II SA/Gl 1252/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2025 r. sprawy ze skargi G.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 15 lipca 2024 r. nr SKO.IV/424/476/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku G. L. Wójt Gminy H., decyzją z dnia 12 grudnia 2023 r. nr [...], odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. W uzasadnieniu wskazano, że strona pobiera rentę socjalną. W świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy i świadczeniach rodzinnych stanowi to przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie wskazano, iż wnioskodawczyni oświadczyła, że nie zawiesi swojego prawa do renty socjalnej tylko domaga się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego i pobieranej renty socjalnej. Takie rozwiązanie nie jest jednak dopuszczalne w świetle obowiązującego prawa. Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka. Zarzuciła organowi administracji błędną wykładnię art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niezastosowanie art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz niezastosowanie art. 28 ust 1 i 2 lit c Konwencji Praw Osób Niepełnosprawnych. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Podkreśliło, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawniona - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia emerytalno- rentowego, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium wskazało, że w wyroku z dnia 19 kwietnia 2021 r. (sygn. akt I OSK 2800/20), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "osoba uprawniona jednocześnie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i niższej emerytury swój wybór może zrealizować przez złożenie organowi rentowemu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 FUS . Ustawa ta nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku , a zawieszenie prawa do emerytury zgodnie z art.. 134 ust. 1 pkt I FUS, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 FUS). Emerytura jest co prawda prawem niezbywalnym, ale uznając prawnie dopuszczalną możliwość jej zawieszenia, zlikwidowana zostaje negatywna przesłanka prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 6 pkt 1a winna być bowiem rozumiana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia". Jak podkreślił organ odwoławczy w aktach sprawy brak jest dokumentu ZUS potwierdzającego, fakt złożenia wniosku o zawieszenie otrzymywanej renty socjalnej, bowiem zgodnie z oświadczeniem odwołującej nigdy nie zwracała się do ZUS z wnioskiem o zawieszenie wypłaty renty socjalnej. Kolegium podkreśliło, że dopiero wydanie decyzji przez ZUS o wstrzymaniu wypłaty renty socjalnej powoduje eliminację negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka powtarzając argumentację tożsamą z tą wcześniej wskazaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swąd dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Do rozpatrywanej sprawy znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 – dalej także jako "u.ś.r.") w brzmieniu sprzed dnia 1 stycznia 2023 r. Akt powyższy, również w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych, został istotnie zmieniony ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429). W świetle art. 63 ust. 1 tego ostatniego aktu w sprawach o oświadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte zaś przed tą datą. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia. Przepis powyższy stanowi instrument zapobiegający kumulacji pobieranych świadczeń pomocy społecznej. Inaczej mówiąc przeciwdziała możliwości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego łącznie z innym świadczeniem wymienionym w art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy. Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 pojawiła się możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby, które dotychczas pobierały świadczenia z ZUS. Nie oznacza to jednak, że osoba korzystająca ze wsparcia może pobierać jednocześnie dwa świadczenia. Stanowiłoby to bowiem naruszenie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Podobnie art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowi, że w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie są prawidłowe. Skarżąca domaga się przyznania świadczenia "hybrydowego", składającego się w części z renty socjalnej uzupełnionej o świadczenie pielęgnacyjne. Taka konstrukcja prawna nie jest jednak, w świetle obowiązującego prawa możliwa, choć pojawiała się, jako rozważania czysto teoretyczne, w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych. Brak przepisu, który pozwalał by przyznać część świadczenia pielęgnacyjnego. Nie wiadomo również, jak miałoby następować przeliczanie sumy świadczeń, w przypadku zmiany jednego z jej składników. Reasumując, skarżąca spełnia warunki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Jego przyznaniu stoi jednak na przeszkodzie pobieranie przez stronę renty socjalnej. Oświadczyła ona, że z tej ostatniej nie zamierza rezygnować. Prawidłowo więc odmówiono jej wnioskowanego świadczenia. Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. ----------------------- 4