II SA/Gl 1236/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 1236/16 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego postanowienia Sąd postanowieniem z dnia 8 maja 2017 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie referendarza. Wraz ze skargą kasacyjną od wydanego w sprawie wyroku skarżący zwrócił się ponownie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie. Wniosek ten został złożony na urzędowym formularzu. Celem uzupełnienia zawartych w nim informacji pismem z dnia 18 stycznia 2018 r., zobowiązano pełnomocnika skarżącego do nadesłania szeregu dokumentów obrazujących sytuację finansową oraz rodzinną skarżącego oraz do złożenia określonych w tym piśmie wyjaśnień, związanych przykładowo z wydatkami na utrzymanie studiującej córki (pkt 4 wezwania – k. nr 193 akt sądowych). W wyznaczonym terminie do Sądu nadesłany został plik dokumentów, nie udzielono jednak żadnych wyjaśnień. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2018 r. starszy referendarz sądowy, traktując kolejny wniosek skarżącego jako żądanie zmiany wskazanego na wstępie postanowienia z dnia 29 marca 2017 r., wniosek ten oddalił. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, powołując się na regulację art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej Ppsa), podniósł, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do zmiany okoliczności. Porównując oba formularze wniosków (ten, w oparciu o który wydane zostało postanowienie z dnia 29 marca 2017 r. oraz złożony obecnie) referendarz zauważył, że jedyną rzeczą, która uległa zmianie jest wysokość dochodu strony, który uległ zmniejszeniu o około 1.000 zł. Okoliczność ta, w ocenie referendarza, nie może jednak sama z siebie prowadzić do zmiany zajętego uprzednio stanowiska. Aktualność zachowują bowiem nadal wszelkie uwagi dotyczące zarówno struktury jak i wysokości dochodów strony. Referendarz podkreślił, że skarżący uchylił się od nadesłania dokumentów źródłowych, których analiza mogłaby potwierdzić pogorszenie kondycji finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa. Zaznaczył, że na obecnym etapie postępowania sądowego jego koszty sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 225 zł. Wobec czego trudno uznać, że osoba mająca dochody sięgające 7.000 zł netto miesięcznie i mająca na utrzymaniu żonę i córką nie będzie w stanie ponieść tego rodzaju wydatku. Według referendarza z samego faktu prowadzenia działalności gospodarczej i ponoszenia kosztów z tym związanych, z zastrzeżeniem, że działalność owa nie jest jedynym źródłem utrzymania się rodziny strony, nie można skutecznie wywodzić zasadności uzyskania prawa pomocy. W ustawowym terminie fachowy pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 15 lutego 2018 r. W jego uzasadnieniu wskazał, że wydatek na koszty sądowe winien być postrzegany jako wydatek nagły i niespodziewany dla skarżącego a zatem winien być rozpatrywany tylko w ramach jednomiesięcznego dochodu skarżącego, a nie w kontekście jego oszczędności czy posiadanego majątku. Pełnomocnik podniósł, że obciążenia w majątku w postaci kredytu odnawialnego w wysokości 250.000 zł, pożyczki w wysokości 170.000 zł oraz spłaty rat leasingowych za pojazdy mechaniczne, skarżący nałożył na siebie w czasie w którym nie mógł przewidzieć, że będzie stroną postępowania. Podał również, że na skarżącym spoczywa obowiązek utrzymania swej rodziny, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Zarówno małżonka skarżącego, jak i jego córka nie osiągają dochodów pozwalających na pokrycie uzasadnionych i koniecznych potrzeb, na które składa się na przykład finansowanie studiów córki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 Ppsa, sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z kolei art. 165 Ppsa, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmienianie wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Oceniając kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych referendarz uznał, że okoliczności mające wpływ na jego wcześniejsze rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu z dnia 29 marca 2017 r. utrzymanym w mocy przez Sąd, nie uległy zmianie w stopniu umożliwiającym uwzględnienie wniosku skarżącego. Referendarz zaznaczył, że jedyna zmiana w postaci zmniejszenia dochodu skarżącego nie może prowadzić do zmiany uprzednio zajętego stanowiska. Sąd podziela tę argumentację referendarza. Zwłaszcza, że obecnie koszty sądowe sprowadzają się do kwoty 225 zł, zaś na wcześniejszym etapie postępowania sądowego wynosiły one 450 zł tytułem wpisu od skargi oraz 100 zł opłata kancelaryjna. Sąd zauważa również, że pełnomocnik skarżącego nie odpowiedział w pełnym zakresie na wezwanie referendarza z dnia 18 stycznia 2018 r. W konsekwencji nie usunął mankamentów wniosku skarżącego. Tymczasem, w myśl art. 255 Ppsa, gdy oświadczenia wnioskodawcy zawarte we wniosku okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości to na wezwanie sądu wnioskodawca obowiązany jest złożyć w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe. Wezwanie to oznacza w istocie, że złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma ono na celu zniesienie tego stanu rzeczy. Dodatkowo podkreślić wymaga, że treść sprzeciwu sporządzonego w dniu 28 lutego 2018 r. stanowi powielenie treści sprzeciwu datowanego na dzień 12 kwietnia 2017 r. złożonego od postanowienia referendarza z dnia 29 marca 2017 r. Nie wskazano w nim żadnych nowych okoliczności, nie udzielono żadnych nowych wyjaśnień. Sąd rozpoznając wcześniejszy sprzeciw już wyraził przecież swoje stanowisko w postanowieniu z dnia 8 maja 2017 r. przyjmując, że nie sposób uznać, że sytuacja materialna skarżącego jest na tyle ciężka, aby koniecznym było przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie z dnia 28 lutego 2018 r ponownie wskazano np. że skarżący utrzymuje studiującą córkę. Mimo wezwania z dnia 18 stycznia 2018 r. sformułowanego w sposób czytelny przez referendarza (pkt 4 – k nr 193 akt sądowych) skierowanego do profesjonalnego pełnomocnika, nie udzielono żadnych wyjaśnień dotyczących wysokości wydatków w tym zakresie. W świetle przywołanych okoliczności, Sąd uznał prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia i na podstawie art. 260 Ppsa orzekł o utrzymaniu tego postanowienia w mocy.