II SA/Gl 1290/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Asesor WSA Tomasz Dziuk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi D.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm., obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 1268, zwanej też dalej ustawą) Prezydent Miasta K. (dalej też jako Prezydent) orzekł o skierowaniu D. B. (dalej jako skarżący) na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B i C. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że postępowanie w przedmiocie orzeczonego skierowania zostało wszczęte na wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. [...] w K. (dalej jako Prokurator) z dnia [...] r., w którym w oparciu o materiały prowadzonego postępowania stwierdził on, że skarżący nadużywa alkoholu, ma problemy emocjonalne, w dniu [...] r. usiłował popełnić samobójstwo, został wówczas doprowadzony do Miejskiej Izby Wytrzeźwień w K., gdzie stwierdzono u niego 0,72 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, w jego miejscu zamieszkania miały miejsce interwencje Policji oraz, iż skarżący nie wyraził zgody na konsultację psychiatryczną. Dalej, po opisaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i po przytoczeniu treści art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy, Prezydent stwierdził, że w świetle treści tego materiału zachodziły przesłanki do wydania, na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Istnieją bowiem wiarygodne informacje o zastrzeżeniach co do stanu jego zdrowia psychicznego. Wynikające z materiału dowodowego "problemy" niewątpliwie mogą mieć bowiem wpływ na zdolności psychofizyczne skarżącego do bezpiecznego kierowania pojazdami mechanicznymi. Przeprowadzenie specjalistycznych badań jest niezbędne celem jednoznacznego przesądzenia, czy u skarżącego takie przeciwskazania występują. Stan psychiczny kierowcy ma ogromny wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu, na którą składa się m.in. umiejętność koncentracji na drodze, umiejętność szybkiego reagowania na sytuację drogową. Wynikająca z art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zastrzeżenia te powinny dotyczyć aspektów stanu zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Uprawnienie starosty w tym zakresie należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach. W razie występujących wątpliwości występuje potrzeba, aby osoba, w stosunku do której wątpliwości te zaistniały, została przebadana przez uprawnionego lekarza, zanim dojdzie do sytuacji, w której osoba taka narazi siebie i innych uczestników ruchu na utratę zdrowia lub życia. W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta, reprezentowany przez radcę prawnego skarżący zarzucił, że zawarta we wniosku Prokuratora informacja co do zamiaru popełnienia samobójstwa oraz co do nadużywania alkoholu nie została oparta na wiarygodnych dowodach. Za niewiarygodne w tym względzie należało uznać zeznania składane przez teściową i szwagierkę skarżącego, które na bieżąco nie utrzymywały z nim kontaktu, nie były wówczas "na miejscu" i są zainteresowane wynikiem toczącej się sprawy rozwodowej skarżącego. Organ nie wziął pod uwagę, że do wielu interwencji Policji doprowadziła bezpodstawnie żona skarżącego pozostająca z nim w konflikcie, związana z innym mężczyzną, dążąca do pozbawienia skarżącego prawa do domu, w którym mieszka on z dwójką z trojga ich dzieci. W konsekwencji, zdaniem pełnomocnika skarżącego, stan faktyczny został ustalony przez Prezydenta nierzetelnie, w oparciu o niewiarygodne dowody. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako SKO lub Kolegium) odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa decyzję Prezydenta utrzymało w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powołując się dodatkowo na treść § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2018 r., poz. 250) stwierdziło, że za istnieniem uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia odwołującego się przemawiają okoliczności zdarzenia z dnia [...] r., kiedy to będąc pod wpływem alkoholu próbował on popełnić samobójstwo. Jakkolwiek zdarzenie to miało jednorazowy charakter i skarżący takiemu zamiarowi zaprzecza, to rodzi ono konieczność zbadania jego stanu zdrowia pod kątem zdolności do bezpiecznego prowadzenia pojazdów mechanicznych. Stan emocjonalny kierowcy i umiejętność radzenia sobie w sytuacjach stresowych ma bowiem niewątpliwie wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu mechanicznego. Tymczasem skarżący nie poddał się konsultacji psychiatrycznej, co sugerował Zespół Ratownictwa Medycznego wezwany do w/w zdarzenia. Zdaniem SKO podnoszone w odwołaniu oraz wynikające z akt sprawy relacje rodzinne skarżącego nie podważają w żaden sposób konieczności poddania się badaniu lekarskiemu. Podkreśliło też Kolegium, że z treści przepisów art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy nie wynika, aby organ miał udowodnić istnienie u kierowcy przeciwskazań zdrowotnych, o jakich w tych przepisach mowa. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO pełnomocnik skarżącego zarzucił, że "godzi w podstawowe prawa i wolności obywatela, które ogranicza sugerując zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego". Nie istnieją bowiem przeciwskazania do prowadzenia przez niego pojazdów. Kierowanie go na takie badania, na które nie ma on czasu i środków finansowych, utrudnia mu funkcjonowanie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, to Prokurator jako funkcjonariusz publiczny naraził na niebezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego, gdyż o potrzebie podjęcia w tej sprawie decyzji nie powiadomił organu bezpośrednio po podjęciu takiej wiedzy. W tym względzie wskazał na czasokres jaki upłynął od zdarzenia z [...] r. do podjęcia decyzji przez Prezydenta w dniu [...] r., w którym skarżący kontynuował pracę jako zawodowy kierowca, nie posiadający własnego samochodu. W ogólnym zarysie powtórzył też argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu, podkreślając, że skarżący w dniu [...] r. działał w afekcie – w stanie silnej reakcji emocjonalnej wywołanej postępowaniem żony i jej partnera, czego organy przy ocenie tej sytuacji nie wzięły pod uwagę. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzając, że zarzuty skargi stanowią powielenie zarzutów odwołania. Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej załatwienia, które to uchybienie, stanowiące naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, podstawą wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami jest wykazanie, że w tym względzie istnieją w stanie zdrowia kierowanego uzasadnione zastrzeżenia. Oznacza to, że nie chodzi o zastrzeżenia dotyczące jakkolwiek stanu zdrowia kierowcy, ale o stan zdrowia mogący mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych uprawnień. Jak to prawidłowo stwierdziły przy tym organy obu instancji istnienie w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń powinno być interpretowane zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy zależy bowiem w dużym stopniu bezpieczeństwo ruchu. Niemniej jednak skierowanie na badanie lekarskie może nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwskazań do kierowania pojazdami. Jakkolwiek ostatecznie o istnieniu lub braku istnienia w tym zakresie przeciwskazań rozstrzygają uprawnieni w tym przedmiocie lekarze, to treść art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy nie daje, zdaniem Sądu, podstaw do przyjęcia, że w odniesieniu do pewnych zachowań emocjonalnych osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, każde ich wystąpienie może i powinno być powiązane i utożsamiane z istnieniem uzasadnionych zastrzeżeń w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami. Powiązanie to powinny wykazać organy orzekające, bo tylko wówczas można przyjąć, że ich decyzje są oparte na treści powyższej normy prawnej. Z obowiązujących przepisów nie wynika przy tym, aby w tej kwestii organy orzekające były związane treścią wniosku, w tym wniosku prokuratora, zwłaszcza jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, gdy we wniosku tym w żaden sposób nie wywiedziono dlaczego opisane w nim zachowanie skarżącego może świadczyć o istnieniu w odniesieniu do stanu jego zdrowia, uzasadnionych zastrzeżeń z punktu widzenia posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami. Takiego powiązania nie można też wyprowadzić z motywów decyzji Prezydenta, które w tym zakresie sprowadzają się w istocie do opisania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Za istnieniem takich zastrzeżeń nie może przemawiać też sam fakt, że w związku z pobytem w dniu [...] r. w izbie wytrzeźwień dyżurujący w tej placówce lekarz zalecił skarżącemu (po wytrzeźwieniu) poddanie się konsultacji psychologicznej, czego ten odmówił, gdy zalecenie to nie zostało w żaden sposób, a tym bardziej w odniesieniu do zastrzeżeń związanych z predyspozycjami do prowadzenia pojazdów, uzasadnione. Okoliczność ta uszła uwadze SKO, które przedmiotowe stwierdzenie (sugestie) lekarza z izby wytrzeźwień zaakceptowało w zaskarżonej decyzji jako przemawiające za istnieniem uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy. Jakkolwiek SKO, w odróżnieniu od Prezydenta, stwierdziło, że podjęta przez skarżącego w dniu [...] r. próba samobójcza, z uwagi na jej charakter, może uzasadniać konieczność zbadania jego stanu zdrowia jako kierującego pod kątem zdolności do bezpiecznego prowadzenia pojazdu mechanicznego, to bliżej tego stwierdzenia nie uzasadniło. W szczególności nie wykazało, aby przy ferowaniu tego stwierdzenia wzięło pod uwagę okoliczności (szeroko opisane w zeznaniach świadków, w tym zwłaszcza w zeznaniach córki skarżącego) w jakich do tej próby miało dojść, jeżeli przyjmiemy, że rzeczywiście była to próba realna, a nie pozorowana (co twierdzi skarżący, a czego jego małoletnia córka mogła nie rozpoznać). Zdaniem Sądu okoliczności te mogą mieć zaś, w odniesieniu do istnienia po stronie skarżącego jako kierowcy uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia, istotne znaczenie, gdy weźmie się pod uwagę, że jako szczególne mają zasadniczo inny charakter, niż te jakie mogą mieć miejsce w związku z prowadzeniem pojazdów. Powinny być one przy tym rozważone przy jednoczesnym uwzględnieniu przytoczonej co do osoby skarżącego opinii Zastępcy Komendanta Komisariatu Policji [...] w K. z dnia [...] r. Wszystkie powyższe okoliczności, przemawiające jednocześnie za tym, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem w/w przepisów Kpa, wezmą organy orzekające pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy w przedmiocie ustalenia, czy rzeczywiście zgromadzony w sprawie (i ewentualnie uzupełniony w toku ponownego rozpoznania) materiał dowodowy daje wystarczającą podstawę do przyjęcia, że co do stanu zdrowia skarżącego, jako kierowcy, istnieją uzasadnione zastrzeżenia, uzasadniające jego skierowanie na badanie lekarskie na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Z powyższych względów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy p.p.s.a. mr