II SA/Gl 123/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi I.S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprostowania nazwiska w akcie urodzenia oddala skargę. Wnioskiem z dnia 24 stycznia 2019 r. I. S. (zwana również stroną, skarżącą) zwróciła się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w D. o sprostowanie aktu urodzenia ojca F. S. w ten sposób, że potwierdzona zostanie jednoznacznie pisownia nazwiska S a nie S Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w D. decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił sprostowania. W treści uzasadnienia wskazano, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono, iż akt urodzenia na nazwisko F. S. – poświadczona kserokopia wydana przez Archiwum Państwowe został sporządzony prawidłowo. Nadto stwierdzono, że niemożliwym jest co do zasady sprostowanie aktu urodzenia, ponieważ wszystkie akty znajdujące się w aktach sprawy, tj. akt urodzenia i małżeństwa zostały sporządzone na prawidłowe nazwisko, a dokonanie żądanego przez wnioskodawczynię sprostowania spowoduje niespójność aktów stanu cywilnego i naruszenie porządku prawnego. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 10 kpa poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, naruszenie art. 86 kpa poprzez jego niezastosowanie i pomimo istnienia niewyjaśnionych faktów istotnych dla wyjaśnienia sprawy organ nie wysłuchał strony, naruszenie art. 80 kpa poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób dowolny, a nie swobodny. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W treści uzasadnienia wskazano, że w trakcie postępowania pojawiały się wątpliwości, które sygnalizował organ, a dotyczące faktu, iż właściwe brzmienie nazwiska ojca strony jest zgodne z wnioskiem o sprostowanie, a wynika to z dokumentów związanych z wykonywaną przez niego pracą lub uzyskiwanymi uprawnieniami. Błędna pisownia, zdaniem strony, wynika z burzliwych dziejów rodziny, która sięga czasów zaboru rosyjskiego kiedy to wszystkie nazwiska polsko brzmiące zapisywano w sposób bezdźwięczny. W świetle powyższego strona odwołująca uznała, że powyższe wątpliwości nie zostały przez organ wyjaśnione, a nadto nie zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W treści uzasadnienia Wojewoda wskazał, że organ I instancji zasadnie odmówił sprostowania aktu urodzenia w oparciu o zgromadzone akta stanu cywilnego, ponieważ nie można w niniejszej sprawie przeprowadzić dowodu o sprostowanie aktu stanu cywilnego. Wskazano nadto, że akt zgonu sporządzony na nazwisko F. S . stanowi potwierdzenie zdarzenia późniejszego w stosunku do zdarzenia stwierdzonego w akcie urodzenia i z tego względu nie można uwzględnić wniosku. Nadto stwierdzono, że inne dowody przedstawione przez wnioskodawczynię mogą stanowić dowody w postępowaniu przed sądem, zgodnie z art. 36 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Za niezasadne uznano również pozostałe zarzuty odwołania. Od powyższej decyzji strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez ich niewłaściwą interpretację i nieuwzględnienie zapisów zawartych w świadectwie urodzenia i chrztu świętego, odnośnie niewłaściwego brzmienia nazwiska ojca skarżącej, 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 kpa poprzez przyjęcie, że zmiana brzmienia nazwiska ojca strony może spowodować naruszenie porządku prawnego oraz dobra osobistego jakim jest nazwisko, podczas gdy wszyscy członkowie rodziny noszą nazwisko zgodne z wnioskiem o sprostowanie i to oni z powodu naruszenia porządku prawnego wystąpili o zmianę jego brzmienia, 3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie faktu, że w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy, a w szczególności w świadectwie urodzenia i chrztu, wyraźnie wskazano właściwe brzmienie jego nazwiska. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji I instancji. W treści uzasadnienia wskazano, że wszczęcie postępowania o zmianę lub sprostowanie nazwiska wymaga wezwania członków rodziny do postępowania, albo co najmniej ich powiadomienia, czego nie uczyniono w niniejszym postępowaniu. Zarzucono również, że organ oparł swoje rozważania jedynie o akt zgonu ojca skarżącej, tymczasem gdyby zebrać w całość zgromadzone w sprawie dokumenty, w szczególności świadectwo urodzenia i chrztu ojca strony, a także jego przodków, to można byłoby stwierdzić prawidłowe brzmienie nazwiska, zgodne z treścią wniosku skarżącej. Nadto wskazano, że powyższa rozbieżność w aktach stanu cywilnego pomiędzy ojcem skarżącej, a jego następcami prawnymi powoduje naruszenie porządku prawnego, ponieważ uniemożliwia uprawnionym uregulowanie ich sytuacji prawnej i własnościowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (obecnie Dz. U. z 2020, poz. 463, dalej jako p.a.s.c.), zgodnie z którym, akt stanu cywilnego, zawierający dane niezgodne z danymi, zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego, podlega sprostowaniu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził. Wyżej wskazany przepis precyzyjnie określa przesłanki, które muszą być spełnione, aby sprostowania aktu dokonał kierownik urzędu stanu cywilnego w trybie czynności materialno-technicznej. Zawiera on również zamknięty katalog dokumentów, na podstawie których można dokonać sprostowania. Brzmienie powołanego przepisu, wbrew twierdzeniu strony skarżącej, wskazuje zakres postępowania dowodowego, które kierownik urzędu stanu cywilnego zobowiązany jest przeprowadzić, aby ustalić czy można w tym trybie dokonać sprostowania aktu stanu cywilnego. Powyższe twierdzenie znajduje również potwierdzenie w art. 36 p.a.s.c., który ustanawia kognicję sądu powszechnego, w przedmiocie sprostowania aktu stanu cywilnego, jeżeli: 1) sprostowanie aktu nie jest możliwe na podstawie akt zbiorowych lub innych aktów stanu cywilnego, stwierdzających zdarzenie wcześniejsze i dotyczących tej samej osoby lub jej wstępnych albo na podstawie zagranicznych dokumentów stanu cywilnego, o których stanowi art. 35 w ust. 2, a także 2) sprostowanie aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego nie jest możliwe wyłącznie na podstawie dokumentów wymienionych w pkt 1. W nawiązaniu do powyższego przepisu należy stwierdzić, że akt stanu cywilnego podlega sprostowaniu w formie czynności materialno - technicznej w sytuacji niezgodności aktu z dokumentami zbiorowymi (zgromadzonymi do przedmiotowego aktu) bądź, gdy jest niezgodny z innymi aktami stanu cywilnego, stwierdzającymi zdarzenie wcześniejsze i dotyczącymi w szczególności tej osoby lub jej wstępnych. Powyższe nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Brak jest bowiem dokumentów wykazujących na błędne sporządzenie aktu urodzenia ojca skarżącej. Jak słusznie wskazały organy w aktach sprawy znajdują się akty stanu cywilnego: akt urodzenia i małżeństwa dziadka F. – H., akt urodzenia ojca F. – P. oraz akt urodzenia oraz małżeństwa F., które potwierdzają prawidłową pisownię nazwiska "S". Co prawda w aktach sprawy znajduje się również świadectwo urodzenia i chrztu F. z Parafii Rzymsko – Katolickiej [...] w D. sporządzony na nazwisko "S." jednakże akt ten jest jedynie odpisem i w świetle obowiązujących przepisów kierownik urzędu stanu cywilnego nie może na jego podstawie dokonać sprostowania. Należy w tym miejscu podkreślić, iż w sytuacji gdy ustalenie prawidłowej treści aktu stanu cywilnego wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz dokonania ustaleń faktycznych, co ma miejsce w niniejszym przypadku, sprawa powinna zostać rozstrzygnięta w postępowaniu sądowym przed sądem powszechnym. Odwołując się bowiem do treści art. 3 p.a.s.c. akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. W świetle powyższego przepisu sąd właściwy do sprostowania aktu stanu cywilnego może przyjąć każdy dokument, na podstawie którego dokona obiektywnego rozstrzygnięcia co do istoty. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.