II SA/Gl 1230/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2017 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r., które wpłynęło do organu w dniu [...] r. skarżący W. K. dokonał zgłoszenia zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków typu EKO-BIO 2500, bez dokonania drenażu i odpływu wody do gruntu, w celu ponownego wykorzystania wody. Jednakże decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta J. działając na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290), wniósł sprzeciw do powyższego zgłoszenia. Zdaniem organu, istnieje bowiem możliwość podłączenia budynku do kanalizacji ogólnospławnej, istniejącej w ul. [...] w J., co wynika z dołączonego do zgłoszenia pisma PPWiK z dnia [...] r. Ponadto, zgłoszenie narusza ustalenia planu miejscowego, przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w J. z dnia [...] r. Przepis § 6 ust. 13 pkt 1 uchwały, wprowadza bowiem nakaz odprowadzania ścieków poprzez kanalizację miejską do oczyszczalni ścieków. W odwołaniu od decyzji W. K. zarzucił, że wniesienie sprzeciwu jest sprzeczne z prawem i nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy. Nieprawdą jest bowiem, że w ulicy [...] istnieje kanalizacja, spełniająca wymogi prawa budowlanego i gwarantująca prawidłowość odprowadzania ścieków w sposób nie zagrażający ochronie środowiska. Kanalizacja ta jest typową kanalizacją burzową z lat 60-tych ub. wieku, o średnicy rury Ø 300, zamiast wymaganej 500. Nadto, obecnie na jego nieruchomości znajduje się szambo, którego zastąpienie biologiczną oczyszczalnią ścieków, nie narusza ustaleń planu miejscowego i podniesie jakość ochrony środowiska (wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1894/08). Wreszcie, odwołujący powołał się na wysokie koszty kanalizacji ogólnospławnej oraz sytuację materialną. Zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Organ II instancji podzielił bowiem stanowisko co do możliwości podłączenia budynku inwestora do sieci kanalizacji ogólnospławnej, która znajduje się w odl. około 6m od tej działki. W świetle art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r. poz. 250), zwolnienie z obowiązku takiego podłączenia, dopuszczalne jest jedynie w sytuacji, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. W niniejszej sprawie chodzi zaś o zgłoszenie przyłącza, zatem wyjątek ten nie ma zastosowania. Stąd też bez znaczenia są wysokie koszty podłączenia do istniejącej sieci. Zatem organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji jako zgodnej z prawem. W skardze do sądu administracyjnego W. K. domagał się uchylenia decyzji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Ponawiając zarzuty i argumentację, zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący dodatkowo wskazał na błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości oraz bezzasadne przyjęcie, że sprawa dotyczy zgłoszenia przyłącza, podczas gdy dokonał zgłoszenia wymiany szamba na przydomową i ekologiczną oczyszczalnię ścieków. Nadto, skarżący wskazał na niewyjaśnienie sprawy w zakresie faktycznych możliwości podłączenia jego budynku do kanalizacji, podnosząc że jego budynek położony jest niżej i do granicy przyłącza jest kilkadziesiąt metrów, a nie – 6m, jak uznał organ. Zdaniem skarżącego, doszło zatem do naruszenia jego usprawiedliwionego interesu prawnego. Skarżący wyjaśnił, że głębokość posadowienia kanalizacji nie pozwala na grawitacyjne odprowadzenie ścieków z budynku. Konieczne byłoby zatem wykonanie przekopu wokół budynku i budowy 3-ech dodatkowych studzienek na jego posesji, a może nawet kolektora, co czyni inwestycję nieopłacalną. Nie uwzględniono też faktu, że wzdłuż jego posesji prowadzona jest sieć gazowa. Jego zdaniem przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Dla poparcia stanowiska skarżący przywołał orzecznictwo sądowe, m.in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 906/10 oraz wyrok NSA z dnia 29 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 1554/12. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja zapadła bowiem bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy wskutek błędnej wykładni prawa materialnego. Z mocy art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, wyżej powołanej, wniesienie sprzeciwu do zgłoszenia dopuszczalne jest w przypadku, gdy budowa narusza ustalenia planu miejscowego lub inne przepisy. Zdaniem organu I instancji, realizacja przedmiotowej przydomowej oczyszczalni ścieków, narusza zarówno przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wyżej powołanej, jak i ustalenia § 6 ust. 13 pkt 1 planu miejscowego, przywołanego w decyzji. Utrzymując w mocy decyzję o wniesieniu sprzeciwu, organ odwoławczy podzielił stanowisko o naruszeniu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, lecz nie odniósł się do zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego dla tego terenu planu miejscowego. W ocenie sądu administracyjnego, w świetle ustaleń organu odwoławczego, że istniejąca sieć kanalizacyjna oddalona jest o ok. 6m od granicy działki inwestora, brak było podstaw do przyjęcia, że po jego stronie istnieje ustawowy obowiązek podłączenia nieruchomości do tej sieci, niezależnie od zarzutu, że sieć nie spełnia wymogów prawa budowlanego i ochrony środowiska, co musi pozostać poza ramami niniejszej sprawy. Ustalenia organu odwoławczego podważają też stanowisko MPWiK Sp. z o.o. w J., wyrażone w piśmie z dnia [...] r. o możliwości podłączenia budynku do kanalizacji ogólnospławnej w ulicy. Organy administracji obydwu instancji przyjęły bowiem, że w niniejszej sprawie istnieje sieć kanalizacyjna, a podłączenie budynku do tej sieci wymaga jedynie wykonania przez skarżącego przyłącza. Tymczasem prawną definicję przyłącza zawiera przepis art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2017 r. poz. 328). Przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku – do granicy nieruchomości gruntowej. Zatem przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu, biegnący najdalej do granicy nieruchomości, jeżeli na tej nieruchomości nie ma studzienki (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 906/10, Lex nr 752997). Jedynie wówczas istnieje prawny obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci. W sytuacji, gdy sieć nie dochodzi do granicy nieruchomości, obowiązek taki nie ma miejsca, gdyż wymagana jest uprzednia rozbudowa sieci, co należy do zadań gminy. Właściciel nieruchomości nie ma prawnego obowiązku rozbudowy sieci, aczkolwiek istnieje taka możliwość (vide: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 164/16, Lex nr 2077953). Z tych też powodów brak podstaw do ferowania zarzutu, że przedmiotowa inwestycja narusza ustalenia planu miejscowego. Przywołany przez organ I instancji przepis § 6 ust. 13 pkt 1 uchwały, stanowi o zakazie odprowadzania ścieków bezpośrednio do gruntu i wód powierzchniowych oraz nakazie odprowadzania ścieków przez kanalizację miejską do oczyszczalni ścieków. Jednakże pkt 2 tego przepisu dopuszcza używanie szczelnych zbiorników bezodpływowych do czasu wybudowania kanalizacji sanitarnej. Akt prawa miejscowego nie może zaś modyfikować przepisów prawa powszechnie obowiązującego – w tym wypadku ustawy o utrzymaniu czystości... Zatem z mocy planu miejscowego nie jest dopuszczalne pozbawienie właściciela nieruchomości możliwości realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków, spełniającej wymogi, określone w przepisach odrębnych. Zdaniem sądu administracyjnego wykładnia planu miejscowego w aspekcie zapisów ustawy, powinna zatem prowadzić do wniosku, że budowa takiej oczyszczalni ścieków nie narusza ustaleń planu. W przeciwnym wypadku sąd administracyjny jako niezwiązany aktem prawa miejscowego, władny jest do odmowy jego zastosowania przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy z mocy art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. W tym stanie rzeczy skład orzekający doszedł do przekonania, że przedmiotowa inwestycja nie narusza ustaleń planu miejscowego oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości..., o ile sieć kanalizacyjna nie dochodzi do granic nieruchomości skarżącego. Aczkolwiek w orzecznictwie sporna jest kwestia, czy przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości..., wprowadza równorzędność przyłączenia nieruchomości do już istniejącej sieci i wyposażenia jej w przydomową oczyszczalnię ścieków (vide: wyrok z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1520/13, Lex nr 1769888), co oznaczałoby w każdym wypadku prawo wyboru przez właściciela nieruchomości formy odprowadzania ścieków, to rozstrzygnięcie tej kwestii nie ma już wpływu na wynik niniejszej sprawy. Bez znaczenia prawnego są też pozostałe zarzuty skargi co do kosztów realizacji przyłącza do sieci kanalizacyjnej i sytuacji majątkowej oraz osobistej skarżącego. Skarga podlegała bowiem uwzględnieniu z wyżej przytoczonych względów. Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 500 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego (art. 200, art. 205 § 1 , art. 209 i art. 210 § 1 cyt. ustawy). Przy ponownym rozpoznaniu odwołania organ II instancji winien zatem zbadać, czy wniesienie sprzeciwu było uzasadnione z innych przyczyn, niż wskazanych przez organ I instancji. Na obecnym etapie postępowania nie jest jednak możliwe wydanie postanowienia do uzupełnienia ewentualnych braków zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego z uwagi na upływ 30-dniowego terminu do dokonania zgłoszenia. O ile zatem organ odwoławczy nie dopatrzył się innych przesłanek do wniesienia sprzeciwu, winien uchylić decyzję organu I instancji oraz umorzyć postępowanie tego organu w całości jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. ec