz z dnia 19 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2247/98, LEX nr 44391; z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1292/11). W ocenie Sądu skarżące zdają się mieć świadomość w tym zakresie, bowiem z akt sprawy wynika, że podjęły działania mające na celu wznowienie postępowanie. Dopiero ostateczne rozstrzygniecie Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. utrzymujące w mocy decyzję Wojewody [...] [...] r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji oraz oddalenie zarówno skargi jak i skargi kasacyjnej spowodowało zainicjowanie postępowania w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy zgodzić się należy ze stanowiskiem organów obu instancji, że kwestia nieruchomości której zwrotu domagają się skarżące została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. Analiza treści uzasadnienia powołanej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji prezydenta Miasta K z dnia [...] r. nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że przedmiotem prowadzonego wówczas postępowania były te same działki, postępowanie było prowadzone na wniosek tych samych stron a organy uznały, iż na całej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, co z kolei skutkowało odmową jej zwrotu. Nadto organy wydając przedmiotowe decyzje powołały się na treść art.136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazując, że badały przesłanki wynikające z treści tego przepisu, a zatem również możliwość zwrotu tylko części nieruchomości. Tym samym jako niezasadny należało uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia powołanego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nietrafny zdaniem Sądu okazał się również zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w treści skargi, bowiem organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowody, w oparciu o który wydały decyzję, prawidłowo przy tym uzasadniając swoje stanowisko. Okoliczność, którą strony chciały wykazać poprzez przeprowadzenie pomiarów geodezyjnych działek nie miała znaczenia dla sprawy, w sytuacji gdy bezprzedmiotowe było postępowanie w zakresie dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze uznać należało, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz.270 z późń. zm.).