II SA/Gl 1248/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Sędzia NSA Ewa Krawczyk Protokolant Barbara Urban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonanych robót budowlanych oddala skargę. Pismem, które wpłynęło do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] A.W. i E.P. wnieśli skargę na działania S.W., podnosząc że bez ich zgody wybudował ogniomur na ścianie ich budynku przy ul, [...] w S. Po przeprowadzeniu oględzin w dniu [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. pismem z dnia [...] poinformował strony, że budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki w świetle obowiązujących przepisów powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, zaś kwestia wykonania przedmiotowego muru ogniowego na budynku sąsiednim nie należy do kompetencji tego organu. Kolejnym pismem z dnia [...] A.W. wniosła o przeprowadzenie oględzin jej nieruchomości w związku z popełnieniem samowoli budowlanej, czym naruszono ściany nośne jej budynku, domagając się interwencji w tej sprawie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie w powyższej sprawie. Jednakże wskutek odwołania A.W., decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, na jakiej podstawie wykonano sporny ogniomur, zrealizowany przez S.W. w [...], jak zeznał on w Sądzie Rejonowym w M. i co odnotowano w opinii biegłego sądowego, sporządzonej do sprawy sygn. akt [...]. Skargę na decyzję ostateczną wniósł S.W., jednakże następnie ją cofnął, co skutkowało umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 625/08. Z kolei Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] nr [...], powtórnie umorzył postępowanie w sprawie ogniomuru na budynku przy Pl. [...] w S., stanowiącego własność S.W. Powołując się na wynik kontroli z dat [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], organ I instancji wskazał, że na działce nr [...] usytuowany jest dwukondygnacyjny murowany budynek w zabudowie zwartej z dachem drewnianym krytym papą. W obiekcie tym nie były prowadzone jakiekolwiek roboty budowlane naruszające jego konstrukcję i wymagające pozwolenia. W tym względzie organ odwołał się do zeznań świadków, złożonych w toku oględzin z dnia [...], a także wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w M. dnia [...] sygn. akt [...] oddalono powództwo A.W. w sprawie naruszenia ściany granicznej z uwagi na brak podstaw do uznania, aby S.W. swoim działaniem spowodował pęknięcia oraz rysy ścian. Nadto, organ nadzoru budowlanego powołał się na zeznania świadków H.M. i J.G., złożone w toku kontroli w dniu [...], iż ogniomur istniał odkąd pamiętają, tj. od [...], a S.W. jedynie go remontował. Na tej podstawie organ odmówił wiarygodności twierdzeniom A.W. co do popełnienia samowoli budowlanej podkreślając, że w poprzednich kontrolach stwierdzono starą konstrukcję muru oddzielenia przeciwpożarowego oraz starą i nienaruszoną konstrukcję dachu oraz nienaruszoną konstrukcję wewnątrz budynku. W tej sytuacji postępowanie umorzono jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa. W odwołaniu od decyzji A.W. zarzuciła nierzetelność oględzin, przeprowadzonych bez udostępnienia pomieszczeń i pod nieobecność S.W., którego nie przesłuchano w sprawie, podczas gdy w postępowaniu sądowym o rozgraniczenie sam podał, że wykonał przedmiotowy ogniomur, zaś powołani świadkowie mieli wówczas [...] lat. Do odwołania dołączono kserokopię protokołu rozprawy sądowej w sprawie o rozgraniczenie. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż ogniomur znajduje się na ścianie granicznej, powstałej w latach [...]. W latach [...] na przedmiotowej nieruchomości remont kapitalny budynku przeprowadziło Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. W ocenie organu, w tym samym czasie mógł zostać wykonany również przedmiotowy ogniomur, razem ze ścianą szczytową budynku, za czym przemawia fakt, że zarówno ściana zewnętrzna od strony strychu, jak również znajdujący się na tej ścianie ogniomur, wykonane zostały z tego samego materiału, tj. cegły ceramicznej. Natomiast naprawa, polegająca na przemurowaniu na nowo cegieł w celu uzupełnienia ubytków w murze, nie jest samowolą budowlaną. Stąd też organ II instancji uznał, że umorzenie postępowania znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, w tym protokole Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] sygn. akt [...]. W skardze do sądu administracyjnego A.W. nie zgadzając się z umorzeniem postępowania zarzuciła, że S.W. nie brał udziału w oględzinach w dniu [...], a przytoczeni świadkowie nie są już współwłaścicielami budynku. Skarżąca podniosła też, że nie wiadomo, kiedy i kto wykonał zdjęcia, na które powołał się organ I instancji, przekazując jej odwołanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. W toku rozprawy sądowej skarżąca podała, że poprzednio była współwłaścicielką budynku nr [...] przy Pl. [...] w S. razem ze zmarłą matką, zaś spadek po niej nabyli po [...] części ona i jej dzieci na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] sygn. akt [...], zarzucając że matka nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym. Nadto, skarżąca wyjaśniła, że jej budynek ma dach pokryty papą i częściowo blachą i jest niższy od budynku S.W., wskazując budynek na okazanych jej zdjęciach, znajdujących się w aktach administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też w toku postępowania administracyjnego organy obydwu instancji nie naruszyły reguł procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jedynie stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa skutkuje uwzględnieniem skargi. W szczególności odnosząc się do zarzutów skarżącej, wskazać przyjdzie, iż organy nadzoru budowlanego należycie zebrały i oceniły materiał dowodowy, nie naruszając zasad z art. 7, 77 § 1, 80 i 81 kpa. Stąd też poczynione ustalenia faktyczne w zakresie wykonania spornego muru ogniowego w czasie przeprowadzonego przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. w latach [...] remontu kapitalnego budynku nr [...] przy Pl. [...], którego właścicielem jest obecnie uczestnik S.W., obejmującego m.in. wykonanie nowego dachu, nie mogą być uznane za dowolne. Organ administracji dysponując sprzecznymi twierdzeniami stron co do daty realizacji ogniomuru, zobligowany był do oceny całokształtu materiału dowodowego i wyjaśnienia przyczyn, dla których odmówił wiarygodności twierdzeniom skarżącej, która w toku postępowania administracyjnego utrzymywała, że wybudował go S.W. około [...], bądź też w [...] (okresy budowy podawane są różnie w toku postępowania, prowadzonego od [...]). Zdaniem sądu administracyjnego, brak podstaw do przyjęcia, aby oceniając sprzeczne twierdzenia stron, organy nadzoru budowlanego naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów. W szczególności bowiem, ustalenia faktyczne co do daty budowy ogniomuru oparto na materiale fotograficznym, sporządzonym jeszcze w [...] dołączonym do pisma organu I instancji z dnia [...], przedstawiającego odwołanie od decyzji z dnia [...]. Aczkolwiek w skardze skarżąca podniosła, iż nie wiadomo, kto i kiedy wykonał zdjęcia, jednak w toku rozprawy sądowej przyznała, że przedstawiają one budynki nr [...] i [...]. Stąd też nie budzi wątpliwości, że organy administracji niezależnie od oględzin, dysponowały materiałem fotograficznym, przedstawiającym w sposób obiektywny wygląd obydwu budynków. Istotne jest zaś to, że zdjęcia dokumentują, iż zarówno ściana zewnętrzna od strony strychu budynku, jak i znajdujący się na tej ścianie sporny ogniomur, wykonane zostały z tego samego materiału, tj. z cegły ceramicznej, co zdaniem organów przemawia za tym, że ogniomur został wybudowany razem ze ścianą szczytową budynku. Taki stan rzeczy potwierdza też wyrok Sądu Wojewódzkiego w C. z dnia [...] sygn. akt [...], mocą którego oddalono apelację A.W. od wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] sygn. akt [...], którym to wyrokiem oddalono powództwo A.W. przeciwko S.W. o ochronę posiadania. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że sądy powszechne badały sprawę robót budowlanych, przeprowadzonych przez uczestnika postępowania w [...], stwierdzając że wówczas wyburzono ściankę działową i ladę oraz dokonano innych prac, które nie naruszyły konstrukcji wspólnej ściany obydwu budynków. Nadto, uczestnik złożył do akt kserokopię protokołu oględzin posesji przy Pl. [...], przeprowadzonych w dniu [...] przez pracowników Urzędu Rejonowego w K. (k. 37 akt adm.). W toku tej kontroli nie stwierdzono zaś wykonywania prac, które naruszałoby konstrukcję budynku, np. przemurowania ścian, w tym ściany granicznej. Z kolei skarżąca powołując się na zeznania S.W., złożone w [...] w toku sprawy o rozgraniczenie, iż wykonał na najwyższym poziomie wspólnej ściany budynków ogniomur, przemilcza zaś fakt, że składając kolejne zeznanie w [...], sprostował te twierdzenia wyjaśniając, że jedynie uzupełnił brakujące cegły w ogniomurze (vide: protokół rozprawy z dnia [...] Sądu Rejonowego w M. sygn. akt [...] – k. 105 akt adm.). Wbrew twierdzeniom skargi, uczestnik postępowania składał też wyjaśnienia w toku niniejszego postępowania, przecząc twierdzeniom skarżącej, aby wybudował sporny ogniomur po [...] (vide: protokół oględzin z dnia [...], k. 38 akt adm.). Nie ma też żadnego znaczenia fakt, że przesłuchani przez organ I instancji świadkowie H.M. i J.G. powołali się na stan budynku od [...], kiedy to mieli około [...] lat, utrzymując że ogniomur istniał odkąd pamiętają. Wydaje się logiczne, że pamiętaliby fakty z [...], kiedy to wg skarżącej powstał ogniomur. Wreszcie, podkreślić przyjdzie, iż postępowanie administracyjne w sprawie wykonania ogniomuru zostało zainicjowane dopiero w [...], kiedy to toczyła się sprawa o rozgraniczenie, w toku której każda ze stron domagała się ustalenia granic przy przyjęciu, iż ściana, na której znajduje się przedmiotowy ogniomur stanowi część jednego z budynków. Tymczasem prawomocnym postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w M. dokonał rozgraniczenia nieruchomości w ten sposób, iż ustalił przebieg granicy wg linii, biegnącej środkiem tejże ściany. Z uzasadnienia orzeczenia wynika zaś, iż kwestia ogniomuru nie miała żadnego znaczenia dla określenia przebiegu granicy. Zatem sporny ogniomur został wykonany przed rozgraniczeniem obydwu nieruchomości jako przedłużenie wspólnej ściany obydwu budynków, zaś zgodnie z postanowieniem o rozgraniczeniu, granica przebiega środkiem ściany. Istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest też fakt, że obydwa budynki mają dachy wykonane z materiałów palnych, bowiem pokryte są papą, co skarżąca przyznała w toku rozprawy i co znajduje oparcie w materiale fotograficznym. Tymczasem niezależnie od daty wykonania ogniomuru, przepisy techniczno-budowlane stawiały dla budynków usytuowanych wymóg posiadania ściany przeciwpożarowej, wystającej ponad pokrycie dachu (§ 78 ust. 9 zarządzenia Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych dnia 29 czerwca 1966 r. ; § 194 i § 202 rozp. MAGTiOŚ z dnia 3 lipca 1980 r. , § 235 rozp. MGPiB z dnia 14 grudnia 1994 r. § 235 i 272 ust. 3 rozp. MI z dnia 12 kwietnia 2002 r. . Stąd też stwierdzić przyjdzie, iż nawet w sytuacji, gdyby wybudowanie muru ogniowego nastąpiło bez pozwolenia na budowę, to w każdym wypadku miałyby na celu doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem. Wobec ustalenia przez organy nadzoru budowlanego, że przedmiotowy ogniomur zrealizowano przed dniem 1 stycznia 1995 r. sprawa z mocy art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), podlegałaby rozpatrzeniu na podstawie ustawy z dnia 24 października 19974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Na gruncie ustawy z 1974 r. likwidacja samowoli budowlanej następowała zaś niezależnie od wykazania przez inwestora tytułu prawnego do nieruchomości. W sytuacji, gdy roboty budowlane były zgodne z przepisami techniczno-budowlanymi brak było podstaw do wydania nakazów w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Natomiast wykonanie przez S.W. remontu w [...] polegającego na uzupełnieniu brakujących cegieł, nie wymagało pozwolenia na budowę, lecz zgłoszenia właściwemu organowi (art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r.). Skutkiem braku dokonania zgłoszenia remontu jest zaś wdrożenie trybu z art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy. Skoro jednak roboty te zgodne były z wymogami techniczno-budowlanymi w zakresie posiadania ściany oddzielenia przeciwpożarowego, a także wymogami utrzymania budynku w należytym stanie technicznym i w tym wypadku brak było podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego. Skoro wydanie nakazów w trybie ustawy, było bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne w sprawie wykonanego przez S.W. remontu ogiomuru, należało umorzyć zgodnie z art. 105 § 1 kpa. Zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego. Kwestia sporu na tle naruszenia granicy, której przebieg ustalono dopiero po wykonaniu robót budowlanych, podlega zaś rozpatrzeniu w drodze powództwa cywilnego przez sąd powszechny. Wreszcie, odnosząc się do zarzutu pozbawienia udziału w postępowaniu matki skarżącej A.P., wskazać przyjdzie, iż zmarła ona przed wydaniem zaskarżonej decyzji, a skarżąca jest jej spadkobierczynią. Niezależnie zatem od twierdzeń skarżącej, iż matka była współwłaścicielką działki nr [...], czemu jednak przeczy postanowienie Sądu Rejonowego w M. o rozgraniczenie, zmarła A.P. nie mogła być strona niniejszego postępowania na etapie wydania zaskarżonej decyzji. Stąd też sąd administracyjny nie stwierdził przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Gdy zaś idzie o zarzut nierzetelnego sporządzania protokołów oględzin, stwierdzić należy, że skarżąca w żaden sposób nawet nie wskazała, na czym uchybienia te polegały i aby miały one wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. SJ/