II SA/Gl 128/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant Referent stażysta Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie odmowy rejestracji pojazdu uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się orzeczenia. Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na mocy art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez S. P. od decyzji Starosty [...] z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy dokonania rejestracji motoroweru marki [...], nr [...] nr rejestr. [...] na rzecz W. P. zamieszkałego w J. Uzasadniając tę decyzję organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) pojazd wyrejestrowany nie podlega powtórnej rejestracji, a jak wynika z załączonego do wniosku o rejestrację dowodu rejestracyjnego nr [...] zgłaszany do zarejestrowania pojazd został wycofany z ruchu dnia [...]r. czyli nie spełnia przesłanek do zarejestrowania. Z kolei w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w toczącym przed organem pierwszej instancji postępowaniu w sprawie rejestracji motoroweru [...], pierwotnie wniosek w sprawie rejestracji tego motoroweru złożył S. P., a dopiero wskutek skorygowanie tego wniosku przez właściciela tego motoru – obdarowanego W. P. ( na skutek wezwanie prze organ, wymienioną powyżej decyzją z dnia [...]r. odmówiono rejestracji określonego we wniosku pojazdu. Odwołanie od tej decyzji, złożone przez S. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za niedopuszczalne, argumentując, iż w pierwszej kolejności, rozpatrując każde odwołanie, organ zmuszony jest zbadać je od strony formalnej, a w szczególności czy wpłynęło w ustawowym terminie i czy pochodzi od osoby mającej do tego legitymację, czyli od strony postępowania. W analizowanej sprawie organ odwoławczy uznał, iż składający odwołanie S. P. nie posiada przymiotu strony, gdyż stroną postępowania o rejestrację pojazdu jest jego właściciel, czyli w tym przypadku W. P. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł W. P., wyraźnie wskazując, iż przedmiotem zaskarżenia jest wymienione powyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. W uzasadnieniu skargi powtórzył w zasadzie treść złożonego przez S. P. odwołania, wskazując, iż faktycznie pojazd był wyrejestrowany w dniu [...]r i wówczas niekompetentna osoba postawiła w dowodzie rejestracyjnym pieczątkę "pojazd skreślono z ewidencji w Urzędzie Gminy z P. – [...]" co oznacza wycofanie z ruchu, a nie wyrejestrowanie tymczasowe. W jego ocenie jest to błąd urzędnika. Dodał, iż według niego "kasacja" pojazdu może nastąpić w przypadku, kiedy dany pojazd brał udział w wypadku drogowym i jego aktualny stan techniczny został uznany jako nienadający się do ponownego użytku. Takiej sytuacji nie ma w przypadku wnioskowanego do rejestracji motoroweru, który jest w bardzo dobrym stanie technicznym. Mając powyższe na uwadze zwrócił się o przywrócenie prawa do ponownej rejestracji motoroweru. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o oddalenie skargi, przytoczył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga zasługuje na uwzględnienie. Z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, że postępowanie odwoławcze nie jest prowadzone z urzędu, może ono zostać wszczęte, w myśl art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wyłącznie na skutek odwołania złożonego przez stronę postępowania. Aby zatem mogło zostać skutecznie wszczęte postępowanie odwoławcze, a zwłaszcza, aby postępowanie to mogło zostać zakończone wydaniem orzeczenia merytorycznego, w postępowaniu tym musi zostać wykazane, iż podmiot, który wniósł środek zaskarżenia, posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 tego Kodeksu. W związku z tym należy przyjąć, że odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu wymienionego powyżej art. 28. Stroną postępowania administracyjnego, stosownie do wymienionego powyżej art. 28 Kodeksu, jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. O charakterze strony nie może decydować jedynie jej wola. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tj. normą, którą można wskazać jako jego podstawę i której legitymujący się tym interesem prawnym może wywodzić swoje racje. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania. Interes powinien być konkretny, indywidualny, szeroko pojmowany. Z powyższych wywodów wynika, iż pierwszoplanowym obowiązkiem organu odwoławczego jest ustalenie od kogo pochodzi odwołanie oraz czy składający odwołanie ma przymiot strony, w rozumieniu art. 127 § 1 w związku z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu uchybienia organu odwoławczego w tym zakresie doprowadziły do naruszenia art. 134 w związku z art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie zapadło, w ocenie Sądu, bez dostatecznego wyjaśnienia, czy odwołanie złożyła strona prowadzonego postępowania, czy złożyła je w imieniu własnym czy też będąc pełnomocnikiem. Organ odwoławczy powinien w pierwszej kolejności, jak wskazano powyżej, zbadać i ocenić dopuszczalność tego odwołania. Tymczasem organ nie poczyni wystarczających w tym względzie ustaleń, kategorycznie i jednostronnie przyjmując, iż złożone odwołanie nie podchodzi od strony postępowania. Wskazać przy tym trzeba, że postępowanie przed organem pierwszoinstancyjnym próbował inicjować właśnie S. P., składając wniosek w dniu [...]r. o rejestrację przedmiotowego motoroweru. Wówczas organ pierwszej instancji prawidłowo wezwał właściciela przedmiotowego motoroweru – W. P. o skorygowanie złożonego wniosku, w części dotyczącej wnioskodawcy. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. otrzymawszy podanie (odwołanie) podpisane przez S. P. z dnia [...]r. o przywrócenie prawa do ponownej rejestracji nie wezwało zainteresowanego do jakiegokolwiek wyjaśnienia w tym zakresie. Tymczasem Kodeks postępowania administracyjnego w art. 63 określa wymagania formalne co do formy i treści jakie musi spełniać podanie (wniosek a także odwołanie wniesione pisemnie), aby jego wniesienie spowodowało zamierzony skutek prawny. Podanie (wniosek, odwołanie) powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz powinno czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Natomiast na podstawie § 3 wymienionej regulacji prawnej podanie (odwołanie) wniesione pisemnie (albo ustnie do protokołu) powinno być podpisane przez wnoszącego. Zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z kolei mocą art. 9 organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Konsekwentnie do zasady wyrażonej w tym przepisie, braki co do treści podania (w tym odwołania) nie powodują od razu jego bezskuteczności. Art. 64 Kodeksu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek podjęcia czynności w celu usunięcia ewentualnych braków formalnych, a nałożenie na organy tych obowiązków związane jest z przyjętą w Kodeksie postępowania administracyjnego ochroną jednostki przed negatywnymi skutkami nieznajomości prawa. Stąd też mocą § 2 powołanego powyżej artykułu organ administracji jest obowiązany wezwać wnoszącego o usunięcie braków w terminie siedmiu dniu od doręczenia wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie pisma bez rozpoznania. Do takich braków, które z łatwością mogą być usunięte, należy niewątpliwie brak pełnomocnictwa, które w postępowaniu administracyjnym cechuje znaczne odformalizowanie, co przejawia się m.in. w tym, że pełnomocnikiem może być każda osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (art. 33 § 1 Kodeksu) oraz że w sprawach mniejszej wagi organ może w ogóle nie żądać pełnomocnictwa, jęli pełnomocnikiem jest najbliższy członek rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony (§ 4 tego artykułu). Zaniechanie wezwania wnoszącego odwołanie do uzupełnienia braku w postaci dostarczenia pełnomocnictwa pod rygorem przewidzianym w art. 64 § 2 i stwierdzenia niedopuszczalności odwołania bez umożliwienia stronie usunięcia tego braku stanowi naruszenie wspomnianych powyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. (zob. B. Adamiak i J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 7, C.H. Beck, Warszawa 2004 r., s. 358). W ocenie Sądu brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we wskazanym powyżej kierunku przesądza o tym, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało z pominięciem obowiązujących w tym zakresie przepisów. Mając powyższe na uwadze zaskarżone postanowienie należało uchylić na podstawie art. 145 ( 1 pkt. 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonego postanowienia stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. O kosztach Sąd nie orzekał wobec braku w tym zakresie stosownego wniosku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający będzie miał na uwadze poczynione uwagi, w pierwszej kolejności ustali, czy wniesione pismo zostało przez S. P. złożone w imieniu własnym czy też w imieniu syna – W. i po właściwym uzupełnieniu podejmie stosowne rozstrzygniecie.