II SA/Gl 1270/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta C. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 3 i pkt 9, art. 8b, art. 25, art, 27, art. 28, art. 30 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r. poz. 554) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił P. S. (dalej strona lub skarżący) umorzenia kwoty 3 799,38 zł stanowiącej 30% z kwoty 12 664,61 zł pozostałej do zwrotu na rzecz osoby uprawnionej; kwoty 2 942,15 zł stanowiącej 30% z kwoty 9 807,18 zł pozostałych do zwrotu odsetek naliczonych na 22 maja 2019 r.; kwoty 1512 zł stanowiącej 30% z kwoty 5 040 zł pozostałej do spłaty świadczeń alimentacyjnych dla osób uprawnionych na podstawie ustawy z 18 lipca 1974 r.; kwoty 232,55 zł stanowiącej 30% z kwoty 775,17 zł pozostałej i zwrotu należności głównej z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej oraz kwoty 30,11 zł stanowiącej 30% z kwoty 100,35 zł pozostałych do zwrotu odsetek ustawowych naliczonych do 28 stycznia 2019 r. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw przebieg czynności podejmowanych w ramach prowadzonego postępowania oraz argumenty przemawiające za podjętym rozstrzygnięciem. Odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie w imieniu strony wniósł jej pełnomocnik B. S. (dalej jako pełnomocnik) wyrażając swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu tym podkreślono, że począwszy od 2006 r. alimenty są regularnie i stale płacone przez pełnomocnika i jego żonę. W odwołaniu tym podkreślono, że obowiązek alimentacyjny wypełnia również A. R. Nadto zaznaczono, że strona znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia jej spłatę zobowiązań. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia zobowiązano organ pierwszej instancji do wyjaśnienia wszystkich wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie podnoszonych przez pełnomocnika strony. Prezydent Miasta C. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 3 i pkt 9, art. 8b, art. 25, art. 27, art. 28, art. 30 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 670) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił stronie umorzenia kwoty 3 799,38 zł stanowiącej 30% z kwoty 12 664,61 zł pozostałej do zwrotu na rzecz osoby uprawnionej; kwoty 3 048,54 zł stanowiącej 30% z kwoty 10 161,79 zł pozostałych do zwrotu odsetek naliczonych na 22 maja 2019 r.; kwoty 1 512 zł stanowiącej 30% z kwoty 5 040 zł pozostałej do spłaty świadczeń alimentacyjnych dla osób uprawnionych na podstawie ustawy z 18 lipca 1974 r.; kwoty 232,55 zł stanowiącej 30% z kwoty 775,17 zł pozostałej o zwrotu należności głównej z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej oraz kwoty 35,77 zł stanowiącej 30% z kwoty 119,23 zł pozostałych do zwrotu odsetek ustawowych naliczonych do 4 czerwca 2019 r. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw przebieg czynności podejmowanych w ramach prowadzonego postępowania, w tym wcześniej podejmowane rozstrzygnięcia organu pierwszej i drugiej instancji. W ramach przeprowadzonych czynności wyjaśniających organ pierwszej instancji ustalił, że strona od czerwca 2015 r. nie przekazała żadnej kwoty celem spłaty ciążących na nim zobowiązań. Nadto organ ten ustalił, że babka osoby uprawnionej A. R. nie uiszcza alimentów, a udziela jedynie wsparcia wnuka prezentami. Odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie w imieniu strony wniósł jej pełnomocnik, wyrażając swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu tym podkreślono, że począwszy od 2006 r. alimenty są regularnie i stale płacone przez pełnomocnika i jego żonę. Podkreślono również, że obowiązek płacenia alimentów ciążący na stronie został przeniesiony na pełnomocnika i jego żonę, z którego się wywiązują. W konsekwencji uznano, że wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające umorzenie ciążącej na stronie należności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z [...] r. nr [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie organ ten przywołał treść obowiązujących regulacji prawnych. W motywach decyzji przedstawiono sytuację faktyczną ustaloną przez organ pierwszej instancji z wyodrębnieniem poszczególnych kwot wyegzekwowanych od osób zobowiązanych. Wskazano, że wysokość kwot płaconych przez pełnomocnika i jego żonę nie pokrywa wszystkich ciążących na stronie należności, natomiast A. R. nie uiszcza alimentów na rzecz wnuka. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o postanowienia art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł skarżący reprezentowany przez pełnomocnika. W skardze tej zarzucił wskazanej decyzji naruszenie postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności nie ustaleniu czy A. R. płaci alimenty. Podniesiono zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegający na nie umorzeniu należności alimentacyjnych wraz z odsetkami, gdyż organy nie uwzględniły, iż od 2006 r. w sposób regularny opłacane są alimenty. Dodatkowo zarzucono naruszenie postanowień art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów polegające na błędnej jego wykładni sprowadzającej się do tego, że każdego miesiąca musi być przekazywana kwota zasądzonych alimentów. Podniesiono zarzut naruszenia przepisów art. 825 i 840 Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie postępowania egzekucyjnego. W skardze tej wystąpiono o przeprowadzenie postępowania dowodowego poprzez przesłuchanie A. R. na okoliczność płacenia przez nią alimentów. W motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiającą za uwzględnieniem postawionych zarzutów. W tym zakresie odwołano się również do orzecznictwa sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) wykazała bowiem, że rozstrzygnięcie stanowiące jej przedmiot odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., Nr 2325) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli tutejszego Sądu jest decyzja organów administracji publicznej, mocą której odmówiono stronie umorzenia ciążących na niej zobowiązań z tytułu wypłaconych zaliczek z funduszu alimentacyjnego i wypłaty świadczeń alimentacyjnych dla osób uprawnionych. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie przywołać treść przepisów leżących u podstaw podejmowanych rozstrzygnięć. Stosownie do postanowień art. 30 ust.1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Z kolei po myśli ust. 2 tego przepisu organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Rozstrzygnięcia we wskazanym zakresie przybierają formę decyzji administracyjnej, a wynika to z ust. 3 przywoływanego artykułu. Analiza przywołanego powyżej przepisu wskazuje w sposób jednoznaczny, że osoba zobowiązana do uiszczania na rzecz osoby uprawnionej świadczeń alimentacyjnych dysponuje prawem wystąpienia do organu właściwego dla dłużnika alimentacyjnego o umorzenie ciążących na nim należności. Przywołane powyżej unormowanie wskazuje okoliczności, których wystąpienie pozwalało będzie na skuteczne ubieganie się o pozytywne rozstrzygnięcie. Dostrzec należy, że decyzja we wskazanym zakresie podejmowana jest w warunkach uznania administracyjnego, przy czym ustawodawca nie wskazał żadnych wskazówek dla organu administracji przy podejmowaniu tego rozstrzygnięcia. Nie oznacza to, że organ administracji publicznej podejmuje decyzję w sposób samowolny, ponieważ obowiązany jest mieć w polu widzenia wszystkie okoliczności związane z sytuacją osobistą i materialną dłużnika alimentacyjnego. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej obu instancji miały w polu widzenia sytuację osobistą i materialną strony w takim zakresie w jakim strona tego postępowania to udostępniła. Przypomnieć bowiem należy, że w ramach tego postępowania to strona dysponuje wszystkimi informacjami dotyczącymi jej życia i to ona w ramach prowadzonego postępowania obowiązana jest do przedstawiania argumentów, które dadzą organowi administracji podejmującemu rozstrzygnięcie argumenty dla wydania korzystnej dla niej decyzji. Przeprowadzona przez Sąd analiza akt administracyjnych pokazuje w sposób czytelny, że aktywność strony w przedmiotowym postępowaniu była ograniczona, ponieważ w jej imieniu pisma do organów administracji kierował ustanowiony przez nią pełnomocnik. Działanie takie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i nie ma w tym zakresie żadnych uchybień, jednakże należy mieć na uwadze to, że to strona występuje o umorzenie ciążącej na niej należności i to ona winna prezentować własną sytuację osobistą i finansową. Powyższa okoliczność nie wpłynęła na działania podejmowane przez organy administracji publicznej, które przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sposób prawidłowy i nie dopuściły się naruszeń prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Wbrew zarzutom formułowanym w skardze organy administracji publicznej ustaliły i wyjaśniły w ramach prowadzonego postępowania dowodowego sytuację związaną z płaceniem alimentów przez A. R. Nadto za niezasadny uznać należy zarzut sformułowany w skardze, że od 2006 r. w sposób regularny i systematyczny są uiszczane alimenty. Być może wynika to z błędu pisarskiego, jednakże dopiero od 2016 r. pełnomocnik strony i jego żona płacą alimenty na rzecz wnuka, przy czym sumarycznie jest to kwota 250 zł. Podnoszony w skardze zarzut naruszenia przez organy administracji publicznej postanowień art. 825 i art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego jest w niniejszej sprawie o tyle bezzasadny, że organy administracji nie prowadzą egzekucji w oparciu o te unormowania, a rozpoznawana sprawa nie opiera się o regulacje cywilnoprawne. Kolejną kwestią wymagającą ustosunkowania się jest spełnianie przez skarżącego wymogów wynikających z postanowień art. 30 ust. 1 pkt 1 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może umorzyć należności w łącznej wysokości 30% jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. W aktach sprawy zalega zaświadczenie wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C., z którego wynika, jakie kwoty należności zostały wyegzekwowane od skarżącego począwszy od 2002 r. Z zaświadczenia tego wynika, że w okresie ostatnich trzech lat kwoty odpowiadające wysokości zasądzonych alimentów nie były egzekwowane. Tym samym brak jest spełnienia przesłanki przewidzianej przywołanym powyżej przepisem ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Na marginesie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że tutejszy Sąd w wyroku z 19 maja 2016 r. sygn. akt IS SA/GI 815/15 stwierdził, że organ odwoławczy podziela stanowisko organu pierwszej instancji, że obowiązek wynikający z postanowień art. 30 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy może być dopełniony w sytuacji przejścia zobowiązania na osoby zobowiązane w dalszej kolejności. Równocześnie Sąd zauważył, że występują w tym zakresie wątpliwości. W rozpoznawanej sprawie powyższa okoliczności nie stanowiła przedmiotu kontrowersji między skarżącym, a organami administracji, które podtrzymały wcześniejsze stanowisko. Z tego powodu skład orzekający w niniejszej sprawie nie będzie tej okoliczności podnosił i argumentował, że stanowisko organów administracji było nieprawidłowe, ponieważ wówczas musiałby działać na niekorzyść strony wnoszącej skargę. W ocenie składu orzekającego wypowiadającego się w rozpoznawanej sprawie, przeniesienie obowiązku alimentacyjnego na dalej zobowiązanych nie zwalnia osoby zobowiązanej będącej wyżej w kolejności osób zobowiązanych z ciążącego na niej obowiązku, jak również nie daje podstaw do domagania się umorzenia spłaty należności ciążących na tej osobie zobowiązanej. W ocenie składu orzekającego zobowiązanie wynikające z obowiązku alimentacyjnego jak również uprawnienie wynikające z postanowień art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ma charakter zobowiązania i uprawnienia osobistego, nie przechodzącego na rzecz innych osób także tych, które mogą być w dalszej kolejności zobowiązane. W konkluzji przeprowadzonych rozważań przyjdzie stwierdzić, że organy administracji publicznej podejmujące rozstrzygnięcia w ramach prowadzonego postępowania nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego jak również prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.