II SA/Gl 1267/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Protokolant St. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/GL 84/07, wydanym w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przydziału lokalu zamiennego w zamian za wywłaszczoną nieruchomość p o s t a n a w i a 1. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2007 r. o sygn. II SA/GL 84/07, 2. oddalić wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 84/07, wydanym na posiedzeniu niejawnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydziału lokalu zamiennego w zamian za wywłaszczoną nieruchomość. Sąd dopatrzył się bowiem uchybienia terminu do wniesienia skargi, jako że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w dniu [...]r., zaś skarga została wniesiona za pośrednictwem poczty w dniu [...]r., podczas gdy ustawowy termin do jej wniesienia upłynął w dniu [...]r. Odpis powyższego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu [...]r., zaś pismem z daty [...]r. wniósł on o jego "anulowanie", zarzucając że zostało oparte jedynie na podstawie części akt administracyjnych, przekazanych przez Kolegium. W szczególności, do akt tych nie dołączono jego żądania z dnia [...]r. co do uzupełnienia zaskarżonej decyzji i postanowienia SKO z dnia [...]r. nr [...], którym odmówiono uzupełnienia i wyjaśnienia decyzji. Postanowienie to zostało zaś doręczone w dniu [...] r. i w tej sytuacji, zdaniem skarżącego, wnosząc skargę w dniu [...]r., nie uchybił terminowi. Nadto, skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny z powodu nieprzedstawienia kompletnych akt i wprowadzenia sądu w błąd. Następnie pismem z dnia [...]r. R. M., reprezentowany przez adwokata z urzędu, wniósł skargę kasacyjną na powyższe postanowienie. Nadto, pismem z dnia [...]r. skarżący na wezwanie sądu wyjaśnił, że jego poprzednie pismo z dnia [...]r. stanowiło przede wszystkim wniosek o wszczęcie postępowania mającego na celu ustalenie winy SKO w zatajeniu pism, aby nie dopuścić do merytorycznego rozeznania jego skargi z dnia [...]r. W odpowiedzi został poinformowany pismem z dnia [...]r., iż w pierwszej kolejności zostanie nadany bieg skardze kasacyjnej, a dalsze czynności w sprawie podjęte zostaną po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 19 września 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną na postanowienie z dnia 5 lutego 2007 r. (sygn. akt I OSK 1232/07). Z kolei R. M. pismem z daty [...]r. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem WSA z dnia 5 lutego 2007 r. sygn. akt II Sa/Gl 84/07, odrzucającym jego skargę, domagając się jego uchylenia. Jako podstawy wznowienia skarżący wskazał: 1) nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości obrony praw wskutek naruszenia art. 54 § 2 ppsa (zaniechania wyegzekwowania od organu całości akt sprawy), uchybienia art. 55 ppsa (uchylanie się od rozeznania jego wniosku o ukaranie organu grzywną), naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 ppsa (pozbawienie strony informacji) i naruszenia art. 133 w zw. z art. 166 ppsa (poprzez zaniechanie otwarcia zamkniętej rozprawy i wprowadzenie w obieg postanowienia rażąco naruszającego prawo), 2) oparcia postanowienia na dokumencie przerobionym, a mianowicie wniosku o odrzucenie skargi jako wniesionej z uchybieniem terminu, zawartym w odpowiedzi na skargę SKO w C. (art. 273 § 1 pkt 1 ppsa). Skarżący zaakcentował, że w sytuacji, gdy wniósł o uzupełnienie decyzji i postanowienie odmowne doręczono mu w dniu [...]r., skarga złożona w dniu [...]r., została wniesiona w terminie. Jego zdaniem, z powodu naruszenia przepisów, skarga została jednak wadliwie odrzucona, zaś skarga kasacyjna byłaby niepotrzebna, gdyby nadano bieg jego wnioskowi z dnia [...]r. Następnie na wezwanie skarżący pismem z dnia [...]r. wyjaśnił, że o zafałszowaniu rzeczywistego stanu przez SKO dowiedział się po otrzymaniu w dniu [...]r. odpowiedzi na skargę wraz z postanowieniem sądu z dnia 5 lutego 2007 r. Konieczność wniesienia skargi o wznowienie postępowania zaistniała jednak dopiero w dniu [...]r., kiedy to otrzymał postanowienie NSA o odrzuceniu skargi kasacyjnej i wówczas sprawdził, iż sąd I instancji nie podjął w tej sprawie żadnych kroków wobec działania organu. Postanowieniem z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 961/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny skierował skargę o wznowienie postępowania sądowego na rozprawę. Następnie w toku rozprawy w dniu 19 maja 2008 r. pełnomocnik skarżącego dodatkowo powołał podstawę wznowieniową z art. 273 § 2 ppsa (brak wiedzy sądu o złożeniu wniosku o uzupełnienie zaskarżonej decyzji) oraz podniósł, iż wniesienie skargi kasacyjnej wstrzymało bieg terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Z kolei skarżący w kolejnym piśmie z dnia [...]r. zaakcentował, że o podstawach wznowienia dowiedział się dopiero po [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 9 czerwca 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 961/07 stwierdził niewłaściwość do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Jednakże postanowieniem z dnia 12 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1047/08 Naczelny Sąd Administracyjny przekazał skargę WSA w Gliwicach. W odpowiedzi na skargę o wznowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. pismem z dnia [...]r. wniosło o oddalenie skargi R. M. na decyzję tego organu z dnia [...]r., wyjaśniając że jego wniosek o uzupełnienie decyzji, który wpłynął do organu w dniu [...]r., nie mógł odnieść skutku, gdyż decyzja ta zgodna była z treścią art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Pismem z daty [...]r. skarżący ponawiając dotychczasowe zarzuty, wniósł dodatkowo o zasądzenie poniesionych wydatków w kwocie [...] zł, obejmujących opłaty od wnoszonych skarg ([...] zł) i koszty przejazdów ([...] zł). W toku rozprawy pełnomocnik organu przychylił się do skargi o wznowienie postępowania, przyznając że pierwotnie w przedstawionych aktach sprawy brak było dokumentacji, związanej z wnioskiem skarżącego o uzupełnienie zaskarżonej decyzji i wydanym postanowieniem odmownym. Rozpoznając skargę o wznowienie postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga ta zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty należało podzielić. W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż skarga oparta jest na ustawowej podstawie wznowienia i wniesiona w terminie trzymiesięcznym, liczonym zgodnie z art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przypadku, gdy skarga oparta jest na zarzucie pozbawienia możliwości działania, termin do jej wniesienia liczony jest od dnia dowiedzenia się o kwestionowanym orzeczeniu, a w innych przypadkach – od dnia dowiedzenia się o podstawie wznowienia. W niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania oparta została zarówno na przesłance nieważności z art. 271 pkt 2 powołanej ustawy, jak i podstawach restytucyjnych z art. 273 § 1 pkt 1 i § 2. Wyjaśnić też przyjdzie, że żądanie wznowienia postępowania dopuszczalne jest jedynie w przypadkach zakończenia go prawomocnym orzeczeniem (art. 270 cyt. ustawy). Stąd też skarga o wznowienie jest przedwczesna, jeżeli od orzeczenia przysługuje środek zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej. Jednakże już w piśmie z dnia [...]r. skarżący po doręczeniu w dniu [...]r. kwestionował orzeczenie, z tym że wówczas nadano w pierwszym rzędzie bieg skardze kasacyjnej, która nie została jednak merytorycznie rozpoznana. Wadliwość postępowania nie została zatem usunięta przed uprawomocnieniem się postanowienia z dnia 7 lutego 2007 r. o odrzuceniu skargi pierwotnej. Nadto, podniesiona przez skarżącego okoliczność, że wskutek nieprzedstawienia kompletnych akt administracyjnych i w świetle treści odpowiedzi na skargę, z której nie wynikał fakt, że skarżący w terminie 14 dni od doręczenia zaskarżonej decyzji złożył wniosek o uzupełnienie decyzji w trybie art. 111 § 1 kpa, te same kwestie mogą podpadać pod przesłankę z art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (wykrycie okoliczności faktycznych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, z których strona nie mogła poprzednio skorzystać). W konsekwencji, przyjąć należało, że termin do złożenia skargi o wznowienie rozpoczął bieg w dniu dowiedzenia się przez skarżącego o treści postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2007 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, co nastąpiło w dniu [...]r. Zatem skarga o wznowienie, nadana za pośrednictwem poczty w dniu [...]r., została złożona w ustawowym terminie. Badając wystąpienie przesłanek wznowieniowych, godzi się zauważyć, że już z treści skargi pierwotnej wynikało, że skarżący złożył wniosek w trybie art. 111 kpa, co zgodnie z treścią § 2 tego przepisu przesuwało termin do wniesienia skargi do sądu do czasu doręczenia odpowiedzi na żądanie uzupełnienia decyzji. Dla wywołania takich skutków prawnych nie ma zaś żadnego znaczenia wynik wniosku, a więc fakt, czy żądanie uzupełnienia decyzji uwzględniono, czy też odmówiono uzupełnienia decyzji, co nastąpiło w niniejszej sprawie na podstawie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...], doręczonego skarżącemu w dniu [...] r. Treść skargi pierwotnej obligowała sąd do zbadania kompletności akt administracyjnych, co czyni zadość powinnościom organu z art. 54 § 2 ustawy. Postanowienie o odrzuceniu skargi pierwotnej zapadło zaś na posiedzeniu niejawnym, co jest dopuszczalne w świetle art. 58 § 3 ustawy. Jednakże w takiej sytuacji skarżący nie mógł przed jego wydaniem ani zapoznać się z aktami administracyjnymi, ani treścią odpowiedzi na skargę celem wykazania, iż skarga została wniesiona w terminie w sytuacji złożenia uprzednio wniosku o uzupełnienie zaskarżonej decyzji. Kwestia ta miała zaś istotny wpływ na wynik sprawy w świetle motywów postanowienia z dnia 5 lutego 2007 r., jako że odrzucenie skargi nastąpiło przy założeniu, że skarżący otrzymał zaskarżoną decyzję w dniu [...]r. Sąd nie brał zaś pod rozwagę faktu, że po doręczeniu decyzji skarżący w terminie 14 dni złożył wniosek o jej uzupełnienie. Stąd też wydanie postanowienia bez wyjaśnienia kwestii kompletności akt administracyjnych, nastąpiło z naruszeniem art. 6 i art. 54 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W istocie bowiem dysponowanie postanowieniem Kolegium z dnia [...]r. o odmowie uzupełnienia zaskarżonej decyzji, które doręczono skarżącemu w dniu [...]r., co dopiero z uwagi na treść art. 111 § 2 kpa, otwierało termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, winno prowadzić do wniosku, iż skarga ta wniesiona została w ustawowym terminie z art. 35 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Brak zatem było podstaw do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy. W tym stanie rzeczy skarga o wznowienie postępowania (po połączeniu badania dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy), podlegała uwzględnieniu poprzez uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi pierwotnej (art. 282 § 2 cyt. ustawy). Z uwagi na fakt, iż postanowienie o odrzuceniu skargi ma charakter formalny, brak podstaw do równoczesnego merytorycznego rozpoznania skargi pierwotnej, a zatem w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, objętej żądaniem wznowienia postępowania, orzeczenie sądu winno ograniczać się jedynie do uchylenia kwestionowanego postanowienia (art. 276 w zw. z art. 160 ustawy). Odnosząc się zaś do podstawy wznowienia, wskazanej w art. 273 § 1 pkt 1 ustawy, wskazać przyjdzie, iż zgodnie z art. 274, z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Powołana podstawa wznowieniowa nie nastąpiła zatem w niniejszej sprawie. Podobnie, gdy idzie o pozostałe zarzuty, sąd administracyjny I instancji nie jest władny do oceny działania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nieporozumieniem jest zaś przywoływanie treści art. 133 i art. 166 ustawy, w sytuacji, gdy sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 58 § 3. Wreszcie, wniosek skarżącego o ukaranie organu grzywną, został złożony już po wydaniu postanowienia, objętego żądaniem wznowienia i nie ma żadnego związku z niniejszą sprawą. Jednakże skarga o wznowienie musiała odnieść skutek z przyczyn wyżej wskazanych. Odnosząc się zaś do wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu poniesionych wydatków, wskazać przyjdzie, iż wniosek ten mimo uwzględnienia skargi, był nieuzasadniony. Skarżący w niniejszym postępowaniu postanowieniem z dnia 14 stycznia 2008 r. został bowiem zwolniony w całości od kosztów sądowych i nie poniósł żadnych wydatków w postaci kosztów przyjazdu, jako że nie stawił się w sądzie ani na rozprawie, ani w innym uzasadnionym celu, np. zapoznania się z aktami sprawy. Koszty, poniesione w innych postępowaniach, nie stanowią zaś uzasadnionych kosztów niniejszej sprawy w rozumieniu art. 205 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.