II SA/Gl 1230/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego na skutek wniesienia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata p o s t a n a w i a: oddalić wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 5 stycznia 2011 r. na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 47 § 1 p.p.s.a. oraz art. 58 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Skarżący wnioskiem złożonym osobiście w siedzibie Sądu w dniu [...] r. wystąpił na druku urzędowego formularza o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Jako uzasadnienie podał cyt.: "Brak jest ogólnych przepisów zakazujących paliwem stałym. Brak środków finansowych na opalanie ekologiczne." Nadto na źródło miesięcznego dochodu wskazał - wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1400 zł brutto. Wobec powyższego, Sędzia Sprawozdawca zarządzeniem z dnia [...] r. wezwał wnioskodawcę do uzasadnienia przedmiotowego wniosku, w szczególności przez wskazanie (a także udokumentowanie poprzez nadesłanie dowodów wpłat, faktur VAT, paragonów, stosownych decyzji itp.) wysokości miesięcznych kosztów utrzymania za ostatnie 3 miesiące np. opłat za wodę, energię elektryczną, opał, gaz, telefon, TV, wydatków na zakup żywności, środków czystości, leków, uregulowanie podatków. Nadto skarżący wezwany został do złożenia dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu. Przedmiotowym zarządzeniem skarżący, wobec niejasności sytuacji rodzinnej a w konsekwencji także majątkowej, zobowiązany został do wyjaśnienia okoliczności wskazanych we wniosku odnośnie jego stanu rodzinnego i majątku. Z akt administracyjnych bowiem wynika, iż skarżący wraz z żoną U. G. są właścicielami nieruchomości usytuowanej na działce [...] w G. przy ul. [...], zaś we wniosku wnioskodawca nie oznaczył małżonki, jako osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym, ani też nie wymienił przedmiotowej nieruchomości wśród składników majątku. Sędzia zasygnalizował także, iż zaskarżoną decyzję w imieniu skarżącego oraz jego małżonki odebrała pod adresem ul. [...] w G. córka ww. S. G., którą również pominięto w oświadczeniu o stanie rodziny. Skarżący wezwany został także do wskazania tytułu prawnego do nieruchomości przy ul. [...] w G. Na dokonanie powyższych czynności wyznaczono termin 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe, skarżący pismem złożonym osobiście w siedzibie Sądu w dniu [...] r. (z uchybieniem terminu do tego przewidzianego) poinformował, iż nie posiada dowodów ponoszenia kosztów utrzymania i wydatków, gdyż nie zbiera paragonów ani rachunków, wskazując jednocześnie, iż koszt jego utrzymania jest taki, jak przeciętnego obywatela. Dodał także, że nieruchomość przy ul. [...] w G. jest obciążona hipoteką, natomiast lokal przy ul. [...] w G. nie stanowi własności ani jego, ani żony. W załączeniu przesłał zaświadczenie o osiąganym miesięcznie dochodzie w kwocie 1386 zł brutto. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając wniosek o prawo pomocy zważył, co następuje: W myśl art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie natomiast art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące m.in. dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeśli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wyjaśnienie wszelkich okoliczności dotyczących sytuacji materialnej osoby występującej z takim wnioskiem. Ocena, czy wnioskodawca kwalifikuje się do udzielenia mu wsparcia ze środków publicznych następuje po wszechstronnym zbadaniu jego sytuacji materialnej, co w niniejszej sprawie nie zostało zrealizowane, gdyż uzyskane od skarżącego informacje budzą wątpliwości i są niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Skarżący wnioskując o prawo pomocy zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie osobie fizycznej następuje, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Co prawda skarżący wskazał na miesięczny dochód w wysokości 1386 zł brutto, co zresztą uprawdopodobnił, ale dalsze wyjaśnienia co do jego majątku i dochodu, a także stanu rodzinnego są niejasne. Powyższych wątpliwości nie usunęło również pismo skarżącego nadesłane w odpowiedzi na wezwanie Sędziego Sprawozdawcy. Skarżący nie uzasadnił rozpoznawanego wniosku, nie podjął się nawet próby oszacowania miesięcznych wydatków. Skoro wnioskodawca nie dysponuje dowodami ponoszonych wydatków, to mógł je chociaż wskazać. Lakoniczne wyjaśnienie, iż koszt utrzymania się skarżącego jest taki, jak przeciętnego obywatela nie mogło się ostać. Również informacja o obciążeniu kredytem hipotecznym nieruchomości przy u. [...] w G. nie zwalnia skarżącego z wymienienia jej wśród stanu majątkowego. Podkreślić przyjdzie, że fakt udzielenia kredytu świadczy o zdolności kredytowej wnioskodawcy na dzień jego udzielenia. Odnotować także należy, że dysponowanie lokalem komunalnym wiąże się z ponoszeniem dodatkowych wydatków. Skarżący zaś nie wskazał, czy zaciągnął dodatkowe kredyty, czy też poza uzyskiwanym wynagrodzeniem z tytułu umowy o pracę otrzymuje inne należności i świadczenia. Przy czym sytuacja, w której wydatki znacznie przewyższają dochody budzi zastrzeżenia. Skarżący nie wyjaśnił również stanu rodzinnego, a mianowicie nie wpisał żony i córek do grona osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, zaś z akt wynika, że korespondencję sądową w imieniu skarżącego odebrała jego żona U. G. oraz córka P. G., a decyzje administracyjne - córka S. G. Ocena stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy, jak również jego możliwości finansowych, dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzi do wniosku, iż skarżący nie wykazał dostatecznie, iż spełnia przesłanki do całkowitego uwzględnienia jego żądania. Skarżący bowiem nie uzasadnił wniosku, a w szczególności nie nadesłał dokumentów, jak również nie podał wysokości ponoszonych wydatków, co uniemożliwia ocenę jego możliwości majątkowych. Podkreślić należy, iż skierowane do niego wezwania miały na celu wyjaśnienie kwestii, jakie są niezbędne przy orzekaniu w sprawie prawa pomocy. Brak potwierdzenia, nawet poprzez sporządzenie orientacyjnego kosztorysu aktualnie ponoszonych wydatków nie pozwolił na jednoznaczną ocenę jaki uszczerbek w jego majątku spowoduje opłacenie w sprawie ewentualnych kosztów sądowych oraz kosztów fachowego pełnomocnika. Jak wynika z oświadczenia skarżącego znany jest jedynie jego stały miesięczny dochód i fakt niedysponowania żadnym majątkiem, wobec zakreślenia we wniosku pozycji odnośnie nieruchomości oraz zasobów pieniężnych i innych przedmiotów wartościowych, co z ustaleniami poczynionymi przez Sąd chociażby odnośnie nieruchomości i stanu rodzinnego budzi wątpliwości. W konsekwencji przyjąć należy, iż nie jest możliwa - wobec nie zastosowania się skarżącego do norm wypływających z powołanych powyżej przepisów - ocena stanu majątkowego wnioskodawcy, jak również jego możliwości finansowych. Tym samym nie można stwierdzić, aby sytuacja materialna skarżącego była ciężka i wymagała całkowitego uwzględnienia żądania. Zważyć przyjdzie, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. To na niej bowiem ciąży obowiązek należytego udowodnienia, że przewidziana w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy została spełniona. Konsekwencją braku dostatecznych wyjaśnień i dowodów potwierdzających prawdziwość twierdzeń skarżącego w rozpoznawanej sprawie jest oddalenie rozpoznawanego wniosku. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na marginesie należy dodać, iż skarżący z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpił dopiero po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi, nie zaś w terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu sądowego.