II SA/Gl 1254/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta D. decyzją z [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 i 3 oraz art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. oz. 2220) a także art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznał D. S. (dalej strona lub skarżąca) prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. w kwocie 184,42 zł miesięcznie, a od 1 listopada 2019 r. bezterminowo w wysokości 215,84 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przedstawił przebieg prowadzonego postępowania oraz przywołał daty podejmowanych w jego trakcie czynności prawnych i stwierdził, że strona złożyła wniosek o przyznanie wnioskowanego świadczenia 16 maja 2019 r., a tym samym po upływie trzymiesięcznego terminu od uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego z [...] r. modyfikującego orzeczenia o niepełnosprawności. W konsekwencji prawo do przedmiotowego świadczenia nie przysługuje za okres od utraty mocy obowiązującej poprzedniego orzeczenia. Odwołanie od tej decyzji w zakresie terminu przyznania wnioskowanego świadczenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wniosła strona. W odwołaniu tym wyrażono niezadowolenie z otrzymanej decyzji we wskazanym zakresie. Podkreślono, że dopiero wykorzystanie przysługujących instrumentów prawnych przyczyniło się do uzyskania orzeczenia, które jest podstawą przyznania wnioskowanego świadczenia. Orzeczenie sądu powszechnego korzystne dla odwołującej się zapadło dopiero [...] r., przy czym na rozprawie [...] listopada 2018 r. była jej mama i nie miała wiedzy na temat tego kiedy zapadł korzystny dla niej wyrok i z jakim dniem stał się on prawomocny. Prawomocny wyrok jej mama otrzymała dopiero 6 maja 2019 r. i niezwłocznie złożyła wniosek o przyznanie wnioskowanego świadczenia. W ocenie odwołującej decyzja organu pierwszej instancji jest wadliwa, ponieważ narusza postanowienia art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie błędnej jego wykładni i wystąpiła o przyznanie stronie świadczenia za wcześniejszy okres, nadto wskazała, że przechodzi szereg zabiegów operacyjnych, które są drogie, a nie ma wsparcia ze strony państwa i rodzina musi zaciągać długi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, jak również zamieścił własne ustalenia co do kluczowych w sprawie kwestii. Następnie organ ten przywołał treść art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, aby w dalszej kolejności stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy przywołał treść przepisów normujących zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, a w dalszej kolejności wskazał, że skoro wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia wpłynął do organu pierwszej instancji 16 maja 2019 r. to nastąpiło to już po upływie trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku sądu powszechnego, które nastąpiło [...] grudnia 2018 r. W konkluzji organ ten stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe i organ ten zasadnie przyznał świadczenie od 1 maja 2019 r. czyli od miesiąca złożenia wniosku. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej ponownie przedstawiła przebieg postępowania zmierzającego do ustalenia stopnia niepełnosprawności. Ponownie podkreśliła, że wyrok sądu powszechnego z [...] r. uprawomocnił się [...] grudnia 2018 r. jednakże odpis tego wyroku otrzymała dopiero 6 maja 2019 r. i niezwłocznie złożyła wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia. W ocenie skarżącej decyzja organu odwoławczego narusza postanowienia art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ w jej ocenie wniosek o przyznanie przywoływanego świadczenia został złożony w terminie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2019 r, poz. 2167) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie Sąd zetknął się z sytuacją, w której organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów przedmiotowej ustawy jak również postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że organy administracji publicznej w swoich rozstrzygnięciach prawidłowo powoływały postanowienia art. 24 ust 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych jako tego przepisu, który ma tu kluczowe znaczenie. Faktycznie przepis ten leży u podstaw rozstrzygnięcia w sprawie, wynika to z okoliczności rozpoznawanej sprawy. Z tego też powodu niezbędne będzie krótkie odniesienie się do stanu faktycznego w sprawie. Skarżącą jest młodą osobą i początek tego postępowania wiąże się z ukończeniem przez nią 16 roku życia i ubieganiem się o uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Pierwsze orzeczenia organów powołanych do wypowiadania się we wskazanym zakresie były dla skarżącej niekorzystne i z tego powodu jej przedstawiciel ustawowy korzystał z przysługujących mu instrumentów prawnych i wnosił stosowne odwołania oraz pozew do sądu powszechnego. W rozpoznawanej sprawie finalne rozstrzygnięcie zapadło przed Sądem Rejonowym w S., który [...] r. orzekł o zaliczeniu skarżącej do znacznego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniami do opieki ze strony innej osoby. Podkreślenia wymaga, że mama skarżącej uczestniczyła w rozprawie, która odbyła się [...] listopada 2018 r. Na tej rozprawie orzeczenie nie zapadło, lecz zostało ono ogłoszone tydzień później. Orzeczenie to nie było prawomocne i skarżąca o jego wydaniu, jak utrzymuje nie wiedziała. O treści tego orzeczenia dowiedziała się z korespondencji otrzymanej z sądu powszechnego, która została odebrana 6 maja 2019 r. Tylko tytułem przypomnienia przywołana zostanie tu treść spornego art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią tego przepisu jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Odnośnie interpretacji tego przepisu występują w orzecznictwie sądów administracyjnych pewne rozbieżności, jednakże tutejszy Sąd akceptuje i przyjmuje za własne stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 września 2019 r, sygn. akt III SA/Kr 566/19, w którym odwołano się do wyroku NSA z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2134/15. W wyroku tym wskazano, "że klauzula prawomocności jest wydawana po dacie prawomocności wyroku i strona może oczekiwać na jej wydanie kilka dni, kilka tygodni, a nawet kilka miesięcy. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że w jego przypadku trwało kilka tygodni, ponieważ wniosek o nadanie klauzuli prawomocności wyroku złożył w listopadzie 2018 r., a wyrok z klauzulą otrzymał dopiero na początku stycznia 2019 r." Zatem brak jest podstaw do zarzucenia skarżącemu, że uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego uzależnionego od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności". W rozpoznawanej sprawie z całą pewnością nie można przerzucać na osobę opiekującą się niepełnosprawną córką jak i na niepełnosprawną skarżącą konsekwencji długiego oczekiwania na wydanie przez Sąd Rejonowy odpisu wyroku z klauzulą prawomocności. Należy mieć na uwadze, że wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, aby został rozpoznany należy złożyć wraz z kompletem dokumentów wskazujących na stopień niepełnosprawności. W świetle powyższych ustaleń, rozważenia wymaga tylko czy skarżąca, a na pierwszym etapie tego postępowania, czy przedstawiciel ustawowy skarżącej, we właściwym terminie złożyła przedmiotowy wniosek. Nie budzi wątpliwości, że orzeczenie Sądu Rejonowego w S. zapadło [...] r., a wniosek do organu administracji pierwszej instancji złożony został 16 maja 2019 r. Od tej strony dostrzec należy, że faktycznie wskazany termin został przekroczony. Jak już zostało zaznaczone w przypadku orzeczeń sądów powszechnych istotną okolicznością jest prawomocność orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie jak podkreśla organ administracji prawomocność ta została ustalona na [...] grudnia 2018 r. Przywołana tu data legła u podstaw podjętych przez organy administracji rozstrzygnięć. W tym miejscu przyjdzie jednakże dostrzec, że organy administracji publicznej obu instancji podejmowały rozstrzygnięcie bez należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. W szczególności organy obu instancji całkowicie zignorowały fakt, że skarżąca odpis prawomocnego wyroku otrzymała dopiero 6 maja 2019 r., czyli dopiero od tego momentu mogła w sposób prawnie skuteczny uruchomić postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Organy administracji w ramach prowadzonego postępowania nie wyjaśniły przyczyny tak długiego okresu oczekiwania przez skarżącą na odpis wyroku. Organy obu instancji przeszły nad tym faktem do porządku dziennego i w oparciu o tę datę podjęły niekorzystne dla skarżącej decyzje. Takie działanie jest sprzeczne z postanowieniami art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie nakładających na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które mają wpływ na rozstrzygnięcie. Przywołana tu okoliczność posiada fundamentalne znaczenie i pominięcie działań zmierzających do wyjaśnienia tej okoliczności wyczerpuje przesłankę uwzględnienia wniesionej skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wyjaśnienie powyższej okoliczności będzie posiadało kluczowe znaczenie dla prawidłowego zastosowania postanowień art. 24 ust. 2a w znaczeniu, jakie temu przepisowi zostało nadane przez tutejszy Sąd, że termin do złożenia przedmiotowego wniosku liczony ma być w przypadku orzeczeń sądowych od dnia jego prawomocności. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy zleci organowi pierwszej instancji w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego. Postępowanie to obejmie wystąpienie do Sądu Rejonowego w S. o wyjaśnienie sytuacji związanej z prawomocnością wyroku z [...] r., a w szczególności, czy skarżąca bądź jej pełnomocnik względnie członek najbliższej rodziny podejmował działania zmierzające do uzyskania informacji o tym, czy orzeczenie zostało wydane i czy jest prawomocne. W dalszej kolejności organ ten ustali, czy w rozpoznawanej sprawie skarżąca spełnia wymogi wynikające z treści przywoływanego powyżej art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy w jej sytuacji wniosek złożony w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia z [...] r. czy też od dnia faktycznego dysponowania tym orzeczeniem i możliwością podjęcia przewidzianych przepisami prawa działaniami, podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w zakresie objętym punktem I rozstrzygnięcia.