II SA/Gl 124/25

WyrokWSA w Gliwicach2025-05-22

Skład orzekający: Wojciech Gapiński, Tomasz Dziuk, Edyta Kędzierska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły zmiany funkcji budynku w operacie ewidencji gruntów i budynków z handlowo-usługowej na mieszkalną, pomimo wcześniejszego uchylenia decyzji w tej sprawie przez sąd administracyjny i wskazań co do dalszego postępowania?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie wywiązały się z obowiązku należytego i niebudzącego wątpliwości ustalenia faktycznej i aktualnej funkcji budynku. Organy oparły się na nieaktualnej inwentaryzacji z 1997 r. oraz błędnie interpretowały dane z KRS i deklaracji o odpadach, nie uwzględniając przy tym, że na nieruchomości znajdują się dwa budynki, a ustalenia kontroli PINB nie dotyczyły jednoznacznie budynku objętego postępowaniem. Organy nie podjęły również wystarczających działań w celu ustalenia stanu faktycznego, w tym nie rozważyły zlecenia sporządzenia aktualnego operatu.
Stan faktyczny
Skarżący wniósł o zmianę funkcji swojego budynku w ewidencji gruntów i budynków z handlowo-usługowej na mieszkalną. Organy ewidencyjne odmówiły tej zmiany, uznając, że budynek nadal pełni funkcje handlowo-usługowe. Po uchyleniu przez WSA decyzji organów, organy ponownie odmówiły zmiany, powołując się na te same dokumenty i argumenty, które wcześniej zostały zakwestionowane przez sąd. Skarżący wniósł kolejną skargę, zarzucając organom nieuwzględnienie wskazań sądu z poprzedniego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Katowicach z dnia 19 grudnia 2024 r. nr GKII.7221.99.2024 w przedmiocie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 29 października 2024 r. nr [...]. B. B. (skarżący) w związku z otrzymanym zawiadomieniem dotyczącym zmian wprowadzonych w ewidencji gruntów i budynków, złożył w dniu 30 maja 2023 r. do Prezydenta Miasta S. wniosek o sprostowanie danych dotyczących należącego do niego budynku, zlokalizowanego w S. przy ul. [...] z funkcji handlowo-usługowej na mieszkaniową. Decyzją z dnia 11 września 2023 r. organ ewidencyjny orzekł o pozostawieniu stanu dotychczasowego w operacie ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do przedmiotowego budynku. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał m.in. art. 7d pkt 1 lit. a) tiret 1, art. 20 ust. 1, art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c), art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. 2023, poz. 1752), zwanej dalej p.g.k., a także § 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390), zwanego dalej rozporządzeniem. W wyniku rozpoznania odwołania złożonego przez skarżącego, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 9 listopada 2023 r., utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji. Jednak na skutek skargi wniesionej przez skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1966/23 uchylił decyzję organu odwoławczego z 9 listopada 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd co prawda za prawidłowe uznał te działania organów, które polegały na nadaniu biegu pismu skarżącego z dnia 29 maja 2023 r. - jako wnioskowi o zmianę danych w ewidencji. Skarżący pismem tym zakwestionował dokonane zmiany w zakresie oznaczenia funkcji przedmiotowego budynku. W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił jednak tej sprawy w sposób wyczerpujący, nie przeprowadził postępowania w sposób odpowiadający istocie ewidencji oraz nie rozważył możliwości zmiany danych ewidencyjnych w oparciu o inne, przewidziane przepisami prawa, przesłanki. Sąd zaakcentował, że jedną z podstawowych zasad prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. zasada utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. W pojęciu aktualizacji mieścić się będzie również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych. Usuwanie błędów lub omyłek w ewidencji w ramach jej aktualizacji nie zostało przez ustawodawcę wyłączone, jednak jest to możliwe tylko pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny i faktyczny, który ewidencja gruntów ma odzwierciedlać, a nie tworzyć. Według Sądu kwestia aktualnej funkcji przedmiotowego budynku nie została w sposób należyty i nie budzący wątpliwości wyjaśniona. Organ ewidencyjny podjął co prawda próbę wyjaśnienia tej kwestii zwracając się do organu nadzoru budowlanego, jednakże próba ta nie przyniosła oczekiwanego efektu. Organ ewidencyjny nie podjął też innych, skutecznych działań, które obaliłyby twierdzenia skarżącego, że do zmiany funkcji nie doszło. Żaden z organów w toku postępowania nie wezwał skarżącego do przedłożenia konkretnych dokumentów, mogących przyczynić się do załatwienia sprawy. Ponadto nie oceniono, czy dokonana wskutek modernizacji zmiana nie wynika z błędnych informacji. Sąd uznał jednocześnie, że organ odwoławczy zdaje sobie sprawę z faktu, że kwestionowany przez skarżącego wpis może nie odpowiadać aktualnemu stanowi rzeczy. Dlatego obowiązkiem organu było ustalenie, jaki jest faktyczny i aktualny rodzaj budynku. Sąd zaakcentował przy tym, że organ winien był dokonać tych ustaleń wszelkimi dostępnymi metodami, w tym rozważając zlecenie sporządzenia aktualnego operatu. Organ po tak dokonanych ustaleniach winien był również rozważyć, czy dokonany w wyniku modernizacji wpis nie stanowi błędnych informacji w rozumieniu art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) p.g.k. Gdyby bowiem się okazało, że funkcja przedmiotowego budynku, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, nie zmieniła się, a mimo to w ewidencji dokonano zmiany jej oznaczenia, to mielibyśmy ewidentnie do czynienia z wykryciem błędnych informacji. Sąd stwierdził ponadto, że kluczowe znaczenie dla ustalenia "rodzaju budynku" (mieszkalny, czy niemieszkalny) ma to, czy co najmniej połowa całkowitej jego powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. Istotne jest więc ustalenie parametru "całkowitej powierzchni użytkowej budynku", a następnie ustalenie proporcji, w jakiej jest on wykorzystywany. Jeżeli wynik tego ustalenia wskazywał będzie, że więcej niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych, to wówczas będziemy mieli do czynienia z budynkiem mieszkalnym. W przeciwnym zaś razie, brak będzie podstaw do uwidocznienia w ewidencji gruntów i budynków mieszkalnego rodzaju takiego budynku. Wynika to z przywołanego przez organ § 18 rozporządzenia. Stosownie do ustępu 1 pkt 3 tego przepisu, danymi ewidencyjnymi dotyczącymi budynku jest jego rodzaj według Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT), o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej. Według wskazań Sądu zawartych w wyroku w szczególności organ I instancji, prowadząc postępowanie w sprawie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, ustali ma przy pomocy wszelkich prawnie dostępnych metod aktualną funkcję przedmiotowego budynku i w zależności od tego ustalenia wydać ma stosowne rozstrzygnięcie, a w razie potrzeby rozważyć ma możliwość wszczęcia z urzędu odrębnego postępowania w celu doprowadzenia ewidencji do stanu aktualności. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania decyzją z dnia 29 października 2024 r. Prezydent Miasta S. orzekł o odmowie przywrócenia funkcji mieszkalnej w operacie ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do budynku o identyfikatorze [...] posadowionego na działce numer 1, w obrębie ewidencyjnym [...] S. przy ul. [...], rejestr [...]. W uzasadnieniu organ podał, że wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia wniosku z dnia 29 maja 2023 r. o dokumentację potwierdzającą, że przedmiotowy budynek jest aktualnie budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Wniosek został jednak uzupełniony wyłącznie o kopię planu inwentaryzacyjnego z 1972 r. oraz kopię decyzji nr [...] z dnia [...] r. wydaną przez Prezydenta Miasta S. wraz z jej załącznikiem w postaci inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wraz z opinią rzeczoznawcy budowlanego. W ocenie organu I instancji zebrana w sprawie dokumentacja wskazuje, że obecnie brak jest przesłanek do zmiany rodzaju budynku handlowo-usługowego zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr 1 do stanu sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków zgodnie z żądaniem strony. Aktualne dane dotyczące rodzaju przedmiotowego budynku są zgodne z materiałami źródłowymi znajdującymi się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym powstałymi w wyniku operatu modernizacyjnego [...], jak i danymi wynikającymi z załącznika do ww. decyzji Prezydenta Miasta S. nr [...] z dnia [...] r. w postaci inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej (którą również przytacza wnioskodawca w swoim wniosku jako jeden z dokumentów będących podstawą do dokonania zmiany). W ocenie organu I instancji ww. decyzja z 1997 r. jest najnowszym dokumentem będącym w posiadaniu organu Administracji Architektoniczno-Budowlanej Miasta S., dotyczącym nieruchomości przy ul. [...]. Udziela ona pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń biurowych w budynku mieszkalnym. Jej integralną częścią jest załącznik w postaci inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej przedmiotowego budynku, z której jednoznacznie wynika, że powierzchnia użytkowa części mieszkalnej jest znacznie mniejsza od powierzchni użytkowej części niemieszkalnej (strona 5 i 6 - Inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej z 1997 r.), dodatkowo rzeczoznawca budowlany stwierdził, że budynek ten jest wykorzystywany jako obiekt biurowy oraz magazyn (strona 4 - inwentaryzacji). Ponadto organ I instancji przywołał art. 3 ust. 2a ustawy Prawo budowlane. Wskazał, że zgodnie z tym przepisem przez budynek mieszkalny jednorodzinny należy rozumieć budynek wolnostojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Przedmiotowy zaś budynek powyższego kryterium nie spełnia. Ponadto organ wyjaśnił, że zgodnie z Klasyfikacją Środków Trwałych zawartą w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 3 października 2016 r. w sprawie KŚT (Dz.U.2016 poz. 1864) budynki mieszkalne są to obiekty budowlane, których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. W przypadku, gdy mniej niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne, budynek taki klasyfikowany jest jako niemieszkalny, zgodnie z jego przeznaczeniem. Wobec tego, że warunek powierzchniowy nie został w rozpatrywanej sprawie spełniony budynku tego nie można zakwalifikować jako budynku mieszkalnego. Dodatkowo organ podniósł, że z przekazanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego protokołu oraz dokumentacji fotograficznej również nie wynika, aby budynek był użytkowany jako budynek mieszkalny, przeciwnie, świadczą one o tym, że w rzeczywistości pełni funkcję budynku handlowo-usługowego, wbrew oświadczeń właściciela, że pomieszczenia tam się znajdujące nie są wykorzystywane na cele gospodarcze. W konsekwencji organ I instancji stwierdził, że ujawnione w chwili obecnej dane dot. budynku posadowionego na działce numer 1, w obrębie ewidencyjnym [...] S., przy ul. [...] są zgodne z posiadaną przez organ ewidencyjny dokumentacją zgromadzoną w państwowym zasobie geodezyjnym. Obecnie skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji. W jego ocenie Prezydent Miasta S. nie zastosował się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt: II SA/GI 1966/23. Nie można bowiem uznać za wywiązanie się z tego obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny tych samych dowodów, przede wszystkim decyzji nr [...], która zinterpretowana została odmiennie tylko po to, aby zachować pozorną zgodność z operatem opisowo-kartograficznymi, a organ nie podjął żadnych czynności, które czyniłyby zadość wymogom postawionym mu w ww. orzeczeniu sądowym. Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez skarżącego skutku, gdyż decyzją z dnia 19 grudnia 2024 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z KŚT budynki mieszkalne są to obiekty budowlane, których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. W przypadkach, gdy mniej niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne, budynek taki sklasyfikowany jest jako niemieszkalny zgodnie z jego przeznaczeniem. Według organu odwoławczego znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja architektoniczno-budowlana z przeprowadzonej w 1997 r. inwentaryzacji wskazuje, że dla przedmiotowego budynku funkcja projektowana i zrealizowana to budynek mieszkalny jednorodzinny, jednakże obiekt użytkowany jest jako obiekt biurowy. Z powyższej dokumentacji wynika również, że ogólna powierzchnia użytkowa budynku wynosi 371,8 m2. Aby budynek został skalsyfikowany jako mieszkalny, zgodnie z powyższym, powierzchnia użytkowa części mieszkalnej musiałaby wynosić powyżej 185,9 m2. Z inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej z 1997 r. wynika natomiast, że na poziomie przyziemia znajduje się magazyn, garaż, pomieszczenia gospodarcze o całkowitej powierzchni 187,0 m2. Na parterze natomiast zlokalizowane zostały pomieszczenia biurowe, WC, kuchnia oraz ciągi komunikacyjne o powierzchni łącznej 91,4 m2. Jedynie na pierwszym piętrze sporządzający protokół stwierdził m.in. pokoje, kuchnię i łazienkę o powierzchni 93,4 m2. Całkowita powierzchnia użytkowa budynku wynosiła 371,8 m2. Na podstawie tego protokołu należy zatem uznać, że w przeważającej powierzchni, na którą składają się pomieszczenia na poziomie przyziemia oraz na parterze, obiekt ten był wykorzystywany na potrzeby prowadzenia działalności usługowo-handlowej. Jedynie w części znajdującej się na I piętrze budynek ten mógł spełniać funkcje mieszkaniowe (93,4 m2). Z powyższego więc jednoznacznie wynika, że na dzień sporządzenia protokołu przedmiotowy budynek nie mógł zostać zakwalifikowany jako mieszkalny, gdyż powierzchnia użytkowa spełniające funkcje mieszkaniowe nie przekraczała połowy całkowitej jego powierzchni tj. 185,9 m2. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że obecnie zgodnie z dokumentacją fotograficzną sporządzoną w dniu 22 sierpnia 2023 r. całość powierzchni wykorzystana jest na potrzeby prowadzenia "[...]". Świadczyć ma o tym obecność znajdujących się tam mebli biurowych, w postaci półek, szaf i regałów typowych przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Na zdjęciach brak jest natomiast elementów związanych z codziennym przebywaniem w budynku domowników. Odnosząc się do znajdujących w protokole z dnia 22 sierpnia 2023 r. oświadczeń odwołującego, że pomieszczenia nr 1, 2, 3, 7, 8, 9, 10 nie są wykorzystywane do prowadzonej w budynku działalności gospodarczej i pełnią funkcję mieszkalną organ odwoławczy stwierdził, ich sprzeczność z załączoną do ww. protokołu dokumentacją fotograficzną. Według organu sporządzona w 2023 r. dokumentacja fotograficzna potwierdziła, że wskazane w protokole z inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej z 1997 r. ustalenia wskazujące na przeważającą funkcję budynku (handlowo-usługowa) pozostają nadal aktualne. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że stan wpisów dot. funkcji przedmiotowego budynku jest zgodny z dokumentacja architektoniczno-budowlaną, czyli dokumentem wymienionym w art. 23 ust. 3 pkt 2 p.g.k., tak więc w celu dokonania zmian tego wpisu należy przedstawić inny dokument pozwalający na zmianę aktualnie obowiązującego wpisu. Organ odwoławczy wskazał także na inne znajdujące się w aktach sprawy informacje, które pośrednio potwierdzać mają zgodność danych ujawnionych w ewidencji z faktyczną funkcją budynku, tj. informacje z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) oraz ze złożonych przez odwołującego dla przedmiotowej nieruchomości deklaracji z 7 października 2019 r. i 12 sierpnia 2021 r. dot. gospodarowania odpadami komunalnymi. Z KRS wynika, że na terenie nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] prowadzona jest działalność gospodarcza pod nazwą [...] Sp. z o.o., a w przedmiotowym budynku znajduje się sklep z [...]. Jak wynika z KRS działalność ta prowadzona jest od [...] 2002 r. W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł m.in. że przedmiotowy budynek powstał jako mieszkalny jednorodzinny i takie było jego pierwotne przeznaczenie. Potwierdza to plan inwentaryzacyjny z 25 kwietnia 1972 r. ze stemplem Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. stwierdzającym zgodność przedmiotowego planu inwentaryzacyjnego ze stanem istniejącym rozpatrywanego budynku mieszkalnego z garażem. Potwierdza to również opinia rzeczoznawcy budowlanego znajdująca się w załączniku do decyzji Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. z dn. [...] r. nr [...], zgodnie z którą funkcja projektowana i zrealizowana przedmiotowego budynku to budynek mieszkalny jednorodzinny. Skarżący zarzucił błąd w porównaniu powierzchni niemieszkalnej do powierzchni mieszkalnej, gdyż w swoich wyliczeniach organ odwoławczy uwzględnił w sposób nieuprawniony powierzchnie pomieszczeń znajdujących się w dobudówkach gospodarczych stanowiących osobny budynek oznaczony symbolem "i". Dobudówki stanowiące osobny budynek nie są objęte przedmiotowym postępowaniem. Przedmiotem tego postępowania jest zmiana oznaczenia budynku mieszkalnego, który w inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej z 1997 r. określony jest jako budynek zasadniczy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2024 r. poz. 935, ze zm. - dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 19 grudnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 29 października 2024 r. wydaną po tym gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1966/23 uchylił wcześniejszą decyzję organu odwoławczego z 9 listopada 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W związku z tym należy wskazać, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem ponownego rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą one obowiązane podporządkować się ocenie prawnej i wskazaniom wyrażonym w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku, jeżeli nie zostanie on uchylony, nie ulegnie istotnej zmianie stan faktyczny sprawy lub zmianie nie ulegną przepisy prawa. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Kontrola legalności przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji, wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., sprowadza się, zatem w głównej mierze do oceny, czy organy podporządkowały się ocenie prawnej i wskazaniom wyrażonym w poprzednim wyroku, gdyż jest to główne kryterium poprawności nowowydanej decyzji. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że organy nie sprostały wskazaniom zawartym w wyroku z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1966/23, a wydane w ramach ponownie prowadzonego postępowania rozstrzygnięcia organów dotknięte są uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Tym samym skarga okazała się skuteczna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są uzasadnione. W ocenie Sądu kwestia aktualnej funkcji przedmiotowego budynku w dalszym ciągu nie została w sposób należyty i nie budzący wątpliwości wyjaśniona, a działania, jakie w tym zakresie podjął organ ewidencyjny w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania nie sposób uznać za wystarczające. Co prawda organ I instancji wezwał skarżącego do przedłożenia konkretnych dokumentów, mogących przyczynić się do załatwienia sprawy. Organ odwoławczy ma zaś rację twierdząc, że pomimo stosownego wezwania odwołujący nie wskazał, ani nie przedłożył dokumentu, przy wykorzystaniu którego organ mógłby podjąć czynności uwzględniające żądanie. To jednak z poprzednio wydanego w sprawie wyroku wynika, że organ wszelkimi dostępnymi metodami powinien był ustalić "jaki jest faktyczny i aktualny rodzaj budynku". Nieprzedłożenie przez skarżącego przydatnych dokumentów nie zwalniało więc organów z podejmowania dalszych działań zmierzających do ustalenia faktycznego i aktualnego rodzaju budynku. Wywodzenie przez organ odwoławczy, że jest przeciwnie i że nieprzedłożenie stosownych dokumentów przez skarżącego obligowało organ I instancji do odmowy dokonania wnioskowanej zmiany, stanowi w istocie kwestionowanie wydanego już w niniejszej sprawie prawomocnego wyroku i nie da się pogodzić z wynikającym z niego związaniem organów. Organ I instancji nie rozważył przy tym zlecenia aktualnego operatu. Nie wywiązał się także z obowiązku "dokładnego sprawdzenia prawidłowości przeprowadzenia aktualizacji i wyjaśnienia dlaczego doszło do zmian w ewidencji. W ocenie Sądu organ nie wywiązał się prawidłowo z nałożonego na niego w poprzednim wyroku obowiązku ustalenia parametru "całkowitej powierzchni użytkowej budynku". W tym zakresie organ oparł się na inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej z 1997 r. Na jej podstawie organ przyjął, m.in. że aktualnie na poziomie przyziemia znajduje się magazyn, garaż, pomieszczenia gospodarcze o całkowitej powierzchni 187,0 m2. Jednak w ocenie Sądu było to działanie nieuprawnione. Wspomnianą inwentaryzację nie sposób bowiem uznać za aktualną, gdyż dotyczy ona okresu, gdy na terenie działki położonej w S. przy ul. [...] znajdował się jedynie budynek mieszkalny jednorodzinny. (budynek zasadniczy) wraz z zabudowaniami gospodarczymi od strony północno-zachodniej oraz pomieszczeniami parterowymi użytkowanymi jako magazyny od strony północno wschodniej, przy czym wskazanie powierzchni użytkowej dotyczyło budynku zasadniczego i dodatkowych zabudowań potraktowanych jako jedna całość. Natomiast według stanu wynikającego choćby ze znajdującego się w aktach administracyjnych uproszczonego wypisu z rejestru gruntów z dnia 6 października 2023 r. działka zabudowa jest obecnie dwoma budynkami: 2 i 3. Rodzaj pierwszego budynku według KŚT to: budynki handlowo-usługowe i tego budynku dotyczy obecne postępowanie. Rodzaj drugiego budynku według KŚT to: pozostałe budynki niemieszkalne. Porównanie danych z mapy ewidencyjnej z mapą z 13 sierpnia 1997 r., na której dla potrzeb inwentaryzacji zwymiarowano ówczesną zabudowę już na pierwszy rzut oka wskazuje, że powierzchnia przyziemia wskazana w inwentaryzacji obejmuje nie tylko stanowiący przedmiot obecnego postępowania budynek oznaczony identyfikatorem 2 ale również przynajmniej cześć budynku oznaczony jako 3, którego nie dotyczy obecne postępowanie i o zmianę, którego oznaczania skarżący nie zabiega. W konsekwencji przedstawione przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyliczenia dotyczące "całkowitej powierzchni użytkowej budynku" nie mogły stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Inwentaryzacja z 1997 r. stanowiła również punkt odniesienia w trakcie kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu 22 sierpnia 2023 r., na której wyniki organ odwoławczy powołał się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z tej kontroli nie wynika, aby kontrolujący uwzględnili podniesioną powyżej okoliczność, że na nieruchomości skarżącego znajdują się obecnie dwa budynki, oznaczone jako 2 i 3. W konsekwencji nie ma pewności, że wszystkie ustalenia poczynione w trakcie tej kontroli dotyczą budynku oznaczonego numerem 2, w odniesieniu do którego skarżący zabiega o zmianę danych w ewidencji. Oznacza to, że bez dodatkowego doprecyzowania ustalenia wynikające z tej kontroli, podobnie zresztą jak i sama inwentaryzacja, nie mogły stanowić podstawy do rozstrzygania o zasadności wniosku skarżącego. Nie bez znaczenia dla takiej negatywnej oceny pozostaje także i to, że wspomniana kontrola miała miejsce w sierpniu 2023 r., a zatem przed wydaniem przez tutejszy Sąd poprzedniego wyroku w niniejszej sprawie. Sięganie przez organ ewidencyjny do wyników tej kontroli było już więc raz przedmiotem oceny tutejszego Sądu, a jej wynik okazał się negatywny. Stanowiskiem tym jest zaś związany obecnie orzekający w sprawie skład Sądu. Tym samym ponowne powoływanie przez organy na wyniki tej kontroli już z samej zasady nie mogło posłużyć do obalenia twierdzeń skarżącego. Wbrew stanowisku organów potwierdzeniem zgodności danych ujawnionych ewidencji z faktyczną funkcją budynków nie mogą być dane uwidocznione w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zgodnie z art. 38 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 979 ze zm.) w dziale pierwszym rejestru przedsiębiorców uwidacznia się siedzibę i adres przedsiębiorcy. Zgodnie zaś z art. 41 kodeksu cywilnego siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający. Wskazanie siedziby służy przede wszystkim do ustalenia właściwego miejscowo sądu, organu administracji publicznej, organów podatkowych, czy wreszcie ma znaczenie z punktu widzenia kwestii cywilnoprawnych związanych z zawieraniem umów (art. 70 § 1 kodeksu cywilnego) i miejscem spełnienia określonych w nich świadczeń (art. 454 § 1 kodeksu cywilnego). Wskazanie zaś adresu odgrywa przede wszystkim znaczenie z punktu widzenia doręczeń różnorakiej korespondencji kierowanej do przedsiębiorcy posiadającego osobowość prawną. Wskazanie siedziby i adresu w KRS nie zostało jednocześnie uzależnione od tego, czy całość, czy jakaś określona część powierzchni budynku znajdującego się pod danym adresem służy do prowadzenia działalności gospodarczej. Co więcej, takie wskazanie w ogóle nie oznacza, że pod tym adresem prowadzona jest jakakolwiek działalność usługowa, handlowa czy produkcyjna zgodna w przedmiotem działalności uwidocznionym w KRS. W obowiązującym stanie prawnym jako siedzibę i jej adres wskazać można zarówno budynek typowo mieszkalny, jak i o innym przeznaczeniu. Faktyczne czynności składające się na prowadzenie działalności gospodarczej przez danego przedsiębiorcę mogą zaś być podejmowane w innymi miejscu, a na przedsiębiorcy podlegającemu wpisowi do KRS nie ciąży obowiązek ich uwidocznienia w rejestrze przedsiębiorców. Treść wpisów uwidocznionych w KRS, na które powołał się organ odwoławczy nie dawała więc podstaw do przyjęcia, że w przedmiotowym budynku znajduje się sklep z [...], a działalność ta prowadzona jest od [...] 2002 r. Rozstrzygającego znaczenia nie można także przypisywać złożonej przez skarżącego i drugiego współwłaściciela w 2019 r. deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi zaktualizowanej następnie w 2021 r. Zwłaszcza, że po wcześniejszym odrzuceniu innych argumentów organów mających uzasadniać ich stanowisko, w istocie to wspomniana deklaracja miałaby decydować o funkcji danego budynku. Tymczasem brak ku temu stosownej podstawy prawnej. Odwołanie się do treści deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi może co najwyżej służyć wzmocnieniu innych przekonujących, a zarazem kluczowych argumentów, których w realiach rozpoznawanej sprawy organy w dalszym ciągu nie przedstawiły. W świetle dotychczasowych rozważań stwierdzić należy, że dotychczas dokonane przez organy ustalenia w dalszym ciągu budzą wątpliwości. W konsekwencji tak jak w poprzednio wydanym w niniejszej sprawie wyroku tak i obecnie stan faktyczny sprawy nie mógł zostać uznany za dostatecznie wyjaśniony. Oznacza to, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaakcentować jednocześnie należy, że Sąd nie przesądza o treści przyszłego rozstrzygnięcia, które wydadzą organy ewidencyjne. Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji nastąpiło bowiem wyłącznie z powodu naruszenia przez organy przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach postępowania nie orzeczono, albowiem skarżący do czasu zamknięcia rozprawy nie złożył stosownego wniosku pomimo prawidłowego pouczenia w tym przedmiocie (art. 210 § 1 p.p.s.a.). Wskazania co do dalszego przebiegu postępowania wynikają wprost z przeprowadzonych powyżej rozważań, przy czym w dalszym ciągu pozostają w mocy wskazania zawarte w poprzednim wyroku z dnia 28 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1966/23. W szczególności organ I instancji, prowadząc postępowanie w sprawie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, ustali przy pomocy wszelkich prawnie dostępnych metod aktualną funkcję przedmiotowego budynku i w zależności od tego ustalenia wyda stosowne rozstrzygnięcie, a w razie potrzeby rozważy możliwość wszczęcia z urzędu odrębnego postępowania w celu doprowadzenia ewidencji do stanu aktualności.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło