II SA/Gl 1259/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2017 r. sprawy ze skargi E. P. i A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2016 r. E.P. i A.P. wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w B., obręb W., działka [...] o powierzchni 0,0012 ha i działka [...] o powierzchni 0,0013 stanowiącej własność Miasta na prawach powiatu B., dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Postanowieniem z dnia 20 maja 2016 r., nr [...] Wojewoda [...] wyznaczył Starostę C. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej jako właściwego do rozpoznania przedmiotowej sprawy. Decyzją nr 9 z dnia 11 sierpnia 2016 r. znak [...] wydaną z upoważnienia Starosty C. umorzono postępowanie w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu organ wskazał, że na skutek wydania decyzji nr [...] Starosty Z. z dnia 26 września 2008 r. znak [...] o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej prawo własności nieruchomości położonej w B., obręb W., oznaczonej jako działka [...] o powierzchni 0,0012 ha i działka [...] o powierzchni 0,0013 ha przeszło za odszkodowaniem z mocy prawa na rzecz Miasta na prawach powiatu B. Prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej [...]. Starosta C., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, decyzją nr 10 z dnia 10 września 2015 r. znak [...] umorzył wszczęte na wniosek E. i A. małżonków P. postępowanie w sprawie zwrotu tej wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu tej decyzji powołując się na treść art. 136 ust. 3 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782 ze zm.) stwierdził, że nieruchomość która przeszła na własność Skarbu Państwa lub gminy w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80 poz. 721 ze zm.) nie zalicza się do nieruchomości wywłaszczonych o jakich mowa w art. 136 ust. 3 i art. 216 pierwszej z tych ustaw i brak jest podstawy prawnej do orzeczenia o jej zwrocie. Od powyższej decyzji nie wniesiono odwołania i stała się ona z dniem 30 września 2015 r. ostateczną. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy działu III rozdziału 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie organu stan prawny oraz stan faktyczny od momentu wydania w/w decyzji ostatecznej z dnia 10 września 2015 r. nie uległ zmianie co uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie ponownie złożonego w tym przedmiocie przez małżonków P. wniosku z dnia 20 stycznia 2016 r. Wobec tego na podstawie art. 105 § 1 Kpa należało umorzyć postępowanie. Odwołanie od decyzji organu I instancji w dniu 23 sierpnia 2016 r. złożyli reprezentowani przez adwokata wnioskodawcy E. i A. P., zarzucając, że w sprawie zastosowanie powinny znaleźć przepisy działu III rozdziału 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z treścią art. 216 tej ustawy. Wskazali, że w ich ocenie dopuszczalny jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości pomimo, że wywłaszczenie nastąpiło w trybie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie merytorycznej decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda [...] nie uwzględnił powyższego odwołania i decyzją ostateczną z dnia 26 października 2016 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 9a i art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego potwierdza, iż stan prawny i faktyczny od momentu wydania w/w decyzji z dnia 10 września 2015 r. przez Starostę C. nie uległ zmianie, a wniosek dotyczy nieruchomości, co do której już orzeczono decyzją ostateczną. Organ wskazał, że stosownie do treści art. 61a Kpa w razie wniesienia żądania, co do którego postępowanie nie może zostać wszczęte z uzasadnionych przyczyn należy odmówić wszczęcia postępowania. W ocenie Wojewody [...] organ pierwszej instancji powinien był odmówić ponownego wszczęcia postępowania, a nie umarzać je, jednakże to uchybienie nie jest na tyle istotne, by mogło skutkować uchyleniem kwestionowanej decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję ostateczną Wojewody [...] z dnia 26 października 2016 r. złożyli E. i A.P. Orzeczeniu zarzucili, że jest niewłaściwe, albowiem zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 16/15 dopuszczalny jest zwrot nieruchomości wywłaszczonej na podstawie przepisów w/w ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa w sposób uzasadniający jej wzruszenie na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W sprawie jest bezsporne, że decyzją ostateczną z dnia 10 września 2015 r. na podstawie art. 105 § 1 Kpa Starosta C., wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, umorzył postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w B., obręb W., oznaczonej jako działka [...] o powierzchni 0,0012 ha i działka [...] o powierzchni 0,0013 ha stanowiącej własność Miasta na prawach powiatu B., objętej księgą wieczystą [...] Sądu Rejonowego w B. Poza sporem pozostaje również okoliczność, że wniosek o zwrot nieruchomości z dnia 20 stycznia 2016 r. dotyczy tej samej nieruchomości, został złożony przez te same strony postępowania, a nadto nie wskazano w nim żadnych nowych okoliczności, poprzestając wyłącznie na polemice w kwestii interpretacji przepisów prawa. Niewątpliwie zatem mamy do czynienia z tożsamością sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. z sytuacją o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Wynikający z art. 16 § 1 zakaz ponownego rozpoznania i rozstrzygania spraw administracyjnych załatwionych decyzją ostateczną dotyczy bowiem również sytuacji gdy wcześniej sprawa została załatwiona decyzją o umorzeniu postępowania wydaną z przyczyn merytorycznych. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie (zobacz w tym względzie m.in. wyrok NSA z 30 listopada 2011 r. sygn.. akt II GSK 1146/10 – Lex nr 1133550, wyrok WSA w Rzeszowie z 11 września 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 436/13 – Lex nr 1370941 oraz wyrok WSA w Lublinie z 8 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 5/12 – Lex nr 1139293). Stosownie do treści art. 105 § 1 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Z kolei art. 61a § 1 Kpa stanowi, że gdy żądanie, wszczęcia postępowania administracyjnego, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wynika z orzecznictwa w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją, zachodzi przeszkoda do uruchomienia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. To zaś stanowi podstawę do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a § 1 Kpa (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt SA/Bk 529/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. VII SA/Wa 2258/15). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że organ odwoławczy słusznie stwierdził, iż Starosta C. powinien był odmówić wszczęcia postępowania, nie zaś wydawać decyzję o umorzeniu postępowania. Zgodzić należy się również z organem w zakresie uznania, że uchybienie to nie daje podstaw do uchylenia decyzji, bowiem podstawą do wydania orzeczenia o umorzeniu postępowania, jak i odmowie jego wszczęcia byłaby bezprzedmiotowość jego prowadzenia ze względu na istniejące już w obrocie rozstrzygnięcie dotyczącej tej samej sprawy. Ewentualna wydana ponownie decyzja w przedmiocie zwrotu nieruchomości wnioskodawcom obarczona byłaby bowiem wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Podsumowując, w ocenie Sądu, organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonały właściwej wykładni przepisów prawa, co uzasadniało stwierdzenie, że wydanie merytorycznego orzeczenia w przedmiotowej sprawie było niemożliwe z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z dnia 10 września 2015 r. dotyczącej tego samego przedmiotu. Odnosząc się do powołania się przez skarżących na wyrok tutejszego Sądu z dnia 29 kwietnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gl 16/15 wskazać należy, że Sąd nie mógł go wziąć pod uwagę gdyż był, jak i organy orzekające, związany wydaną w tej samej sprawie prawomocną decyzją Starosty C. z dnia 10 września 2015 r. Dokonana w tym wyroku wykładnia przepisów, zgodna ze stanowiskiem skarżących, nie mogła być uznana za zmianę stanu faktycznego lub prawnego eliminującą skutki z art. 16 i art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Z tych wszystkich względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. ec