II SA/Gl 1237/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. jawna w upadłości układowej z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego na skutek wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 października 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] A. F. działająca w imieniu skarżącej Spółki w piśmie z dnia 25 października 2012 r. wniosła o zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu wskazano, że w chwili obecnej skarżąca Spółka nie jest w stanie ponieść wydatku związanego z opłatą sądową z uwagi na ogłoszenie przez Sąd Rejonowy w C. jej upadłości z możliwością zawarcia układu. Dodatkowo strona podniosła, że Spółka złożyła w tutejszym Sądzie dwadzieścia cztery skargi, których opłacenie wiązałoby się z wydatkiem w wysokości 4 800,00 zł (cztery tysiące osiemset złotych). Do pisma dołączono postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r., sygn. akt VIII [...] o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu. W związku z powyższym na podstawie art. 252 § 2 oraz art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) wezwano stronę skarżącą do wypełnienia i nadesłania do tutejszego Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu PPPr w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W przesłanym formularzu, w którym wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, strona skarżąca przedstawiając swoją sytuację finansową podała, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 16 888,00 zł (szesnaście tysięcy osiemset osiemdziesiąt osiem złotych), posiada ona środki trwałe o wartości 778 450,84 zł (siedemset siedemdziesiąt osiem tysięcy czterysta pięćdziesiąt złotych i osiemdziesiąt cztery złote), a poniesiona w ostatnim roku obrotowym strata ukształtowała się na poziomie 2 993 946,23 zł (dwa miliony dziewięćset dziewięćdziesiąt trzy tysiące dziewięćset czterdzieści sześć złotych i dwadzieścia trzy grosze). Dodatkowo złożono oświadczenie o stanie posiadanych rachunków bankowych, jak również o środkach pieniężnych zgromadzonych w kasie Spółki w kwocie 25 000,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych). Postanowieniem z dnia 29 listopada 2012 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podniósł, że analiza sytuacji strony nie pozwala na stwierdzenie, że nie będzie ona w stanie ponieść wydatków związanych z postępowaniem sądowym w sytuacji, kiedy w kasie posiada środki wystarczające na ich pokrycie, a łączne koszty z tego tytułu - biorąc pod uwagę inne postępowania sądowoadministracyjne - będą stanowiły 20% zgromadzonych środków pieniężnych. Podkreślono przy tym, że z uwagi na charakter publicznoprawny, jaki należy przypisać kosztom sądowym, nie można przyznać pierwszeństwa innym wydatkom strony. W ustawowym terminie, w piśmie z dnia 18 grudnia 2012 r. A. F. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc jednocześnie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. W uzasadnianiu podniosła, że środki zgromadzone w kasie są niezbędne dla pokrycia kosztów postępowania upadłościowego i realizację bieżących zobowiązań. Podkreślono przy tym, że pokrywanie wyżej wymienionych wydatków ma priorytetowe znaczenie dla strony, inne bowiem rozdysponowanie środków mogłoby skutkować "niekorzystną zmianą opcji upadłościowej". Dalej strona skarżąca wyjaśniła, że posiadane środki trwałe są niezbędne dla prowadzonej działalności gospodarczej i nie jest możliwa ich sprzedaż celem pokrycia kosztów postępowania. Wskazano również na znaczny poziom osiągniętej w roku poprzednim straty, a także na stan rachunków bankowych, których salda są na poziomie niższym niż suma wpisów od skarg wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wezwaniem z dnia 21 grudnia 2012 r. zobowiązano stronę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych w sprzeciwie poprzez wskazanie wysokości kosztów postępowania upadłościowego, poziomu bieżących zobowiązań i bieżących należności oraz terminów ich płatności. Ponadto wezwano do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację finansową strony (bilansu i rachunku zysków i strat za rok 2010, 2011 oraz danych za 11 miesięcy roku 2012 r.), jak również dokumentów, z których wynikałoby, jakie wierzytelności zostały zgłoszone w postępowaniu upadłościowym przez wierzycieli Spółki. W piśmie, które wpłynęło do tutejszego Sądu w dniu 17 stycznia 2013 r. skarżąca Spółka oświadczyła, że z uwagi na krótki okres wyznaczony do udzielenia odpowiedzi nie może przedstawić wszystkich żądanych dokumentów, w związku z czym składa ona wniosek o przedłużenie terminu do ich przedstawienia. Nadto wniesiono o zwrócenie się bezpośrednio do osoby prowadzącej księgi rachunkowe spółki - osoby działającej jako odrębny podmiot gospodarczy - o nadesłanie wymaganych dokumentów finansowych obejmujących okres jedenastu miesięcy 2012 r. Do powyższego pisma strona załączyła bilans i rachunek zysków i strat za lata 2010 i 2011 oraz dane na dzień 31 grudnia 2012 r. dotyczące środków zgromadzonych przez Spółkę na trzech należących do niej rachunkach bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z wniesieniem w dniu 18 grudnia 2012 r. sprzeciwu od postanowienia z dnia 29 listopada 2012 r., który nie został przez Sąd odrzucony, utraciło ono moc. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy - jako wyjątek od powyższej zasady - winna być stosowana tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Na podstawie art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania "A" Spółka jawna w upadłości układowej z siedzibą w P. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie można bowiem - zdaniem Sądu - uznać, że sytuacja finansowa skarżącej Spółki, posiadającej w kasie środki pieniężne w wysokości 25 000,00 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych), nie pozwala na poniesienie należnej opłaty sądowej w łącznej wysokości, obliczonej dla wszystkich zainicjowanych przez tą Spółkę postępowań sądowoadministracyjnych, około 5 000,00 zł (pięć tysięcy złotych). W tym miejscu podkreślić należy, że stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu podane przez skarżącą Spółkę okoliczności wymagały dodatkowych wyjaśnień. Strona skarżąca pomimo wezwania, nie dostarczyła jednak, nie tylko dokumentów zawierających dane dotyczące aktualnej sytuacji finansowej Spółki - co wyklucza możliwość prawidłowej oceny tej sytuacji na dzień dzisiejszy, ale również dokumentów potwierdzających wysokość wydatków, na które powołała się w sprzeciwie (kosztów postępowania upadłościowego i poziomu bieżących zobowiązań). Co prawda strona wskazała na krótki okres czasu wyznaczony dla zebrania stosownej dokumentacji, jednak zdaniem Sądu przygotowanie zestawienia zawierającego dane na temat przynajmniej bieżących zobowiązań, na uregulowanie których Spółka planuje przeznaczać zgromadzone środki pieniężne, co ma dla niej "kapitalne znaczenie", nie powinno nastręczyć większych trudności. Ponadto Spółka dla prawidłowego obliczania zaliczki na podatek dochodowy winna przygotowywać dane umożliwiające dokonanie stosowanych wyliczeń, w tym dane za jedenaście miesięcy 2012 r. Bez wpływu na ten obowiązek pozostaje tutaj fakt, że prowadzenie ksiąg rachunkowych powierzono podmiotowi zewnętrznemu. Do dnia dzisiejszego nie nadesłano żądanych dokumentów. Uzyskanie takich dokumentów źródłowych służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o położeniu wnioskującego o prawo pomocy, a konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 180/09, publ. Lex nr 552208). Tym bardziej w sytuacji, kiedy strona powołuje się na obowiązek przeznaczenia posiadanych środków na określone cele i nie wykazuje wysokości takich zobowiązań. Poza tym, zdaniem Sądu nie można przyjąć, że w sytuacji ogłoszenia upadłości podmiotu z możliwością zawarcia układu, który kontynuuje przecież prowadzenie działalności gospodarczej, możliwe jest dawanie przez wnioskującego priorytetu zobowiązaniom prywatnoprawnych ponad daniny publiczne. Wskazuje na to wyjątkowość instytucji prawa pomocy, powodującej, że koszty wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego pokrywa Skarb Państwa, a zatem ogół obywateli. Dodatkowo wskazać należy, że jak wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]r. sygn. akt [...] (vide: k. od 28 do 36 akt sprawy prowadzonej pod sygnaturą akt II SA/Gl 1272/12), Spółka zaprezentowała w postępowaniu upadłościowym propozycje układowe, w tym plan uzyskania dodatkowych środków z tytułu sprzedaży nieproduktywnych składników majątku trwałego, których wartość wynosi między 300 a 500 tysięcy złotych, co przeczy twierdzeniom wnioskującej Spółki, że wszystkie środki trwałe są obecnie niezbędne dla prowadzenia działalności gospodarczej. Na uwagę zasługuje również fakt, że po złożeniu wniosku o upadłość Sąd Rejonowy w C. zabezpieczył majątek dłużnika poprzez zawieszenie egzekucji wszczętych przeciwko Spółce, uchylono również zajęcia rachunków bankowych. Odnosząc się do wniosku strony zawartego w piśmie z dnia 16 grudnia 2012r., by to Sąd zwrócił się do osoby prowadzącej księgi rachunkowe skarżącej spółki o nadesłanie wymaganych dokumentów, należy zwrócić uwagę, że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek należytego uzasadnienia i uprawdopodobnienia okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd nie jest bowiem zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy przedstawione dane uniemożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego strony, w szczególności Sąd nie ma obowiązku zwracania się do osoby trzeciej o przygotowywanie na jego wezwanie jakichkolwiek informacji. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, na podstawie 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.