II SA/Gl 1285/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. N. (N.) na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 17 lipca 2024 r. nr WINB-WOA.7721.196.2024.KC w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. (dalej; "organ") decyzją z dnia 9 maja 2024 r., nr [...] , działając na podstawie art. 49e pkt 3 w związku z art. 48a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (podany publikator tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z poźn. zm., obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 725, w skrócie: "pr.b."), nakazał A. N. (dalej: "skarżący") rozbiórkę budynku gospodarczego w K. przy ul. [...] , na działce nr [...] , wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w związku z niezłożeniem w wymaganym terminie dokumentów legalizacyjnych. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 2 czerwca 2023 r. przeprowadził czynności kontrolne, podczas których ustalono, że na nieruchomości przy granicy z działką nr [...] , w odległości ok. od 0,76 ok. 0,86 m usytuowany jest budynek gospodarczy o wymiarach ok. 4,08 m x ok. 8,76 m i wysokości w kalenicy 3,83 m, wysokości do okapu 2,48 m o konstrukcji drewnianej z płyty OSB z dachem dwuspadowym krytym dachówką ceramiczną, a rury spustowe odprowadzone są na teren nieruchomości. Budynek posiada dwa pomieszczenia, w których znajduje się sprzęt ogrodniczy i narzędzia. Od strony działki nr [...] jest pomieszczenie o wymiarach ok. 2,41 m X ok. 3,59 m z drzwiami o wymiarach [...] cm x 200 cm. Od strony zachodniej, drugie pomieszczenie jest o wymiarach 5,25 m x 3,69 m z bramą uchylną o wymiarach 2,50 m x 2,13 m od strony południowej. W budynku wykonany jest sufit podwieszony na ruszcie drewnianym, a nad sufitem schodek. Od strony północnej od ogrodzenia z działką nr [...] budynek oddalony jest o ok. 2,80 - -4,10, które stanowi klasoużytek wody płynące. Posiada instalację elektryczny i jest posadowiony na płycie betonowej gr. 10 cm. Wokół budynku znajduje się opaska o szer. ok. 0,8 m, a na dachu umieszczone są panele fotowoltaiczne. Skarżący w toku postępowania oświadczył, iż budynek został wybudowany jesienią 2021 r. i nie posiada pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Jest użytkowany jako budynek gospodarczy do przechowywania sprzętu ogrodniczego i warsztatu podręcznego. Organ zawiadomieniem z dnia 7 czerwca 2023 r. wszczął postępowanie w sprawie wybudowanego bez pozwolenia budynku gospodarczego, należącego do skarżącego. Postanowieniem z dnia 29 września 2023 r., nr [...] , organ nakazał skarżącemu przedłożenie wskazanych dokumentów legalizacyjnych w terminie do dnia 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na wnioski skarżącego o prolongatę terminu, postanowieniem z dnia 10 stycznia 2024 r., nr [...] , organ zmienił powyższe postanowienie i wyznaczył nowy termin przedłożenia dokumentów legalizacyjnych na dzień 31 stycznia 2024 r., a następnie postanowieniem z dnia 1 lutego 2024 r. dokonał kolejnej zmiany wskazując termin dokonania czynności na dzień 15 kwietnia 2024 r. Z kolei, skarżący pismem z dnia 29 kwietnia 2024 r. wystąpił z prośbą o nie wydawanie decyzji o likwidacji budynku gospodarczego, bowiem chciałby zmienić ten budynek w budynek rekreacyjny, taki jak altana otwarta z komórką na narzędzia ogrodowe, poprzez demontaż bramy, instalacji elektrycznej i fotowoltaicznej oraz ściany frontowej, jak też wykonanie otworów w bocznych ścianach. Pismem z dnia 28 maja 2024 r., skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej w skrócie: "k.p.a."), poprzez ich niezastosowanie i brak ustalenia istotnych faktów, w szczególności rodzaju zlokalizowanego na nieruchomości obiektu, momentu jego posadowienia, a także nieustosunkowania się do przyczyn niezłożenia wymaganej przez organ dokumentacji; - art. 29 ust. 1 pkt 15 pr.b., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż budynek gospodarczy wymagał pozwolenia na budowę: - art. 29 ust. 2 pkt 1 lit. a) pr.b., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż budynek gospodarczy wymagał zgłoszenia, podczas gdy organ winien wpierw rozważyć, czy budynek ten nie stanowi parterowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35m² związanego z produkcją rolną lub uzupełniającego zabudowę gospodarczą w ramach istniejącej działki siedliskowej: - art. 29 ust. 2 pkt 33 pr.b., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż budynek gospodarczy wymagał zgłoszenia, podczas gdy organ winien wpierw rozważyć czy budynek ten nie stanowi jednokondygnacyjnego budynku gospodarczego, związanego z produkcją rolną, o powierzchni do 150 m²; - art. 49e pkt 3 pr.b., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie podczas, gdy skarżący wykazał obiektywne przeszkody uniemożliwiające przedłożenie dokumentów w terminie. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "ŚWINB") decyzją z dnia 17 lipca 2024 r., nr W1NB-WOA.7721.196.2024.KC, utrzymał w mocy decyzję organu z dnia 9 maja 2024 r. W uzasadnieniu zreferował stan faktyczny sprawy oraz przytoczył podstawy prawne rozstrzygnięcia, w tym § 3 pkt 8 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej w skrócie; "rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r."), zgodnie z którym przez budynek gospodarczy należy rozumieć budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych. Zdaniem ŚWINB, mając na uwadze ustalenia poczynione przez organ w trakcie czynności kontrolnych, a także oświadczenie samego skarżącego oraz przywołaną definicję, nie ulega wątpliwości, iż sporny budynek jest budynkiem gospodarczym. Na podstawie art. 28 ust. 1 pr.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 pr.b. Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a) pr.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa wart. 30, budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych o pow. zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki. A contrario, budowa budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy powyżej 35 m² wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Na gruncie rozpatrywanej sprawy powierzchnia zabudowy budynku gospodarczego wynosi ok. 35,74 m² (ok. 4,08 m x ok. 8,76 m) i z tego powodu nie została ujęta w katalogu wyłączeń od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 pr.b.). Przystąpienie do robót budowlanych polegających na budowie budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy powyżej 35 m², zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 1 pr.b., wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, ze wszelkimi tego konsekwencjami, wynikającymi z art. 48 i następnych pr.b. Odnosząc się do zarzutów odwołania, dotyczących nieustalenia daty budowy ŚWINB wskazał, iż w trakcie przeprowadzonych w dniu 2 czerwca 2023 r. czynności kontrolnych skarżący oświadczył do protokołu, iż budynek gospodarczy powstał jesienią 2021 r. Również z geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w K. (działka nr [...] ) wynika, iż budynek nie powstał wcześniej niż w 2021 r. Ponadto do akt sprawy załączono ortofotomapy z geoportalu obrazujące zabudowę powyższej działki za okres: kwiecień 2021 r., maj 2021 r., czerwiec 2021 r., grudzień 2022 r. Na ortofotomapie z maja 2021 r. spornego obiektu jeszcze nie ma, pojawia się natomiast na ortofotomapie z czerwca 2021 r. W dacie budowy, tj. w 2021 r., art. 29 ust. 1 pkt 2 pr.b. stanowił, iż pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o pow. zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki. Z kolei, zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 1 pr.b., zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 i 4 budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b-d i f, pkt 1a-2b, 3, 3a, 9, 11, 12, 14, 16, 19, 19a, 20b, 28 oraz 30. Zatem również w dacie budowy budynku gospodarczego jego wzniesienie, z uwagi na powierzchnię zabudowy, wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Gdyby nawet hipotetycznie przyjąć założenie przedstawione przez skarżącego, tj. zakwalifikować obiekt zgodnie z dyspozycją art. 29 ust. 2 pkt 1 lit. a) pr.b., bądź art. 29 ust. 2 pkt 33 pr.b, organ powiatowy i tak musiałby prowadzić postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 48 i nast. pr.b. ŚWINB zwrócił także uwagę, iż art. 29 ust. 2 pkt 1 lit. a) pr.b. stanowi, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m² przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m. A contario, budowa budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy powyżej 35 m² wymaga uzyskania stosownych zgód prawnobudowlanych. Zgodnie z treścią art. 29 ust. 2 pkt 33 pr.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa jednokondygnacyjnych budynków gospodarczych i wiat o prostej konstrukcji, związanych z produkcją rolną, o powierzchni zabudowy do 150 m², przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 6 m i wysokości nie większej niż 7 m, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. Z uwagi na fakt, iż sporny budynek znajduje się w odległości ok. od 0,76 m - ok. 0,86 m od granicy z działką nr [...] oraz w odległości ok. 2,80 m - 4,10 m od granicy z działką nr [...] , nie można przyjąć, aby obszar jego oddziaływania mieścił w całości na działce, na której został zrealizowany. Wręcz przeciwnie, w tym przypadku doszło do naruszenia treści § 12 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r., stanowiącego o minimalnych odległościach obiektów od granicy działek sąsiednich. Również więc i w tym przypadku skarżący obowiązany byłby do uzyskania stosownej zgody prawnobudowlanej. Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut w zakresie kwalifikacji, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 15 pr.b., albowiem przepis ten dotyczy zupełnie innych obiektów. Zgodnie z jego treścią nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa przydomowych ganków, oranżerii (ogrodów zimowych) o pow. zabudowy do 35 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki. Powołując się na treść art. 48 pr.b. ŚWINB wskazał, że organ powinien był wydać postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych objętych postępowaniem, gdyż powyższy tryb nie przewiduje możliwości rezygnacji z wydania przedmiotowego postanowienia nawet w przypadku robót już zakończonych. Postępowanie legalizacyjne jest kilkuetapowe, mianowicie w pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego wstrzymuje budowę w trybie art. 48 pr.b., następnie nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej w myśl art. 48b pr.b,, w dalszej kolejności wydaje postanowienie w trybie art. 49 ust. 2a pr.b. o ustaleniu opłaty legalizacyjnej i ostatecznie po jej uiszczeniu, wydaje decyzję o legalizacji na podstawie art. 49 ust. 4 pr.b. Każdy z powyższych etapów postępowania legalizacyjnego jest odrębny, ale jednocześnie konieczny by doszło do skutecznej legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych. Z uwagi na okoliczność, iż w trakcie przeprowadzonych przez organ w dniu 2 czerwca 2023 r. czynności kontrolnych skarżący jednoznacznie wskazał, iż składa wniosek o legalizację budynku gospodarczego, co do którego toczy się obecnie postępowanie, wypełniono dyspozycję art. 48a ust. 1 pr.b. Co za tym idzie nie byłoby zasadne uchylać w postępowaniu odwoławczym decyzji organu i przekazywać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia tylko po to, by organ uzupełnił analizowane postępowanie legalizacyjne o pominięty etap wstrzymania robót budowlanych. Takie działanie miałoby wyłącznie charakter pozorny i stanowiłoby naruszenie wykładni celowościowej omawianych przepisów pr.b., poprzez nieuzasadnione wydłużenie postępowania administracyjnego. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że organ wypełnił dyspozycję art. 48b ust. 1 pr.b., tj. nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia stosownej dokumentacji legalizacyjnej. Kolejnymi postanowieniami prolongował, zgodnie ze złożonymi wnioskami, termin na ich przedłożenie, dając tym samym możliwość zalegalizowania budynku. Z uwagi na powyższe okoliczności, wadliwość prowadzonego postępowania legalizacyjnego, polegająca na pominięciu pierwszego z jego etapów, nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji organu, bowiem nie ma ona charakteru rażącego naruszenia przepisów pr.b. Nadto, mimo przedłużenia terminu wykonania nałożonego obowiązku do dnia 15 kwietnia 2024 r., skarżący nie przedłożył koniecznych dokumentów, co z kolei wypełniło przesłankę z art. 49e pkt 3 pr.b. i zobowiązało organ do wydania nakazu rozbiórki. W toku postępowania odwoławczego skarżący również nie przedłożył stosownej dokumentacji legalizacyjnej. Tymczasem art. 49e pr.b. ma charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego i ustawodawca nie przewiduje od jego zastosowania żadnych wyjątków. Oznacza to, że nieprzedłożenie dokumentacji legalizacyjnej musiało skutkować orzeczeniem rozbiórki budynku gospodarczego. Zdaniem ŚWINB materiał dowodowy zebrany w sprawie był na tyle wyczerpujący, że nie było konieczne dalsze prowadzenie postępowania wyjaśniającego. Nie może być zatem mowy o naruszeniu art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a., stąd też zarzut niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności był niezasadny. Pismem z dnia 28 sierpnia 2024 r. skarżący złożył skargę na powyższą decyzję ŚWINB. Zarzucił w niej naruszenie, w szczególności: - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie i brak ustalenia faktów istotnych do rozstrzygnięcia, w szczególności rodzaju zlokalizowanego na nieruchomości obiektu oraz zaniechanie dokonania oceny kwalifikacji posadowionych na działce rzeczy jako obiektów budowlanych oraz nieustosunkowania się do złożonej do akt sprawy prośby z dnia 29 kwietnia 2024 r., w której wskazuje przyczyny niezłożenia wymaganej dokumentacji; - art. 49e pkt 3 pr.b., poprzez jego zastosowanie, mimo iż w chwili orzekania brak było ku temu podstaw, bowiem wskazał obiektywne przeszkody do przedłożenia żądanych przez organ dokumentów i wnosił o przedłużenie terminu do ich uzupełnienia; - art. 3 ust. 3 pr.b., poprzez jego błędną interpretację i uznanie analizowanego zamierzenia budowlanego jako budowli; - art. 29 ust. 2 pkt 1 lit. a) pr.b., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż budynek gospodarczy wymagał zgłoszenia, podczas gdy winien wpierw rozważyć czy budynek ten nie stanowi parterowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35m² związanego z produkcją rolną lub uzupełniającego zabudowę gospodarczą w ramach istniejącej działki siedliskowej; - art. 29 ust. 2 pkt 33 pr.b., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż budynek gospodarczy wymagał zgłoszenia, podczas gdy organ winien wpierw rozważyć czy budynek ten nie stanowi jednokondygnacyjnego budynku gospodarczego, związanego z produkcją rolną, o powierzchni do 150 m². Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu, jak i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi podał, że ŚWINB zaniechał właściwego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. błędnie ustalił, iż budynek gospodarczy wymagał pozwolenia na budowę. Analizowany obiekt spełnia przesłanki do uznania go za budowlę, która nie wymaga żadnej interwencji organu budowlanego, tj. nie wymaga ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 lit. a) pr.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, o którym mowa w art. 30, ani zgłoszenia budowa parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m², przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, w przypadku gdy obiekty te są obiektami gospodarczymi związanymi z produkcją rolną. Podobnie takiego zgłoszenia nie wymaga budowla opisana w art. 29 ust. 2 pkt 33 pr.b. ŚWINB całkowicie zaniechał rozważenia, czy w ogóle istnieje podstawa do wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Nadto, pomimo przedłożenia części z wymaganych dokumentów, tj. zaświadczenia Burmistrza Miasta K. o zgodności budowy z ustaleniami MPZP oraz pisma pracowni architektonicznej o niemożności wykonania w przewidzianym terminie projektów budowlanych, organ zignorował te informacje. Nie odniósł się również do proponowanych prac modernizacyjnych, chociaż wykonanie rozbiórki wygeneruje znaczne koszty z powodu konieczności zaangażowania firmy budowlanej. ŚWINB postanowieniem z dnia 13 września 2024 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, a pismem z dnia 23 września 2024 r. złożył odpowiedź na skargę, w której wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sądu administracyjnego polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji lub postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje oraz postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na orzeczenia rozstrzygające sprawę co do istoty. Na mocy art. 134 p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku braku występowania wskazanych wyżej przesłanek, sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddala skargę. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja ŚWINB z dnia 13 września 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu z dnia 9 maja 2024 r., w której nakazano skarżącemu rozbiórkę budynku gospodarczego, zrealizowanego bez uzyskania pozwolenia budowlanego. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 49e pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.), który stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie orzekające organy w sposób prawidłowy zastosowały przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie w dniu 19 września 2020 r. przepisów ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471). Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że wszczęcie postępowanie w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 7 czerwca 2023 r. i sam obiekt powstał jesienią 2021 r., a więc po wejściu w życie powołanej wyżej nowelizacji. W momencie podjęcia postępowania legalizacyjnego bądź decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu organy nadzoru budowlanego muszą dysponować wystarczającymi dowodami pozwalającymi stwierdzić zasadniczą kwestię, a więc czy stan faktyczny obiektu budowlanego, to rezultat samowolnych robót budowlanych. Tylko pod takim warunkiem możliwe jest dokonanie wiarygodnej identyfikacji prawnej wykonywanych robót budowlanych. Nie bez znaczenia jest również ustalenie przynajmniej przybliżonej daty samowolnego wykonania robót budowlanych, co w sprawie zostało dokonane. Do obowiązków organów nadzoru budowlanego należy ustalenie, czy objęty postępowaniem obiekt podlegał przepisom prawa budowlanego, wymagał formalności prawnych i czy zostały one dopełnione. W pierwszej kolejności organ winien ustalić czas budowy i przepisy prawa mające zastosowanie w okresie przystąpienia do budowy. Znając datę przystąpienia do realizacji zamierzenia budowlanego, winien ocenić, czy obiekt budowy (jeśli inwestycja należała do kategorii obiektów budowlanych) wymagał pozwolenia na budowę, zgłoszenia lub nie wymagał żadnych formalności. Jeśli wymagał pozwolenia na budowę lub zgłoszenia organ winien ustalić, czy inwestor wymaganych formalności dopełnił i czy wykonał inwestycję zgodnie z wymogami pozwolenia) zgłoszenia. Jeśli odpowiedź będzie pozytywna, wówczas nie zajdą podstawy do ingerencji organu nadzoru budowlanego. Natomiast w sytuacji niedopełnienia formalności prawnych organ przeprowadzi postępowanie w zależności od przepisów, jakie mają zastosowanie do danego stanu faktycznego. Od powyższych ustaleń zależy wybór odpowiedniej podstawy prawnej i trybu likwidacji skutków stwierdzonej samowoli budowlanej. W kontrolowanej sprawie materiał dowodowy, jaki zgromadził organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego, jest wystarczający do formułowania wiarygodnych ocen w tym zakresie. Organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku: 1) niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie; 2) wycofania wniosku o legalizację; 3) nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych; 4) niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia o usunięciu nieprawidłowości w dokumentach legalizacyjnych; 5) nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie; 6) kontynuowania budowy pomimo postanowienia o wstrzymaniu budowy. Zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 1 pr.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przepis art. 29 pr.b. zawiera katalog obiektów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, tj. do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1. Oznacza to, iż wyłącznie obiekty i roboty w nim wymienione mogą być wykonane bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Natomiast konsekwencje budowy obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę zostały określone w przepisie art. 48 pr.b. Przedmiotowy obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej, dlatego organ pierwszej instancji prawidłowo wdrożył procedurę określoną w przywołanym przepisie. W przypadku niezłożenia wniosku o legalizację samowoli budowlanej, w określonym terminie, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany, na podstawie art. 49e pkt 1 pr.b. orzec w drodze decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części. Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną. Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej generalnej zasady, wyrażonej w art. 28 pr.b., przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31 pr.b. Z samowolą budowlaną mamy zatem do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Organ dokonał kwalifikacji prawnej przedmiotowego obiektu jako budynku gospodarczego, którego budowa wymagała pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z definicją zawartą w art. 3 pkt 2 pr.b., przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Przedmiotowy obiekt cechy te spełnia. Skład orzekający podziela ustalenia i rozważania poczynione w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prawidłowo uznano, że skarżący wybudował przedmiotowy budynek gospodarczy jesienią 2021 r. i nie legitymował się pozwoleniem na budowę, stąd też doszło do samowoli budowlanej objętej reżimem art. 48 pr.b. Został również w treści postanowienia organu z dnia 1 lutego 2024 r., nr [...], prawidłowo poinformowany o terminie złożenia wymaganych i wymienionych w tym postanowieniu dokumentów, tj. do dnia 15 kwietnia 2024 r. (k. 53 akt administracyjnych). W tych okolicznościach uznać należy, że organy nadzoru budowlanego uprawnione były do wdrożenia trybu likwidacji samowoli budowlanej. Skoro przedmiotowy obiekt podlegał ogólnemu reżimowi budowlanemu, to jego realizacja bez pozwolenia na budowę musiała spotkać się z sankcją stosowaną wobec wszystkich samowoli budowlanych na podstawie art. 48 i następnych pr.b. Mając powyższe na uwadze, w szczególności niebudzący wątpliwości fakt popełnienia samowoli budowlanej i nieprzedłożenie wymaganych prawem dokumentów w wyznaczonym terminie nie można zgodzić się ze skarżącym, że nie zostały wyjaśnione i rozważone wszystkie istotne okoliczności sprawy ani też, by nie były w toku postępowania respektowane zasady postępowania administracyjnego, zawarte w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z zasadą swobodnej oceny, wyrażonej w art. 80 k.p.a. Dokonanej przez ŚWINB ocenie poczynionych ustaleń faktycznych nie można przypisać dowolności, gdyż jest ona zgodna z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i obowiązującymi normami prawa materialnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano prawidłowo, jakie przepisy miały w sprawie zastosowanie, jakie okoliczności faktyczne i prawne miały znaczenie dla rozstrzygnięcia. Przepisy art. 48 pr.b. mają charakter związany i nie pozostawiają organom nadzoru budowlanego żadnego luzu decyzyjnego. W ocenie Sądu podane motywy pozwalały na zweryfikowanie zasadności zajętego stanowiska, co wypełnia normę art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.