II SA/Gl 1249/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Starosta [...], wykonujący zadania z zakresie administracji rządowej, działając na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną – powiatową, położoną w obrębie [...], gmina R., oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu wskazał, że w myśl art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie z ust. 4 wymienionego przepisu odszkodowanie to ustalane jest i wypłacane według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, na wniosek właściciela złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Jest to termin zawity, po upływie którego roszczenie wygasa. W niniejszej sprawie A. P. wniosek o wypłatę odszkodowania za wymienioną na wstępie nieruchomość złożyła w dniu [...] r., tj. po upływie ustawowego terminu wskazanego w art. 73 ust. 4 ustawy – czyli po dniu 31 grudnia 2005 r. W świetle powyższego organ stwierdził, iż zgłoszone roszczenie wygasło, a prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Pismem z dnia [...] r. A. P. zwróciła się do Starosty [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że nie wiedziała (nie była powiadomiona, podobnie jak jej mama) o możliwości składania wniosku o wypłatę tego odszkodowania. Dodała, że na ostatnim spotkaniu w [...] poinformowano wszystkich, że pomimo upływu terminu, należne odszkodowania będą wypłacane. Dlatego uznała złożenie wniosku za zasadne. Kolejnym pismem z dnia [...] r. zawnioskowała o ponowne rozpatrzenie sprawy, podkreślając, że "nigdy nie doręczono jej rzetelnej informacji o potrzebie złożenia wniosku o odszkodowanie" Do tej pory odszkodowanie otrzymało część mieszkańców, reszta złożyła wnioski o rozpatrzenie i rozpatrywane są też odmownie". Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustanie - od dnia jej ogłoszenia. Warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia odwołania – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie tego terminu powoduje bezskuteczność czynności – odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy zobowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołania zostało wniesione w przewidzianym terminie. W przypadku ustalenia, że termin do wniesienia odwołania został przekroczony, organ wydaje postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego). W przedmiotowej sprawie decyzja Starosty [...] została odebrana przez A. P. w dniu 1 października 2015 r., stąd czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 15 października 2015 r., podczas gdy odwołanie złożone zostało w Kancelarii Starostwa Powiatowego w C. w dniu 21 października 2015 r., a więc z uchybienie terminu. Tym samym rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji stało się ostateczne. Strona została prawidłowo pouczona o przysługującym jej prawie wniesienia odwołania i terminie jego złożenia. W związku z tym oraz biorąc pod uwagę fakt, iż skarżąca nie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, należało orzec jak w sentencji. Pismem z dnia [...] r. a, A. P. złożyła skargę na powyższe postanowienie Wojewody [...]. Zarzuciła, że zaskarżone postanowienie narusza jej interes prawy. Wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w przedmiocie żądania ustalenia i wypłacenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną powiatową. Podniosła, iż wniosek swój motywuje późnym uzyskaniem informacji o możliwości skutecznego wniesienia odwołania i przysługującym jej prawie wystąpienia z żądaniem wypłaty odszkodowania. W tym zakresie dopiero po odbytym zebraniu w [...] z udziałem przedstawiciela Starosty [...] uzyskała informacje o prawie wystąpienia z żądaniem zapłaty odszkodowania za zajęty grunt. Dodała, że dopiero po tym zebraniu dowiedziała się, że może wystąpić z takim roszczeniem. Wcześniejsze pisma wprowadziły ją w mylne przekonanie o braku możliwości dochodzenia swoich praw. Dopiero w dniu 21 października 2015 r. powzięła wiadomość, że sąsiedzi otrzymują odszkodowanie, do którego także ma prawo. Stąd niezwłocznie wystąpiła ze stosownym pismem – roszczeniem o zapłatę odszkodowania. Dlatego też, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Nadto trzeba dodać, że sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod względem jego słuszności czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r., w którym stwierdzono, uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. Wskazać trzeba, że warunkiem skuteczności czynności procesowej w postaci wniesienia środka odwoławczego, jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność tego środka, następstwem czego jest ostateczność kwestionowanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie (...).O przysługującym stronie prawie i trybie zaskarżenia decyzji strona powinna być pouczona (art. 107 § 1 Kodeksu). Mając na uwadze wskazaną powyżej regulację należy uznać, że każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu stanowi jego uchybienie. W kontrolowanej sprawie z przedłożonych akt administracyjnych wynika, iż rozpoznając wniosek skarżącej decyzją z dnia [...] r. umorzono w całości, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną – powiatową, położoną w [...] gmina R., oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków, jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha. W decyzji tej zawarto, w końcowej części rozstrzygnięcia, pouczenie o możliwości złożenia przez skarżącą odwołania do Wojewody [...] w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Przedmiotowa decyzja doręczona została skarżącej w dniu 1 października 2015 r. (dowód doręczenia w aktach administracyjnych), czyli czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 15 października 2015 r. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że skarżąca w dniu 21 października 2015 r. zwróciła się, kierując pismo do Starostwa Powiatowego w C., o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismo to Starosta [...] potraktował jako odwołanie, a nie widząc podstaw do jego uwzględnienia w trybie art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego, przesłał je do Wojewody [...] , jako organu drugiej instancji. Kolejne pismo - "nazwane odwołanie od decyzji" nosi datę 2 listopada 2015 r., a wpłynęło do Starostwa Powiatowego w dniu 4 listopada 2015 r. Nie może zatem budzić żadnych wątpliwości, że zarówno pierwsze, jak i drugie pismo skarżącej wniesione przez nią zostało po upływie terminu przewidzianego dla wniesienia odwołania. Wprawdzie Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu, ale można to zrobić na warunkach określonych w art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Podkreślenia wymaga, że wniosek taki winien być złożony razem z wniesionym odwołaniem. Zgodnie z § 1 przywołanego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei w myśl § 2 – prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustalania przyczyny uchybienia terminu a jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Poza sporem pozostaje fakt, iż skarżąca wniosła odwołanie, nie wnosząc jednocześnie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Zarówno z pierwszego, jak i z drugiego pisma skarżącej wynika jedynie wola ponownego rozpatrzenia sprawy. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania zawarty został dopiero w skardze do sądu administracyjnego. W takich okolicznościach organ nie miał szansy na rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, gdyż strona takiego wniosku nie złożyła kierując jedynie do organu odwołanie - wyraz niezadowolenia z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W takim stanie organ odwoławczy, w pierwszej kolejności przeprowadzający kontrolę terminowości złożenia środka zaskarżenia, wobec dostrzeżenia tego uchybienia musiał orzec jak w sentencji postanowienia. Konsekwencją uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej jest bowiem postanowienie wydane na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, mianowicie postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, gdyż prowadzenie postępowania odwoławczego w wyniku odwołania wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez przywrócenia terminu do jego wniesienia, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 16 § 1 Kodeksu – orzekanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną) Sąd w niniejszej sprawie nie może odnieść się do merytorycznych zarzutów skarżącej dotyczących okoliczności sprawy, a mianowicie nierównego traktowania podmiotów postępowania w sprawie ustalenie i wypłaty odszkodowania z tytułu zajęcia gruntów pod drogę publiczną - powiatową. Nie może także uwzględnić zgłaszanej i podnoszonej okoliczności braku wiedzy o możliwości dochodzenia należnego odszkodowania. Sąd jest bowiem na zasadzie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związany granicami skargi, które w niniejszej sprawie wytycza ostateczne postanowienie organu odwoławczego wydane w trybie wymienionego powyżej art. 134 Kodeksu. Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.