II SA/Gl 1274/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk,, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z 12 grudnia 2013 r. Z. P. zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o wymeldowanie z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w B. T. P., podając że opuściła ona miejsce zameldowania przed trzema miesiącami i aktualnie przebywa w lokalu przy ul. [...] w B. Po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania pełnomocnik T. P. w piśmie z 14 stycznia 2014 r. wyjaśniła, że na skutek wymiany zamków w drzwiach do mieszkania zainteresowana utraciła możliwość korzystania z niego i z tego powodu w nim czasowo nie przebywa. Organ I instancji przeprowadził oględziny, przesłuchał strony oraz świadków. Ustalił, że z powództwa wnioskodawcy toczy się postępowanie rozwodowe, a zainteresowana złożyła pozew o ochronę naruszonego posiadania. Postanowieniem z [...] r. Prezydent Miasta B. odmówił T. P. zawieszenia postępowania do czasu zakończenia sprawy przed sądem powszechnym o ochronę naruszonego posiadania. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] organ I instancji orzekł o wymeldowaniu T. P. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w B. W podstawie prawnej decyzji podano przepis art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 93 ze zm., dalej zwanej ustawą). W uzasadnieniu wyjaśniono, że spełniona została w sprawie przesłanka wymeldowania, albowiem postępowanie dowodowe (oględziny i zeznania świadków) potwierdziło fakt opuszczenia mieszkania przez stronę. Mieszkanie i jego wyposażenie stanowią własność wnioskodawcy, wymeldowana okazała w nim jedynie kilka rzeczy osobistych. Wymeldowana w październiku 2013 r. zamieszkała w tym samym budynku, w mieszkaniu młodszej córki, powodem były nieporozumienia małżeńskie. Na skutek wymiany zamków dokonanej przez męża nie może wrócić do lokalu, z tego względu wytoczyła powództwo o przywrócenie posiadania, które jest w toku. Organ I instancji ocenił, że opuszczenie mieszkania miało charakter dobrowolny, motywowany zamiarem poprawy komfortu mieszkania i uniknięcia konfliktów. Zamiar deklarowanego powrotu do mieszkania nie ma znaczenia, albowiem ocenie podlega stan istniejący w dacie orzekania, bezsporne jest, że w mieszkaniu strona nie mieszka. Nadto strona podjęła kroki w celu przywrócenia posiadania dopiero po czterech miesiącach od opuszczenia mieszkania. Zmiana miejsca zamieszkania ma charakter trwały, w innym miejscu są obecnie ześrodkowane sprawy życiowe strony wymeldowanej. Ponowne zamieszkanie w lokalu będzie podstawą do zameldowania, albowiem ewidencja ludności ma charakter jedynie porządkowy. W odwołaniu od decyzji T. P. wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji lub uchylenie decyzji i orzeczenie o odmowie jej wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2, 7 ust. 1, 8 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych odwołująca podkreśliła, że nie opuściła mieszkania dobrowolnie i trwale. Tymczasowo przebywa w mieszkaniu córki, co potwierdza fakt zameldowanie się w tym lokalu na pobyt czasowy. Zaznaczyła, że ma zamiar powrócić do miejsca zameldowania na pobyt stały o czym świadczą podjęte w terminie przewidzianym przez przepisy prawa kroki prawne w celu powrotu do spornego lokalu. Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...] Wojewoda [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w całości i orzekł o odmowie wymeldowania T. P. z przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury, spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny i wskazywać, w sposób nie budzący wątpliwości, na dobrowolne opuszczenie danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem z nim wszelkich trwałych więzów. Konieczne jest zatem, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z innym miejscem i urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru ważne znaczenie mieć będzie również to, czy okoliczności faktyczne sprawy potwierdzają wolę danej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Jest to o tyle istotne, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu, nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Wypracowane zostało jednocześnie stanowisko, zgodnie z którym o opuszczeniu lokalu w rozumieniu wyżej wskazanego artykułu powołanej ustawy można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Jeżeli natomiast strona podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w lokalu, to wówczas nie można mówić o dobrowolności opuszczenia. Organ odwoławczy stwierdził, że materiał zebrany w sprawie potwierdza fakt fizycznej nieobecności strony zainteresowanej w mieszkaniu, ale fakt ten w okolicznościach sprawy nie może stanowić o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu. Z akt sprawy wynika bowiem, że wnioskodawca dokonał wymiany przynajmniej jednego zamka w drzwiach wejściowych do spornego lokalu (co sam potwierdził do protokołu z dnia 3 marca 2014r.), przez co uniemożliwił odwołującej wejście do mieszkania, kiedy chciała do niego powrócić. Odwołująca się, po nieskutecznej próbie uzyskania kluczy do drzwi wejściowych do mieszkania w asyście policji (protokół oględzin lokalu z dnia 28 stycznia 2014r.), podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu, o czym świadczy złożenie pozwu do sądu cywilnego o przywrócenie utraconego posiadania (co potwierdza pismo Sądu Rejonowego w B. z dnia 25 kwietnia 2014r., sygn. akt [...]), poprzedzone wcześniejszymi wezwaniami do wydania kluczy (fakt skierowania przez odwołującą się takich wezwań potwierdza załączona do akt sprawy kserokopia pisma pełnomocnika wnioskodawcy z 12 lutego 2014 r.). Wskazane działania podjęte przez odwołującą wskazują w ocenie organu II instancji na brak dobrowolności opuszczenia lokalu oraz wolę powrotu i dalszego zamieszkiwania w nim. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu prowadzi bowiem do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy (wyrok WSA w Łodzi z 10 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 83/11). Istotne, jest, czy osoba zainteresowana przejawia wyraźną wolę powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, czy też postanowiła o ich zerwaniu, przez co należy rozumieć nie tylko złożenie wyraźnego, stanowczego oświadczenia o rezygnacji z lokalu, ale także wyraźne pogodzenie się z dalszym nie zamieszkiwaniem w nim. O stosownym opuszczeniu lokalu w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu można bowiem mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal w którym był zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych (wyrok NSA z 7.04.2001r., sygn. akt I SA 1768/99), co w niniejszej sprawie nie ma w przekonaniu Wojewody miejsca. Potwierdza to w szczególności fakt zameldowania na pobyt stały zainteresowanej w aktualnym miejscu zamieszkania. Skoro właściwy organ administracji publicznej dokonując zameldowania na pobyt czasowy uznał, że dana osoba spełnia warunki do czasowego zameldowania, to nie można uznać, że jednocześnie bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania, w którym zameldowana jest na pobyt stały. Zameldowanie czasowe stanowi bowiem dla strony potwierdzenie dopełnienia obowiązku meldunkowego. Nadto na fakt czasowego pobytu odwołującej w aktualnym miejscu zamieszkania wskazał też jeden z przesłuchanych świadków (protokół z dnia 3 marca 2014 r.). W konsekwencji Wojewoda za przedwczesne uznał stwierdzenie zaistnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy. Odnosząc się do udzielonej odmowy zawieszenia postępowania podał, że żaden przepis prawa nie uzależnia wydania decyzji w sprawie wymeldowania od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego czy karnego. To do organu rozpoznającego sprawę o wymeldowanie należy bowiem ustalenie przesłanek uzasadniających wymeldowanie (trwałości i dobrowolności opuszczenia danego lokalu). Ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu nie może być kwalifikowane jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W sytuacji, gdy sprawa o przywrócenie posiadania nie została zakończona przed wydaniem decyzji w sprawie o wymeldowanie, żądanie przez daną osobę udzielenia jej przez sąd cywilny ochrony posesoryjnej może mieć wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu. Wytoczenie powództwa posesoryjnego może bowiem wskazywać na fakt, iż dana osoba, korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta, co Wojewoda uwzględnił przy rozstrzyganiu odwołania. W skardze do sądu administracyjnego reprezentowany przez pełnomocnika Z. P. wniósł o uchylenie decyzji, zarzucając naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy. Podał, że decyzja jest niesłuszna, a organ pominął, że Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z [...] r. sygn. [...] oddalił powództwo o ochronę posiadania, pominął także trwały i zupełny rozkład pożycia między małżonkami i toczące się postępowanie rozwodowe. T. P. dobrowolnie opuściła mieszkanie i dopiero po 4 miesiącach, kierowana złośliwością, wyraziła zamiar powrotu. Mieszkanie nie stanowi przy tym jej własności. Konflikt między małżonkami powoduje, że skarżący nie widzi możliwości wspólnego mieszkania, zwrócił żonie jej rzeczy. Wymiana zamka miała miejsce już po dobrowolnym opuszczeniu mieszkania przez wymeldowaną. Jako właściciel skarżący ma prawo z art. 140 k.c. do korzystania ze swego mieszkania z wyłączeniem osób trzecich. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 9 października 2014 r. poinformował Sąd o nadesłanej przez uczestniczkę postępowania informacji dotyczącej wniesienia apelacji od wyroku oddalającego powództwo o naruszenie posiadania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obowiązującej w dacie orzekania przez organy administracji. Kontrola sądowa decyzji administracyjnej dokonywana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem (legalności), nie mają zatem znaczenia dla uwzględnienia skargi względy słuszności czy współżycia społecznego, w tym zakresie argumenty i zarzuty podnoszone w skardze nie harmonizują z zakresem i kryteriami legalności decyzji. Kontrola dokonywana jest także wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji, z tego powodu nie jest skuteczny zarzut niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego poprzez pominięcie nieprawomocnego wyroku sądu powszechnego oddalającego powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania. Jak podano w skardze, wyrok ten zapadł [...] r., a decyzja organu II instancji została wydana [...] r., nie mogła więc uwzględniać okoliczności zaistniałej później. Jak zastrzegały organy w uzasadnieniach wydanych decyzji, ewidencja ludności ma charakter porządkowy, a zameldowanie nie pozostaje w związku z tytułem do lokalu i o nim nie świadczy, jak też w prawo własności nie ingeruje, zatem argument odnoszący się do uprawnień właścicielskich skarżącego nie pozostaje w związku z przedmiotem orzekania. Z tytułu tych uprawnień skarżącemu jako właścicielowi przysługują stosowne roszczenia, także o nakazanie opróżnienia lokalu, jeżeli dana osoba wbrew jego woli i bez tytułu zajmuje lokal. Roszczeń takich nie można dochodzić w trybie administracyjnym, za pośrednictwem instytucji wymeldowania. Nie był także negowany przez organ odwoławczy fakt istnienia konfliktu między stronami oraz pozostającego w toku postępowania rozwodowego, przesłanki orzeczenia rozwodu, trwały i zupełny rozkład pożycia, nie stanowią jednak przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy, uzasadniających wymeldowanie. Podniesione argumenty nie mogły zatem uzasadniać uwzględnienia skargi. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie dokonana przez organ II instancji jest w przekonaniu Sądu prawidłowa i nie narusza reguł kodeksu postępowania administracyjnego. Organ I instancji skoncentrował się na fakcie opuszczenia mieszkania, przyjmując że miało charakter dobrowolny, albowiem motywowany wolą uniknięcia konfliktów, oraz trwały, a kroki w celu powrotu do mieszkania zostały podjęte dopiero po czterech miesiącach. Pominięto w zupełności zaakcentowany przez Wojewodę fakt zameldowania na pobyt czasowy. W przekonaniu Sądu uzasadnione i zgodne z obowiązkiem wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego jest stanowisko Wojewody, który przez prymat doświadczenia życiowego i wszystkich aspektów sprawy, wywiódł inne wnioski co do możliwości stwierdzenia, że w sprawie zaistniały przesłanki do wymeldowania. Spór między małżonkami jest niewątpliwie silny, skoro wszczęte zostało postępowanie rozwodowe. W dacie orzekania przez organy postępowanie to nie było jeszcze jednak zakończone. W takich okolicznościach bardzo często dochodzi do zmiany miejsca zamieszkania przez jednego z małżonków. Jego skutki powinny być zatem ostrożnie oceniane z uwzględnieniem towarzyszących mu okoliczności. Nie negując faktu opuszczenia mieszkania, Wojewoda zwrócił jednak uwagę, że zmiana zamków dokonana przez skarżącego uniemożliwiła stronie zmianę decyzji i powrót do zamieszkiwania, co skutkowało wytoczeniem powództwa. Te dwie okoliczności, potwierdzone materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, prawidłowo zostały ocenione jako przemawiające przeciwko dobrowolności opuszczenia miejsca stałego zamieszkania. Okres kilku miesięcy, w sytuacji sporu małżeńskiego, nie jest przy tym czasem na tyle długim, aby mógł przemawiać za trwałością powstałej sytuacji. W tym zakresie zasadnie Wojewoda zwrócił uwagę na zameldowanie na pobyt czasowy dokonane przez stronę w miejscu aktualnego zamieszkania. Prawidłowo także, z uwzględnieniem orzecznictwa sądowego, Wojewoda zinterpretował przesłanki wymeldowania, o jakim mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, poddając analizie zarówno dobrowolność opuszczenia miejsca zameldowania, jak i jego trwałość. Wnioski co do spełnienia tych przesłanek wyprowadzone w oparciu o materiał dowodowy, jak wyżej wskazano, są prawidłowe, zatem zasadnie Wojewoda skorzystał z uprawnienia określonego w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylając decyzję organu instancji, orzekł o odmowie wymeldowania. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.