II SA/Gl 1266/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w M. [...] Wydział Karny uznał A. D. za winnego popełnienia czynów stanowiących występki z art. 271 § 1 o § 3 Kodeksu karnego i wymierzył mu karę, m.in. orzekając środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu diagnosty na okres jednego roku. Wyrok ten został przesłany do Prezydenta Miasta D., który pismem z dnia [...]r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego zmierzającego do cofnięcia uprawnienia diagnosty do wykonywania badań technicznych, a decyzją nr [...] z dnia [...] r., przywołując w postawie art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) orzekł o cofnięciu A. D. uprawnienia nr [...] do wykonywania badań technicznych. W uzasadnieniu przyznał, że do urzędu wpłynął wymieniony powyżej wyrok Sądu Rejonowego w M., w którym orzeczono w stosunku do A. D. m.in. środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu diagnosty na okres 1 roku. Zgodnie z tym wyrokiem, stronę uznano winnym poświadczania nieprawdy w dowodach rejestracyjnych wskazanych pojazdów w trakcie wykonywania okresowych badań technicznych, czyli czynu określonego w art. 271 § 1 i § 3 Kodeksu karnego Poświadczenie nieprawdy stwierdzone prawomocnym wyrokiem karnym, wyczerpuje ustawową przesłankę cofnięcia uprawnień diagnoście, o której mowa w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Przepis art. 84 ust. 3 pkt 2 tej ustawy stanowiący podstawą cofnięcia uprawnień diagnosty, ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że stwierdzenie uchybienia polegającego na wydaniu przez diagnostę zaświadczenia lub dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodne ze stanem faktycznym lub przepisami skutkuje zastosowaniem przewidzianej w nim sankcji. W ocenie organu sformułowanie "w wyniku przeprowadzonej kontroli" należy rozumieć jako wystąpienie podstaw faktycznych do wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień. Odwołując się do uchwały Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt II GSP 2/11 stwierdził, że brak jest racjonalnych przesłanek do wykluczenia możliwości wszczęcia postępowania w sytuacji gdy informacje o wydaniu przez diagnostę zaświadczenia albo dokonaniu wpisu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami zostało uzyskane podczas analizy akt w innej sprawie, albo pochodzą od innych organów. Przyjęcie przeciwnego poglądu spowodowałoby, iż przepis art. 84 ust. 4 pkt 2 nie mógłby spełnić swojej funkcji. Prezydent stwierdził, że diagnosta niezależnie od odpowiedzialności karnej podlega także odpowiedzialności administracyjnej w postaci cofnięcia uprawnień. Są to dwie niezależne od siebie i niekonkurujące ze sobą sankcje, mające odmienny charakter. W ocenie Prezydenta za nieuzasadniony należy uznać zarzut strony, iż cofnięcie uprawnienia diagnosty stanowi naruszenie zasady proporcjonalności oraz zasady zakazującej dwukrotnego karania za popełnienie tego samego czynu. Diagnosta podejmuje decyzje o dopuszczeniu pojazdów do ruchu drogowego. Pełniąc funkcję publiczną wymagana jest od niego szczególna staranność w wykonywaniu swoich czynności oraz przestrzeganie obowiązujących w tym zakresie przepisów. Od diagnosty zależy bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Wobec zgromadzonych w sprawie dowodów w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, iż należy cofnąć uprawnia do wykonywania badań technicznych. Pismem z dnia [...] r. A. D. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Przyznał, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w M. został ukarany i uznany za winnego czerech zarzutów z art. 271 § 1 i § 3 Kodeksu karnego. Stwierdził, iż został już ukarany – m.in. środkiem karnym w postaci zakazu wykonywania zawodu diagnosty na okres 1 roku. Podkreślił, iż w postępowaniu przesłuchano ponad 150 świadków, a tylko w pięciu przypadkach doszło do nieprawidłowości. Nadto nie nie może zgodzić się, iż poświadczył w dokumentach nieprawdę, gdyż stan techniczny każdego pojazdu był mu dobrze znany. Będąc w pełni świadomy odpowiedzialności jaka wynika z pełnionej funkcji publicznej nigdy nie odważyłby się dopuścić do ruchu pojazdu, który nie byłby sprawny technicznie. Podkreślił, że został już ukarany zakazem wykonywania zawodu i z kary tej wyciągnął stosowane wnioski. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach rozstrzygnięciem z dnia [...] r. utrzymało kwestionowaną decyzję w całości w mocy. Odwołując się do treści art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym stwierdziło, iż z kategorycznej jego treści wynika, w przypadku ustalenia nieprawidłowego działania diagnosty, zobowiązanie do cofnięcia uprawnień do wykonywania badań technicznych. Decyzja nie jest uzależniona od stopniowalnej winy diagnosty. Na jej treść nie może też wpłynąć dotychczasowy sposób wykonywania obowiązków. Nie jest też, zdaniem organu, istotny fakt zmiany treści art. 84 ustawy Prawo o ruchu drogowy, a wszelkie związane z tym niejasności rozstrzygnęła uchwala Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt II GSP 2/11. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że diagnosta swoim działaniem wypełnił przesłankę skutkującą cofnięciem mu uprawnień do wykonywania badań technicznych z art. 84 ust. 3 pkt ustawy, co poświadcza wyrok Sądu Rejonowego w M. Pismem z dnia 14 listopada 2016 r., reprezentowany przez pełnomocnika, A. D., złożył do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Gliwicach skargę. Zaskarżając rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na jego treść, tj. : - art. 7, art. 80, art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o stwierdzeniu uchybień "w wyniku przeprowadzonej kontroli", poprzez orzeczenie o pozbawieniu skarżącego uprawnień diagnosty, pomimo, że podjęte przez organ czynności nie doprowadziły do stwierdzenia uchybień w toku kontroli; - art. 7, art. 80, art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o stwierdzeniu uchybień "w wyniku przeprowadzonej kontroli", poprzez wydanie decyzji o odebraniu uprawnień w oparciu o domniemanie organu, że skarżący przyznał się do winy, czego w żaden sposób nie potwierdzono, a w toku prowadzonej kontroli nie stwierdzono uchybień diagnosty; - art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego wobec podjęcia czynności zmierzających do stwierdzenia uchybień w wyniku przeprowadzonej kontroli, a następnie uznania je za nieistotne - art. 31 ust. 1 Konstytucji |Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niezastosowanie zasady proporcjonalności; Uwzględniając powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie z uwagi na zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy, w której przepis stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji poddany zostanie badaniu zgodności z Konstytucją wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu zarzutów podnoszonych w skardze A. D. stwierdził, iż nie sposób zgodzić się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, bowiem organ ten w istocie zanegował uprzednie swe stanowisko w zakresie konieczności. przeprowadzenia samoistnego kontrolnego postępowania administracyjnego. Nie sposób bowiem zakładać, że z jednej strony dąży się do stwierdzenia pewnej okoliczności w toku prowadzonego postępowania, a następnie – wobec uzyskania wyniku odmiennego od oczekiwanego – stwierdza się z drugiej strony, że działania te nie były potrzebne, bo i tak rezultat tych działań nie wpłynął na meritum rozstrzygnięcia. Podkreślił, że wbrew podjętym czynnościom w toku postępowania, już po wydaniu wyroku karnego, uznanie, iż sam wyrok karny jest wystarczający do wydania orzeczenia o odebraniu uprawnień, nie może być uznane w kategoriach obligatoryjnej przesłanki odebrania uprawnień. W orzecznictwie podkreśla się odrębność postępowania administracyjnego i karnego. Przepis art. 83 ust. 3 wskazuje na możliwość cofnięcia uprawnień, jeżeli potwierdzi to wynik przeprowadzonej kontroli. Stąd samo powzięcie przez starostę wiadomości o naruszeniu obowiązków diagnosty w związku z zapadłym wyrokiem karnym nie może stanowić samodzielnej podstawy do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień. Mając świadomość treści przywoływanej uchwały Naczelnego Sadu Administracyjnego podtrzymał, iż powzięcie informacji o skazaniu nie może stanowić jedynej podstawy do wydania decyzji. Stąd też organ pierwszej instancji zdecydował się, pomimo informacji o skazaniu, na przeprowadzenie kontroli. Niestety gdy nie przyniosła ona oczekiwanych efektów uznał, iż czynności te nie były nieodzowne i materiał ten całkowicie zignorował. Zdaniem skarżącego wyrok sądu karnego może być traktowany wyłącznie jako jedno z wielu źródeł dowodowych. Skarżący zwrócił też uwagę na konieczność respektowania zasady proporcjonalności. Nie można bowiem wydania decyzji w niniejszej sprawie sprowadzać do bezrefleksyjnego i automatycznego powtórzenia sentencji wyroku sądu karnego. Odwołał się do stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich kwestionującego regulację zawartą w art. 84 ust. 3 i ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym jako automatyczną i zbyt daleko ingerującą w swobodę wykonywania zawodu, nie spełniającą jednocześnie zasady proporcjonalności. Zwrócił też uwagę skarżący, iż niniejsze postepowanie narusza wskazaną w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadę budowania zaufania obywatela do organów władzy publicznej. Organ administracji nie przeprowadził bowiem żadnego postępowania dowodowego, opierając się na dowodzie z treści wyroku skazującego skarżącego. Sankcja administracyjna jest jednak bardziej dotkliwa i nie może być mechanicznie przenoszona z wyroku karnego. Nie można też mechanicznie i sztywno stosować zasady nadrzędności interesu społecznego nad indywidualnym. W ocenie skarżącego do rażąco niesprawiedliwych i irracjonalnych wręcz konsekwencji prowadzi orzekanie o odebraniu uprawnień wówczas, gdy poszukiwanie dowodów w drodze kontroli nie doprowadziło do stwierdzenie uchybień, a także organ w żaden sposób nie próbuje się odnieść wagi rzekomego naruszenia do stosowanej sankcji. Cofnięcie uprawnień powinno odbywać się w zgodzie z zasadą proporcjonalności z art. 31 ust. 1 w przeciwnym razie należy za je za nieuzasadnioną i nadmierną represję. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje twierdzenia i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe do prawomocnego zakończenia postępowania przez Trybunałem Konstytucyjnym sygn. akt P16/16, a postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r. podjął zawieszone postępowanie wobec wydania w dniu 19 grudnia 2017 r,. wyroku przez Trybunał Konstytucyjny. W piśmie procesowym z dnia 15 lutego działający przez pełnomocnika skarżący wniósł o ponowienie przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnego pytania prawnego dot. art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrują sprawę zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1639), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji o cofnięciu uprawnień diagnosty należy w pierwszej kolejności wskazać, że podstawę materialnoprawną tych rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 84 ust. 3 pkt. 2 z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 128.) Zgodnie z art. 84 ust. 3 pkt. 2 tej ustawy starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, stwierdzono wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Organy orzekające w sprawie przyjęły, iż stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie przywołanej normy prawnej ze względu na treść wyroku sądu karnego, w którym orzeczono środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu diagnosty ze względu na poświadczenie nieprawdy w dowodach rejestracyjnych wskazanych pojazdów w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. W ocenie skarżącego, wyrok taki nie jest jednak wystarczającym dowodem potwierdzającym spełnienie przesłanek określonych w art. 84 ust. 3 pkt. 2 cytowanej ustawy gdyż jego zdaniem - uchybienia takie powinny zostać stwierdzone w trakcie kontroli przeprowadzonej przez starostę w wyniku przeprowadzenia własnego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia okoliczności istotnych z punktu widzenia wskazanej normy, a w postępowaniu tym powinny być przeprowadzić dowody we własnym zakresie. Według Sądu argumentacja przedstawiona przez skarżącego nie zasługuje na aprobatę pomimo, iż faktycznie z językowej wykładni art. 84 ust. 3 pkt. 2 Prawo o ruchu drogowym może wynikać taki wniosek. Starosta, w ramach wykonywania uprawnień nadzorczych nad stacjami kontroli pojazdów, co najmniej raz w roku przeprowadza kontrolę stacji kontroli pojazdów w zakresie: a) zgodności stacji z wymaganiami, o których mowa w art. 83 ust. 3, b) prawidłowości wykonywania badań technicznych pojazdów oraz c) prawidłowości prowadzenia wymaganej dokumentacji. Ze względów celowościowych i logicznych nie do przyjęcia jest stanowisko, zgodnie z którym jedynie ujawnione w trakcie takiej kontroli uchybienia w pracy diagnosty, zatrudnionego w stacji kontroli pojazdów, stanowią wyłączną podstawę cofnięcia uprawnień. Przepis, jak należy przyjąć, odwołuje się do jednego ze źródeł informacji o takich uchybieniach, natomiast nie wyklucza jej uzyskania także z innych źródeł, w tym wyroków sądu karnego. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II GPS 2/11: "Sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie." W świetle regulacji zawartych w art. 269 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchwała ma moc ogólnie wiążącą, co oznacza, że stanowisko w niej zajęte wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Odnosząc się do kwestii samodzielnego prowadzenia postępowania wyjaśniającego stwierdzić trzeba, iż zgodnie z art. 11 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2015r., sygn. akt II GSK 1979/14). Wyrok wiąże co do faktu popełnienia przestępstwa, jak również co do jego podstaw. Wobec tego organy administracji orzekające w sprawie cofnięcia uprawnień diagnoście nie tyle nie mogły, co nie powinny były prowadzić w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, w tym przesłuchać właścicieli pojazdów odnośnie okoliczności dotyczących wystawienia zaświadczeń przez skarżącego. W świetle powyższych ustaleń nie znajdują uzasadnienia zarzuty podnoszone w skardze odnoszące się do naruszenia art. 84 ust. 3 Prawo o ruchu drogowy, bowiem skazujący wyrok sądu karnego, a w zasadzie stwierdzony w nim czyn polegający na wydaniu przez diagnostę zaświadczenia niezgodnie ze stanem faktycznym i przepisami, stanowi wystarczającą przesłankę do cofnięcia uprawnień diagnosty. Sąd nie podzielił także zarzutów natury procesowej, w tym odnoszących się do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z tym, że przeprowadzenie wskazanych przez skarżącego czynności dowodowych było zbędne, a tym samym nieprzeprowadzenia ich przez organy nie powodowało ograniczenia możliwości czynnego udziału strony w postępowaniu. Nie uznał też skład orzekający z zasadne i niezbędne występowanie do Trybunału Konstytucyjnego z ponownym pytanie dotyczącym konstytucyjności art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wszak strona dysponuje możliwością samodzielnego wystąpienia do Trybunału ze skargą konstytucyjną. Mając na uwadze powyższe ustalenia skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.