II SA/Gl 126/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę. Decyzją z dnia 31 maja 2021 r., nr [...] , Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w Gliwicach, działając na podstawie art. 389 pkt 1 w związku z art. 35 ust. 3 pkt 7 i art. 16 pkt 69, art. 397 ust. 3 pkt 2, art. 400 ust. 1, ust. 8, art. 403 oraz art. 407 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (j.t. Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm. – dalej p.w.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku orzekł, że Wspólnota Mieszkaniowa O w K. przy ul. [...], otrzymuje pozwolenie wodnoprawne na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych pochodzących z odwodnienia terenu Wspólnoty, poprzez istniejący wylot W-1 do wód cieku [...], zgodnie ze wskazanymi w decyzji wymogami. W uzasadnieniu podano m. in., że wnioskowane korzystanie z wód nie narusza zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ani innych regulacji. Wnioskodawca dotychczas korzystał z pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 5 lipca 2010 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J.W. (dalej: strona, skarżący), zaskarżając ją w całości. Zarzucono naruszenie: 1) przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a., wobec wydania decyzji bez uczestnictwa odwołującego się jako strony postępowania i, tym samym, pozbawienie go możliwości składania wyjaśnień i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów; 2) przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 77 § 1, 80 i art. 86 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i niedostatecznie wnikliwej analizy stanu faktycznego, w tym stanu nieruchomości, na której posadowiony został wylot kanalizacji miejscowej, znajdujący się na działce 1., a także wobec braku przesłuchania właściciela działki co do ww. okoliczności i cofnięcia zgody przez właściciela na posadowienie rurociągu – wylotu. Decyzją z dnia 23 listopada 2021 r., nr GL.RUZ.4231.32.2021.BS, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Gliwicach, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano m. in., że zarówno wniosek, jak i dołączona do niego dokumentacja wraz z jej uzupełnieniami złożonymi w toku postępowania, zgodne były z wymaganiami zawartymi w art. 407, art. 408 oraz art. 409 p.w. Nie można zgodzić się z zarzutem zawartym w odwołaniu, że decyzja została wydana bez udziału ww., jako strony postępowania, gdyż został on poinformowany o przysługujących prawach. Organ I instancji nie przeprowadzał w toku prowadzonego postępowania dowodu z przesłuchania świadków, opinii biegłych czy oględzin, o których przeprowadzeniu powinien, na mocy art. 79 k.p.a., poinformować wszystkie strony postępowania, w tym skarżącego. W decyzji określono cel i zakres korzystania z wód, ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych wylotem, powierzchnię zlewni odwadnianą przez ten wylot, itd. Zatem decyzja spełnia wymagania art. 403 ust. 1 i ust. 2 p.w. oraz art. 107 k.p.a. W punkcie III zaskarżonej decyzji nałożono na właściciela pozwolenia obowiązki, m. in. pokrycia ewentualnych nieprzewidzianych szkód w przypadku naruszenia interesów osób trzecich, wynikłych z korzystania z uprawnień nadanych decyzją (ppkt 3) oraz utrzymywania wylotu, wykonanych umocnień koryta cieku oraz samego koryta w rejonie wylotu i za wylotem (ppkt 6, ppkt 10, ppkt 11, ppkt 13). Oznacza to, że Wspólnota Mieszkaniowa ma obowiązek wykonywania nałożonych na nią w decyzji warunków, w tym naprawienia szkód związanych z wykonywaniem pozwolenia. Pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń, a wnioskodawcy, który nie uzyskał praw do nieruchomości lub urządzeń koniecznych do realizacji pozwolenia wodnoprawnego, nie przysługuje roszczenie o zwrot nakładów poniesionych w związku z otrzymaniem pozwolenia. Informację tej treści zamieszcza się w pozwoleniu wodnoprawnym, co zostało wskazane w punktach V i VI zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że brak zgody właściciela urządzeń, czy nieruchomości niezbędnych do wykonywania pozwolenia (czyli np. brak zgody właściciela działki, na której zlokalizowany jest wylot służący do odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych), nie jest podstawą do odmowy wydania pozwolenia. Na mocy art. 401 ust. 1 p.w. właściciel nieruchomości niezbędnej do wykonywania pozwolenia jest stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia, której przysługują wszystkie prawa wynikające z k.p.a. Organ prowadzący postępowanie nie jest uprawniony do rozstrzygania kwestii odszkodowania za wykonanie kanalizacji, czy wylotu. Strona przez pełnomocnika zaskarżyła powyższą decyzję w całości. Zarzucono naruszenie: 1) art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i niedostatecznie wnikliwą analizę stanu faktycznego, w tym stanu nieruchomości, na której posadzony został wylot kanalizacji miejscowej, znajdujący się na działce 1., a także nieuwzględnienie cofnięcia zgody przez właściciela działki na posadowienie rurociągu - wylotu kanalizacji deszczowej na jego nieruchomości; 2) art. 396 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 399 ust. 1 pkt 1 p.w., poprzez niezastosowanie polegające na tym, że organ nie zważył, iż pozwolenie wodnoprawne nie jest zgodne z wymaganiami ochrony zdrowia ludzi i środowiska i nie wydał decyzji odmawiającej pozwolenia wodnoprawnego; 3) art 399 ust. 2 p.w., poprzez jego niezastosowanie i udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy wnioskujący o pozwolenie wodnoprawne nie wywiązywał się z obowiązków związanych z utrzymaniem cieku [...], dbania o przegląd umocnień skarp i dna cieku [...], nie przeprowadzał żadnych prac utrzymaniowych, co doprowadziło do dewastacji nieruchomości skarżącego, co powinno wiązać się z odmową wydania ww. pozwolenia. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podano m. in., że mimo wyrażenia przez skarżącego zgody na ustanowienie rurociągu w granicach jego działki, warunki umowy ze strony Wspólnoty nie zostały dopełnione. Osuwająca się skarpa uniemożliwia wykonanie ogrodzenia tej części działki i zagraża bezpieczeństwu ludzi. Brak odpowiedniego zabezpieczenia, przesuwanie się płyt betonowych, powoduje nie tylko naruszenie estetyki otoczenia skarżącego oraz naruszenie jego własności, ale skutkuje poważnym zagrożeniem dla życia skarżącego oraz innych osób. Żaden z podmiotów nie poczuwał się do naprawy skarpy oraz zabezpieczenia odpowiednio urządzeń kanalizacyjnych i wylotu. Należało skupić się na treści art. 396 ust. 1 pkt 8 p.w., bowiem pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać m. in. wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody. Doszło do naruszenia przez organ administracji art. 399 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 p.w. Wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli zakład planujący korzystanie z wód lub wykonanie urządzeń wodnych albo inne działania wymagające pozwolenia wodnoprawnego nie wywiązuje się z wynikających z dotychczas wydanych pozwoleń wodnoprawnych obowiązków. Nie dochodzi do gruntownej konserwacji wylotu, nie podejmuje się żadnych prac w zakresie utrzymania w dobrym stanie technicznym i pełnej sprawności technologicznej kanalizacji deszczowej wraz z wylotem, nie dokonuje się utrzymania umocnień cieku itp. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Podał m. in., że sposób umocnienia wylotu odprowadzającego wody opadowe uniemożliwia osuwanie się skarpy. Skarżący nie udowodnił w żaden sposób, że obowiązki wynikające z ww. decyzji Prezydenta Miasta K. nie były poprzednio wykonywane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Art. 389 p.w. określa przypadki, kiedy wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, w tym m. in. na usługi wodne (pkt 1). Te z kolei obejmują m. in. odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych (art. 35 ust. 3 pkt 7 p.w.). Z kolei art. 399 ust. 1 p.w. stanowi, że wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli: 1) projektowany sposób korzystania z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8; 2) projektowany sposób korzystania z wód dla celów energetyki wodnej nie zapewni wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony. Zgodnie z ust. 2 ww. przepisu wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli zakład planujący korzystanie z wód lub wykonanie urządzeń wodnych albo inne działania wymagające pozwolenia wodnoprawnego nie wywiązuje się z wynikających z dotychczas wydanych pozwoleń wodnoprawnych obowiązków. W świetle art. 401 ust. 1 p.w. stroną postępowania w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych jest wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Jak wynika z materiału dowodowego skarżący złożył odwołanie i zostało ono rozpatrzone. Organ odwoławczy zasadnie zauważył, że ww. został poinformowany o przysługujących mu prawach w toku postępowania. Organ I instancji nie przeprowadzał dowodu z przesłuchania świadków, opinii biegłych czy oględzin, o których przeprowadzeniu powinien, na mocy art. 79 k.p.a., poinformować wszystkie strony postępowania, w tym skarżącego. Dodatkowo, nawet faktyczne naruszenie art. 10 k.p.a. nie może uzasadniać automatycznie uwzględnienia zarzutów. W świetle wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2021 r., II GSK 636/21, art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Żadnych tego rodzaju uchybień nie stwierdzono. Z akt sprawy wynika również, że Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 5 lipca 2010 r. udzielił pozwolenia wodnoprawnego firmie M Sp. z o.o. Dotyczyło ono wykonania wylotu W-1, służącego do wprowadzania ścieków opadowych. Adresatem obowiązków był zatem inny podmiot niż obecnie, czyli Spółka a nie Wspólnota Mieszkaniowa. Nie można więc zasadnie twierdzić, że należało zastosować art. 399 ust. 2 p.w. i odmówić wydania pozwolenia wodnoprawnego. W pozwoleniu wodnoprawnym uwzględniono określone w art. 403 oraz art. 396 ust. 1 p.w. wymagania, w tym obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód. Są one szczegółowo wymienione w pkt. III pozwolenia. Zobowiązano tam adresata m. in. do ewentualnego pokrycia szkód, jeśli tylko wystąpią (3), do dokonywania regularnych przeglądów urządzeń (4), wstrzymania dopływu wód w sytuacjach awaryjnych (5), konserwacji wylotu (6), itd. W toku korzystania z pozwolenia, należy do tych wymogów stosować się. Z kolei w punkcie V. pozwolenia wodnoprawnego zaznaczono, że nie rodzi ono praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza praw własności i uprawnień osób trzecich, przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Jest to konsekwencja treści art. 393 ust. 4 p.w. Oznacza to, że postępowanie w sprawie o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie rozstrzyga kwestii własności gruntu, a samo pozwolenie wodnoprawne stanowi jedynie uprawnienie do wykonania urządzeń wodnych oraz korzystania z wód w rozmiarze i w zakresie, jaki został w nim określony oraz nie daje podstaw do dalej idących uprawnień do nieruchomości i urządzeń, za pomocą których realizuje się zalecenia wynikające z konkretnego pozwolenia wodnoprawnego. "Należy więc podzielić pogląd organu, że podmiot ubiegający się o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego nie musi legitymować się prawem własności do terenu, na którym planowane jest wykonanie danego urządzenia wodnego, a projektowane działania nie wymagają uzyskania zgody właścicieli tego terenu" (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2021 r., IV SA/Wa 2142/20). Sam fakt udzielenia pozwolenia wodnoprawnego nie świadczy jednak o możliwości nieograniczonego korzystania z cudzych nieruchomości. W celu realizacji uprawnień nadanych w pozwoleniu kwestie praw do nieruchomości niezbędnej do tej realizacji powinny zostać rozwiązane ewentualnie w trybie cywilnoprawnym. W szczególności kwestia wzajemnych rozliczeń pomiędzy właścicielami poszczególnych nieruchomości i urządzeń jest dla niniejszego postępowania obojętna. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 10, 77 §1, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 396 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 399 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p.w., ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniosek o odroczenie rozprawy nie był zasadny. Kolizja z innymi sprawami pełnomocnika, bądź strony, nie jest argumentem, by przewlekać postępowanie sądowe. Strona mogła również szczegółowo wypowiedzieć się na piśmie. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.