II SA/Gl 1262/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.J. (J.) od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 1262/16 w sprawie ze skargi J. J. (J.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2017 r. w ten sposób, że: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości; 2. ustanowić skarżącemu adwokata. Wnioskiem z dnia 16 czerwca 2017 r. skarżący J. J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą niepełnosprawną w umiarkowanym stopniu oraz leczy się [...]. Wyjaśnił, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi obecnie żadnego dochodu, a jego małżonka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Rodzina wnioskodawcy, w tym dwójka małoletnich dzieci, mieszka u rodziców wnioskodawcy i znajduje się na ich utrzymaniu. Wnioskodawca podkreślił, że zły stan zdrowia ogranicza mu możliwość poprawy sytuacji finansowej. Nie posiada on żadnych oszczędności, majątku ani przedmiotów wartościowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca nadesłał zestawienie przychodów, kosztów i dochodów obejmujące okres od stycznia do czerwca 2017 r., którego wynika, że jego dochód za ten okres wyniósł łącznie 176 zł. Jednocześnie wnioskodawca w piśmie z dnia 28 lipca 2017 r. wyjaśnił, że opłaty za media pokrywa jego ojciec, w którego domu przebywa rodzina wnioskodawcy. Ojciec wnioskodawcy udziela jego rodzinie również wsparcia finansowego w kwocie około 500-800 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy oddalił powyższy wniosek. Według referendarza wnioskodawca nie uprawdopodobnił bowiem, że jego małżonka jest osobą bezrobotną. Zdaniem referendarza wnioskodawca nie określił również rodzaju i powierzchni nieruchomości, w której zamieszkuje wraz z rodziną. Referendarz wytknął wnioskodawcy, że nie przedstawił dokumentów pozwalających ustalić wysokość oraz strukturę wydatków przeznaczonych na utrzymanie się oraz jego realnych dochodów. W ustawowym terminie wnioskodawca wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Wskazał, że nie wie, w jaki sposób ma udokumentować okoliczności wytknięte przez referendarza. Wnioskodawca zwrócił uwagę, że udokumentował swoje dochody za ostatnie 6 miesięcy, nie zbiera natomiast rachunków za zakup żywności, a jak już wcześniej wyjaśnił zamieszkuje u swoich rodziców, którzy ponoszą koszty utrzymania nieruchomości, w tym opłaty za media. Wnioskodawca poinformował, że odnośnie jego małżonki toczyło się postępowanie sądowe dotyczące statusu bezrobotnego. Dopiero wraz ze sprzeciwem mógł zatem nadesłać dokument wyjaśniający tę kwestię. Wnioskodawca wskazał powierzchnie domu, w którym zamieszkuje, zaznaczając, że nie był wezwany przez referendarza o udzielenie tej informacji. Końcowo, ponownie zauważył, że nie wie, jakie konkretnie dokumenty obowiązany jest nadesłać i prosi o wyjaśnienia w tym zakresie, aby mógł w sposób należyty wypełnić zobowiązanie i uprawdopodobnić swoją sytuację materialną. W załączeniu wnioskodawca przesłał kserokopię wyroku NSA z dnia 31 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2650/16 w sprawie statutu M. J. jako osoby bezrobotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej Ppsa) sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z kolei art. 245 Ppsa stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W rozpatrywanej sprawie skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. I tak, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli w świetle art. 245 § 2 Ppsa, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. W przechodząc do powyższej oceny należy przyznać rację wnioskodawcy, że stosownie do treści wezwania referendarza sądowego z dnia 6 lipca 2017 r. udzielił on wyjaśnień dotyczących wydatków związanych z utrzymaniem się, wskazując, że wraz z rodziną pozostaje na utrzymaniu swojego ojca, u którego zamieszkuje. To zatem ojciec wnioskodawcy ponosi koszty utrzymania nieruchomości, w tym opłaty za media. Wnioskodawca, zgodnie z w/w wezwaniem wskazał również na rozmiary wsparcia finansowego, podając, że otrzymuje od ojca około 500 -800 zł miesięcznie. Niezasadnie zatem referendarz wskazuje na braki wniosku w tym zakresie, w tym także na brak uprawdopodobnienia tych okoliczności. Podczas, gdy w istocie w wezwaniu z dnia 6 lipca 2017 r. nie wskazano wnioskodawcy w jaki sposób ma wykazać m.in. rozmiary wsparcia finansowego. Zobowiązano wnioskodawcę jedynie do udzielenia wyjaśnień, co też uczynił. Niesłusznie referendarz zarzucił wnioskodawcy także brak podania rodzaju i powierzchni zamieszkiwanej nieruchomości, albowiem w przedmiotowym wezwaniu wystąpił jedynie o udzielenie wyjaśnień dotyczących podania do kogo należy lokal lub budynek mieszkalny, w którym przebywa wnioskodawca. W piśmie z dnia 28 lipca 2017 r. wskazano wszak, że właścicielem domu jest ojciec wnioskodawcy. Nadto, należy zgodzić się z wnioskodawcą, że – stosownie do treści wezwania - wykazał on wysokość osiąganego dochodu za ostatnie 3 miesiące, a nawet w dłuższym okresie czasu. Jedyny mankament, który nie został przez wnioskodawcę usunięty dotyczył wykazania statusu jego małżonki jako osoby bezrobotnej. Jednakże na etapie wniesienia sprzeciwu wnioskodawca udzielił wyjaśnień dotyczącej zaniechania w tym zakresie i wykazał, że jego małżonka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Zdaniem Sądu dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, w tym oświadczenia wnioskodawcy, umożliwiają uznanie, że jego sytuacja nie pozwala wnioskodawcy obecnie na poniesienie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, które oprócz wpisu od skargi w wysokości 200 zł mogą obejmować także opłaty kancelaryjne oraz wpisy od ewentualnych środków odwoławczych. Podkreślić przy tym należy, że przed tutejszym Sądem na skutek skargi wnioskodawcy wszczęte zostały w tym samym czasie również dwa inne, poza niniejszym, postępowania sądowe, których koszty Sąd obowiązany był uwzględnić przy ocenie niniejszego wniosku (sprawa o sygn. akt II SA/Gl 1261/16 i II SA/Gl 1263/16). Istotne znaczenie ma także fakt, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną i zły stan zdrowia wymaga niewątpliwie dodatkowych, ponad przeciętnych, nakładów finansowych na zakup lekarstw czy specjalistyczne badania. Choć te ostatnie nie zostały wskazane przez wnioskodawcę to Sąd, kierując się doświadczeniem życiowym, wziął tę okoliczność pod uwagę z urzędu. Wskazane okoliczności przemawiały jednocześnie za przyznaniem wnioskodawcy fachowego pełnomocnika. Mając na względzie przytoczoną argumentację, Sąd działając w trybie art. 260 Ppsa, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa, orzekł jak w sentencji.