II SA/Gl 1295/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 sierpnia 2025 r. nr SKO.PSI/41.5/458/2025/11461 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 czerwca 2025 r. nr [...]. Decyzją z dnia 30 czerwca 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło nieważność decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta S. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Nr [...] z dnia 24 października 2024 r. orzekającej zmienić decyzję administracyjną nr [...] z dnia 10 czerwca 2020 r. ze zmianami w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla J. O. w związku z opieką nad córką w części dotyczącej czasookresu przyznanego świadczenia w ten sposób, że przedłużyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby uprawnionej w wysokości 2988 zł miesięcznie do ostatniego dnia miesiąca wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie dłużej jednak niż do dnia 31 marca 2025 r. Wyjaśniono, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. orzeczeniem z dnia [...] r. zaliczył dziecko strony do osób niepełnosprawnych. Orzeczenie wydano do dnia 31 maja 2023 r. Dziecko wymagało wskazań z pkt 7 i 8. Strona, decyzją nr [...] z dnia 16 sierpnia 2023 r. miała przedłużone przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na dziecko do dnia 30 września 2024 r. jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności córki. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych decyzje i rozstrzygnięcia, na mocy których przyznano prawo do uzależnionych od niepełnosprawności świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasiłków dla opiekunów, świadczeń lub dodatków na pokrycie kosztów utrzymania dziecka lub osoby pełnoletniej w rodzinnej pieczy zastępczej albo świadczenia "aktywni rodzice w pracy" lub "aktywnie w żłobku", wydane na podstawie orzeczeń o niepełnosprawności albo orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, których okres ważności uległ przedłużeniu na podstawie art. 6bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 zmienia się w zakresie okresu, na jaki przyznano prawo do tych świadczeń, zasiłków albo dodatków, z uwzględnieniem określonego w art. 6bb ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z przepisem art. 6bb ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jeżeli wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności został złożony w okresie ważności odpowiednio orzeczenia ustalającego niepełnosprawność albo orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, to zachowuje ono ważność do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej jednak niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność. Z akt sprawy wynika, że strona w dniu 19 czerwca 2023 r. dostarczyła do organu I instancji orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. (które zaliczyło córkę strony do osób niepełnosprawnych do dnia 17 marca 2029 r.) wskazując jednocześnie, że będzie odwoływała się od tego orzeczenia. Na mocy wskazanego orzeczenia dziecko zostało zaliczone do osób niepełnosprawnych, przy czym na podstawie przedmiotowego orzeczenia dziecko nie wymagało konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z e znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (brak wskazania z pkt 7). Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim orzeczeniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone przez stronę orzeczenie. Wskazane orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności jest orzeczeniem ostatecznym. Nie było zatem podstaw do wydania w dniu 24 października 2024r. decyzji w oparciu o art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w związku z art. 6bb ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdziło, że decyzja z dnia 24 października 2024r została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w związku z art. 6bb ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych gdyż w dacie jej wydania w obrocie prawnym funkcjonowało już ostateczne orzeczenie o niepełnosprawności dziecka. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła adresatka decyzji. W jej ocenie brak jest podstaw stwierdzenia nieważności, gdyż decyzja Wojewódzkiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim z dnia 18 września 20203 r. nie funkcjonowała jeszcze w dniu wydania decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania w obrocie prawnym, gdyż zostało od niej skutecznie złożone odwołalnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Dodatkowo wskazała, że wydanie decyzji przez Burmistrza Miasta S., wobec której została obecnie stwierdzona nieważność nie było wynikiem błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego, a wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy swe poprzednie rozstrzygnięcie. Wskazało, że decyzja z dnia 24 października 2024 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż podówczas dziecko strony dziecko strony, legitymowało się ostatecznym orzeczeniem o niepełnosprawności. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka podnosząc argumentację tożsamą z tą wskazaną również w odwołaniu od decyzji z dnia 30 czerwca 2025 r. W skardze domaga się uchylenia obu rozstrzygnięć SKO. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: - "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w jednym z nadzwyczajnych postępowań - postępowaniu nieważnościowym. Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z 13 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 1217/22 (wszystkie orzeczenia za cbosa) celem tego postępowania jest wyłącznie ocena czy rozstrzygnięcie (decyzja/postanowienie) objęte tym postępowaniem dotknięte jest jedną z wad kwalifikowanych, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Katalog tych wad ma charakter zamknięty, co determinuje zakres procedowania organu administracji. W toku rozważanego postępowania organ nie gromadzi materiału dowodowego, a co za tym idzie nie przeprowadza żadnych nowych dowodów, jak ma to miejsce w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Jego rola ogranicza się wyłącznie do oceny, czy w świetle zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego i obowiązujących w dacie podjęcia decyzji przepisów prawa, jest ona dotknięta wadami skutkującymi jej nieważnością. Przedmiotem postępowania nieważnościowego nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która została już raz ostatecznie rozstrzygnięta. Należy bowiem odróżnić wady kwalifikowane zdefiniowane w art. 156 § 1 k.p.a. od wad, które mogłyby co najwyżej skutkować uchyleniem decyzji w toku postępowania zwykłego, ale już z pewnością nie stwierdzeniem jej nieważności w ramach postępowania nadzwyczajnego. Jedną z kwalifikowanych wad, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. O tym, czy naruszenie prawa jest rażące w rozumieniu tego przepisu można mówić, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią danego przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją wydaną na jego podstawie, tj. gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie rozstrzygnięcia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyroki NSA z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 1310/21 r. i z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 2976/18). Niezależnie od tego należy stwierdzić, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Dlatego też organ podejmujący rozstrzygnięcie w tym zakresie winien szczególnie uważnie odnieść się do okoliczności danej sprawy oraz podnoszonej przez stronę argumentacji. Wynik tego procesu myślowego powinien następnie znaleźć się w uzasadnieniu podjętej decyzji. W szczególności dotyczy to realizacji zasad określonych w art. 8 i 11 k.p.a. W rozstrzyganej sprawie, w ocenie składu orzekającego, reguła powyższa nie została dochowana. Uzasadnienie podjętych w sprawie rozstrzygnięć może być zupełnie niezrozumiałe dla adresatki decyzji, jako osoby nie posiadającej wykształcenia prawniczego. Dotyczy to zwłaszcza odwołań do aktów prawnych, które nie były podstawą stwierdzenia nieważności. Organ administracji, w obydwóch rozstrzygnięciach nie odniósł się również do argumentacji podnoszonej przez skarżącą. Nawet, gdy uznał, że nie jest ona zasadna, powinien wyjaśnić swoje stanowisko w tym zakresie. Konieczne jest również odniesienie się do argumentacji skarżącej dotyczącej tego, że ewentualne naruszenie prawa nie miało charakteru "rażącego". Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu.