II SA/Gl 1284/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, A. W. złożyła do Sądu pismo procesowe datowane na 27 lipca 2013 r., w którym wniosła o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tej opłaty powołując się na trudną sytuację materialną i zły stan zdrowia. W dniu 16 sierpnia 2013 r. - odpowiadając na wezwanie Sądu w z dnia 7 sierpnia 2013 r. - skarżąca przedłożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzowała, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych, a nadto także ustanowienie adwokata. Wnioskująca podniosła, że nie pracuje, jest osobą przewlekle chorą i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem. Oświadczyła przy tym, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jest natomiast współwłaścicielką domu (nie podała jego powierzchni) oraz mieszkania składającego się z 6 izb. Miesięczny dochód przypadający na gospodarstwo domowe strony zadeklarowany został w kwocie 1.300 zł uzyskiwanej przez jej męża w ramach emerytury. Następnie, pismem z dnia 23 sierpnia 2013 r., referendarz sądowy wezwał skarżącą o uzupełnienie i uprawdopodobnienie oświadczeń ujętych we wniosku, a mianowicie o: - udokumentowanie wysokości dochodu uzyskiwanego przez jej małżonka. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać kopię przekazu pocztowego (tzw. odcinek) dokumentującego pobranie emerytury za ostatni miesiąc lub kopię decyzji organu rentowego ustalającej aktualną wysokość tego świadczenia; - udokumentowanie faktu, iż skarżąca nie uzyskuje żadnego dochodu. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć zaświadczenie właściwego powiatowego urzędu pracy, potwierdzające, że skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku bądź zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego, potwierdzające, że nie osiągnęła dochodu w ostatnim roku podatkowym (2012). O ile natomiast skarżąca ukończyła 60 rok życia, można również przedłożyć zaświadczenie organu rentowego, potwierdzające, iż nie jest uprawniona do pobierania emerytury ani renty; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej, to jest czynszu (ewentualnie podatku od nieruchomości), opłat za tzw. media (energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, wywóz śmieci, telefony itp.) oraz wydatków na zakup żywności, środków czystości, leczenie, zakup leków, itd.). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu, opłat za tzw. media oraz ponoszone na leczenie i zakup leków powinny zostać nadto udokumentowane stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp. Należy także sprecyzować, czy skarżącą obciążają w tym zakresie zaległości płatnicze, a jeżeli tak - potwierdzić ten fakt stosownym dokumentem. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął w dniu 9 września 2013 r. wnioskująca nie udzieliła na rzeczone wezwanie odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku A.W. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uzupełniła ani też nie uprawdopodobniła oświadczeń, na które powołała się w swym wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że A. W. została do tego wyraźnie wezwana zarządzeniem z dnia 23 sierpnia 2013 r., którego doręczenie nastąpiło 2 września 2013 r. (patrz: zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 9 września 2013 r. wnioskodawczyni nie ustosunkowała się do powyższego wezwania w żaden sposób. Tymczasem trzeba podkreślić, że uchylenie się strony od wykonania nałożonego na nią w toku postępowania obowiązku polegającego na złożeniu uzupełniających wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji materialnej i rodzinnej oraz na przedłożeniu stosownych dokumentów potwierdzających te wyjaśnienia, uniemożliwia uznanie złożonych przez nią oświadczeń za w pełni przekonujące i dlatego wyłącza możliwość przyznania jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W konsekwencji stwierdzić przyjdzie, że strona nie wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, aby nie była w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu a tym samym wymogi, o których mowa w art. 246 §1 p.p.s.a. nie zostały w sprawie zachowane. Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a.