II SA/Gl 1235/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant straszy referent Weronika Siedlaczek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 sierpnia 2025 r. nr SKO.PSI/41.5/427/2025/10703 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zasiłku stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 1 sierpnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach - w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego A. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymało w mocy decyzję tego samego organu z dnia 6 czerwca 2025 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia 5 lutego 2025 r. w części dotyczącej uchylenia z dniem 14 stycznia 2025 r. decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 29 października 2024 r. nr [...] Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy; Prezydent Miasta B. decyzją z dnia 29 października 2024 r. nr [...] przyznał skarżącemu zasiłek stały od dnia 1 października 2024 r. do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność, tj. do dnia 31 marca 2025 r. Następnie Prezydent Miasta B. decyzją z dnia 5 lutego 2025 r. nr [...] - w punkcie pierwszym zmienił ww. decyzję w części dotyczącej wysokości przyznanego zasiłku w okresie od 1 stycznia 2025 r. do 13 stycznia 2025 r., a w punkcie drugim uchylił z dniem 14 stycznia 2025 r. decyzję z dnia 29 października 2024 r. nr [...]. Organ ustalił bowiem, że orzeczeniem z dnia [...]r. skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W dniu 13 stycznia 2025 r. skarżący zrzekł się prawa do wniesienia odwołania i z tym dniem to orzeczenie stało się ostateczne. Organ I instancji uznał, że należy uchylić decyzję przyznającą zasiłek stały od 14 stycznia 2025 r. na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, z uwagi na zmianę sytuacji osobistej strony spowodowaną uzyskaniem nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2025 r. skarżący zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] w części drugiej dotyczącej uchylenia z dniem 14 stycznia 2025 decyzji nr [...] W uzasadnieniu wniosku podniósł, że 13 stycznia 2025 r. stało się prawomocne orzeczenie o stopniu jego niepełnosprawności, wobec czego decyzja [...] stała się bezprzedmiotowa i wygasła z mocy prawa. Wskazał, że organ powinien stwierdzić wygaśnięcie tej decyzji zgodnie z art. 162 k.p.a., a decyzję uchylił. Wobec tego "rażąco naruszył prawo w obydwu aktach władczych: uchylenia decyzji, do czego nie był uprawniony i zaniechania stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, do czego był zobowiązany." Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważna jest decyzja nr [...] w części drugiej (punkt 2) dotyczącej uchylenia z dniem 14 stycznia 2025 r., decyzji [...], bezprzedmiotowej już w dniu 13 stycznia 2025 r. Podkreślił, że rażące naruszenie prawa ma miejsce wówczas, gdy jest oczywiste, tzn. da się je ustalić na podstawie prostego zestawienia treści konkretnej normy prawa z treścią podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Dodał, że nie budzi żadnych wątpliwości zestawienie normy prawnej art. 162 § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a. z obowiązkiem stwierdzenia przez organ wygaśnięcia decyzji bezprzedmiotowej oraz brak podstawy prawnej uchylenia decyzji bezprzedmiotowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 6 czerwca 2025 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia 5 lutego 2025 r. w części dotyczącej uchylenia z dniem 14 stycznia 2025 r. decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 29 października 2024 r. nr [...] W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji następuje, jeśli w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż nie istnieje przyczyna nieważności. Podkreślił, że sama decyzja, jak i postępowanie, w którym ją wydano, mogą być obarczone pewnymi wadami, ale jeżeli nie są to wady nieważności, organ zobowiązany jest odmówić stwierdzenia jej nieważności. Nieważność decyzji istnieje bowiem tylko wtedy, gdy jest ona dotknięta ściśle określonymi wadami, wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Organ podniósł, że po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym i analizie akt sprawy stwierdził, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] w części drugiej dotyczącej uchylenia z dniem 14 stycznia 2025 decyzji nr [...], gdyż przedmiotowa decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zatem nie została spełniona wskazana przez skarżącego, druga z przesłanek opisanych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Następnie organ dodał, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej organ I instancji uchylił od 14.01.2025 r. decyzję przyznającą zasiłek stały, ponieważ stwierdził zmianę sytuacji osobistej spowodowaną uzyskaniem przez skarżącego nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Podniósł, że zgodnie z art. 6bb ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność. Decyzją z dnia 29 października 2024 r. przyznano skarżącemu zasiłek stały od dnia 1 października 2024 r. do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność, tj. do dnia 31 marca 2025 r. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że orzeczeniem z dnia [...] r. skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W dniu 13 stycznia 2025 r. skarżący zrzekł się prawa do wniesienia odwołania i z tym dniem orzeczenie stało się ostateczne, w związku z powyższym spełnił się warunek zawarty w decyzji przyznającej zasiłek stały określający okres jej ważności z upływem 13 stycznia 2025 r. Uwzględniając powyższe, Prezydent Miasta B. uchylił decyzję z dniem 14 stycznia 2025 r. W podsumowaniu organ odwoławczy podniósł, że nie stwierdził żadnej z przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności przedmiotowej decyzji Prezydenta Miasta B. W wyniku rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia 1 sierpnia 2025 r. utrzymało w mocy wyżej opisaną decyzję tego samego organu z dnia 6 czerwca 2025 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia 5 lutego 2025 r. w części dotyczącej uchylenia z dniem 14 stycznia 2025 r. decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 29 października 2024 r. nr [...] W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że nie stwierdził rażącego naruszenia prawa, w szczególności rażącego naruszenia art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, na podstawie którego organ I instancji uchylił z dniem 14 stycznia 2025 r. decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 29 października 2024 r. przyznającą zasiłek stały. Podniósł, że niewątpliwie zmieniła się sytuacja osobista strony spowodowana uzyskaniem nowego orzeczenia o niepełnosprawności, co dawało podstawę do zastosowania tego przepisu. Przepis ten jest bowiem przepisem szczególnym wobec przepisów k.p.a., w tym art. 162 § 1 - § 3 k.p.a. oraz przepisów regulujących nadzwyczajne tryby postępowania. Po ponownej analizie akt sprawy Kolegium nie stwierdziło spełnienia żadnej z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. dających podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia 5 lutego 2025 r. w części drugiej dotyczącej uchylenia z dniem 14 stycznia 2025 r. decyzji [...]. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że decyzja SKO w Katowicach z dnia 6 czerwca 2025 r. jest prawidłowa i zasługuje na utrzymanie w mocy. W skardze wniesionej od powyższej decyzji skarżący podniósł zarzut rażącego naruszenia prawa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach oraz organ I instancji polegającego na braku stwierdzenia wygaśnięcia decyzji [...] zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a. i naruszeniu interesu strony polegającego na pozbawieniu kontynuacji bieżącej wypłaty zasiłku stałego od stycznia do końca marca 2025 r., pomimo posiadania przez stronę prawa do zasiłku stałego już w dniu 13 stycznia 2025 r. Ponadto zarzucił naruszenie prawa polegające na uchyleniu decyzją nr [...] decyzji o nr [...], która nie istniała już w obiegu prawnym od 13 stycznia 2025 r. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia przez organ, tj. MOPR, art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, przez co organ pozbawił go - osobę niepełnosprawną - wyżywienia i środków zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych na okres blisko trzech miesięcy. W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 1 sierpnia 2025 r. oraz stwierdzenie nieważności decyzji nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ), zwanej dalej P.p.s.a. określa, jakie naruszenia prawa stanowią podstawę uwzględnienia skargi. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu wymienionej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 5 lutego 2025 r. nr [...] w części dotyczącej uchylenia z dniem 14 stycznia 2025 r. decyzji Prezydenta M. z dnia 29 października 2024 r. nr [...]. Jako podstawę prawną wniosku o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji organu I instancji, strona skarżąca wskazała art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podnosząc, że rażące naruszenie prawa polegało na uchyleniu – zamiast stwierdzenia wygaśnięcia - decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 29 października 2024 r. przyznającej skarżącemu zasiłek stały od dnia 1 października 2024 r. do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność, tj. do dnia 31 marca 2025 r. W ocenie skarżącego, z uwagi na to, że kolejne orzeczenie o stopniu jego niepełnosprawności stało się ostateczne w dniu 13 stycznia 2025 r., decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia 29 października 2024 r. przyznająca mu zasiłek, stała się bezprzedmiotowa i wygasła z mocy prawa. Organ powinien zatem – według skarżącego - stwierdzić jej wygaśnięcie zgodnie z art. 162 § 1 k.p.a., a nie uchylić ją z dniem 14 stycznia 2025 r. na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym wskazać należało, że błędne jest rozumowanie zawarte w skardze i we wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, według którego powyższa argumentacja może uzasadniać uwzględnienie wniosku. Jak bowiem wielokrotnie podkreślono w orzecznictwie – "przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest rozstrzygnięcie o tym, czy określony akt stosowania prawa kończący postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne zawiera kwalifikowane wady prawne wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. [...] W postępowaniu nieważnościowym działanie organu nadzoru winno być zatem nakierowane wyłącznie na poszukiwanie najcięższych (kwalifikowanych) wad prawnych w kontrolowanej decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. To zaś oznacza, że żadne inne uchybienia, nawet jeśli zostaną ujawnione, nie mogą być w postępowaniu nieważnościowym uwzględnione, bowiem nie mogą prowadzić do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia." (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt I OSK 86/22 LEX nr 3835656). W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., mamy do czynienia wówczas, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia, została wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Zasadnie zatem przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji, że argumentacja zawarta we wniosku skarżącego, nie dotyczy rażącego naruszenia prawa czyli wystąpienia przesłanki dla stwierdzenia nieważności decyzji. Podkreślenia bowiem wymagało, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji to postępowanie nadzwyczajne i – jak wskazuje się w orzecznictwie - jako nadzwyczajne należy też traktować okoliczności, w których możliwe jest wyrugowanie decyzji z obrotu prawnego w tym postępowaniu. Natomiast argumentacja zawarta we wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji organu I instancji sprowadza się do oceny prawnej skarżącego, według której w przedstawionych wyżej okolicznościach sprawy organ powinien zastosować art. 162 § 1 k.p.a., zamiast zastosowanego przez niego art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1214), zwanej dalej również u.p.s., decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Na podstawie tego przepisu organ I instancji uchylił z dniem 14 stycznia 2025 r. decyzję przyznającą skarżącemu zasiłek stały, ponieważ stwierdził zmianę jego sytuacji osobistej spowodowaną uzyskaniem nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. (Nowym orzeczeniem stwierdzono umiarkowany stopień niepełnosprawności w miejsce poprzednio orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności skarżącego). Dodać należało, że uchylenie dotyczyło decyzji z dnia 29 października 2024 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego od dnia 1 października 2024 r. do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność, tj. do dnia 31 marca 2025 r. Z uwagi zatem na to, że przed upływem terminu końcowego, określonego w tej decyzji, czyli przed dniem 31 marca 2025 r., spełnił się warunek w postaci wydania ostatecznego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, organ uznał za zasadne, uchylenie decyzji przyznającej zasiłek stały - od dnia następującego po dniu, w którym orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stało się ostateczne. W sytuacji, gdyby wspomniany warunek nie zaistniał, decyzja przyznająca zasiłek byłaby wykonywana do określonej w niej daty, tj. do dnia 31 marca 2025 r. Natomiast wobec wystąpienia w okresie obowiązywania tej decyzji, zmiany sytuacji osobistej skarżącego – w rozumieniu art. 106 ust. 5 u.p.s. - spowodowanej uzyskaniem nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (zmiany będącej jednocześnie realizacją warunku określonego w decyzji przyznającej zasiłek), organ zastosował uchylenie przedmiotowej decyzji od dnia następnego po dacie wystąpienia tej zmiany. Stanowiło to zastosowanie wspomnianego art. 106 ust. 5 u.p.s., wprowadzającego podstawę zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej w przypadkach, które zostały w nim określone. Organ przyjął zatem wykładnię, według której, w tych przypadkach, których dotyczy art. 106 ust. 5 u.p.s., nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Wykładnia ta znajduje oparcie w art. 14 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Prawidłowo zatem organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie stwierdził zaistnienia rażącego naruszenia prawa, w szczególności rażącego naruszenia art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, na podstawie którego organ I instancji uchylił z dniem 14 stycznia 2025 r. decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 29 października 2024 r. przyznającą skarżącemu zasiłek stały. W konsekwencji, zasadnie organ odwoławczy wskazał, że nie została spełniona przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia 5 lutego 2025 r. - w części dotyczącej jej pkt 2 - określona w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także nie wystąpiły inne podstawy stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Natomiast argumenty zawarte w skardze i we wniosku o stwierdzenie nieważności tej części wymienionej decyzji wynikają z określonej oceny zmierzającej do zakwestionowania wykładni dokonanej przez organ I instancji wydający tę decyzję. Argumenty te nie mogły zatem doprowadzić do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, o czym była mowa wyżej. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu, stwierdzić zatem należało, że skarga jest bezzasadna. Organ odwoławczy prawidłowo bowiem przyjął, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia 5 lutego 2025 r. Wobec tego, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wydanej w wyniku prawidłowo przeprowadzonej analizy w powyższym zakresie. W związku z tym, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.