II SA/Gl 13/05
WyrokWSA w Gliwicach2005-10-03
Skład orzekający: Leszek Kiermaszek, Włodzimierz Kubik, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Gminy odrzucająca zarzuty do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dotycząca przeznaczenia części działki prywatnej pod drogę, narusza prawo własności skarżących i czy sąd administracyjny może ocenić słuszność i celowość takiego rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu z prawem, a nie jego słuszność czy celowość. Przeznaczenie części działki pod drogę, nawet jeśli ingeruje w prawo własności, jest dopuszczalne, jeśli wynika z konieczności zapewnienia obsługi komunikacyjnej terenów przeznaczonych pod zabudowę i jest zgodne z władztwem planistycznym gminy. Gmina ma prawo ustalać przeznaczenie terenu w ramach obowiązujących przepisów, a właściciel może dochodzić odszkodowania lub zamiany nieruchomości na podstawie odrębnego postępowania.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli zarzuty do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, sprzeciwiając się przeznaczeniu części ich działki pod drogę i domagając się jej przekwalifikowania na działkę budowlaną. Rada Gminy odrzuciła zarzuty, uzasadniając koniecznością modernizacji układu komunikacyjnego i obsługi przyszłej zabudowy mieszkaniowej. Skarżący podtrzymali swoje stanowisko w skardze do WSA, obawiając się utraty możliwości inwestycyjnych i niekorzystnej rekompensaty. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 3 października 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: WSA Włodzimierz Kubik WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: sekr. sądowy Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 roku, sprawy ze skargi H.T., A.T., J.T. i S. T. na uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę
Na podstawie Uchwały Nr [...] z dnia [...] roku Rada Gminy W. przystąpiła do sporządzenia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy W. – obszaru w części B. i M. od ul. [...] w kierunku zachodnim do granic gminy. Projekt tego planu wyłożony został pierwotnie do publicznego wglądu w dniach od [...] do [...] roku. Pismem z dnia [...] roku skarżący H. T., J. T., A.T. i S.T. wnieśli zarzut do projektu planu. Nie wyrazili zgody na zajęcie ich działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] pod drogę łączącą ul. [...] z ul. [...] oraz wnieśli o jej przekwalifikowanie na działkę budowlaną.
Po rozpatrzeniu tego zarzutu Rada Gminy W. uchwałą podjętą w dniu [...] r. na podstawie art. 23 ust. 3 i art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r. nr 15, poz.139 ze zm.) odrzuciła zarzut skarżących powołując się w uzasadnieniu na konieczność zmodernizowania układu komunikacyjnego w tym rejonie. Nadto stwierdzono, że konkretna lokalizacja i przebieg drogi uwarunkowane są własnością gruntów (teren gminny przy wlocie do ul. [...]). Skarżący nie zaskarżyli tej uchwały do Naczelnego Sadu Administracyjnego gdyż, jak twierdzą, w projekcie planu całą ich działkę przeznaczono pod drogę i ustnie ich zapewniono, że istnieje możliwość w ramach rekompensaty uzyskania działki zamiennej na terenach przeznaczonych pod zabudowę.
W związku z dokonanymi korektami projekt planu został ponownie wyłożony do publicznego wglądu w dniach od [...] do [...] roku. Pismem z dnia [...] roku skarżący ponownie wnieśli zarzut do tego projektu. Stwierdzili, że proponowany przebieg drogi przez ich działkę zamyka im na przyszłość możliwość swobodnego dysponowania nieruchomością. Zarzucili przekroczenie władztwa planistycznego gminy, nie rozważenie możliwości alternatywnego przebiegu drogi, a tym samym naruszenie przysługującego im prawa własności. Zwrócili uwagę, że wszystkie działki położone w sąsiedztwie zostały przeznaczone pod zabudowę jednorodzinną za wyjątkiem ich działki. Stwierdzili, że władze planistyczne winny w takim przypadku zapewnić zamianę na inną działkę budowlaną o podobnej atrakcyjności i walorach. Organy Gminy nie wykazały w odczuciu skarżących woli pogodzenia interesu publicznego i prywatnego.
Rozpoznając ten zarzut Wójt Gminy zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] roku postanowił go odrzucić, co spowodowało skierowanie zarzutu do rozpoznania przez Radę Gminy. Rada Gminy W. podczas sesji w dniu [...] roku, o terminie której skarżący zostali zawiadomieni, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu uchwałą również odrzuciła zarzut skarżących.
W uzasadnieniu wskazano, że nowoprojektowana droga oznaczona symbolem [...] jest koniecznym elementem obsługującym w przyszłości zabudowę mieszkaniową. Teren pomiędzy ul. [...] a ul. [...] został w znacznej części przeznaczony w projekcie planu pod zabudowę jednorodzinną i nie jest możliwe pozostawienie tego terenu bez możliwości dojazdu. Alternatywne rozwiązanie, jakim byłoby przesunięcie projektowanej drogi w kierunku południowym nie jest w ocenie organu możliwe, albowiem wówczas droga byłaby usytuowana za terenem "zielonym". Zwrócono także uwagę, że struktura własnościowa na terenie objętym zmianami jest jednakowa i stanowi grunty prywatne, a zatem nie stanowi elementu decydującego o lokalizacji drogi. Dodatkowo wskazano na uprawnienia właścicieli w zakresie możliwości dochodzenia odszkodowania, wykupu względnie zamiany nieruchomości na inną, powołując przy tym art. 36 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jak i w późniejszym piśmie procesowym, skarżący podtrzymali swoje stanowisko prezentowane wcześniej w zarzucie do projektu planu. Wyrazili obawę, że nawet w przypadku zastosowania art. 36 ustawy ewentualna rekompensata za zajętą pod drogę działkę może co najwyżej stanowić równowartość gruntów przeznaczonych w planie, jako grunty rolne, albowiem takie było przeznaczenie spornej działki w dotychczasowym planie zagospodarowania. Pozostawienie bez zmian projektu planu pozbawia ich możliwości inwestowania na własnej działce tym bardziej, że pomimo skierowanego do Gminy zapytania nie jest znany dokładny przebieg przyszłej drogi.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy W. wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko zawarte zaskarżonej uchwale.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Rozpoznając zatem skargę Sąd badał, czy zaskarżona uchwała wydana została zgodnie z obowiązującymi w dacie jej uchwalenia przepisami prawa.
Wskazać należy, że w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały nie obowiązywała już ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym. Jednakże w związku z treścią art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz planów zagospodarowania przestrzennego województw, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu oraz zawiadomiono o terminie wyłożenia tych planów do publicznego wglądu, ale postępowanie nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Niniejsza sprawa podlega zatem ocenie na podstawie przepisów ustawy z 1994 roku.
Badając zgodność zaskarżonej uchwały z tymi przepisami Sąd nie dopatrzył się ich naruszenia, które mogłyby skutkować stwierdzeniem nieważności tej uchwały. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa formalnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
W istocie bowiem zarzut skarżących sprowadzał się do braku zgody na przeznaczenie części działki nr [...] pod drogę, co stanowić miało przyczynę niemożliwości wykorzystania pozostałej części tej działki. To z kolei stanowić miało pogorszenie ich sytuacji w stosunku do właścicieli sąsiednich działek, które w planie przeznaczone zostały pod budownictwo jednorodzinne.
Sąd podziela stanowisko Gminy, że przeznaczenie znacznego obszaru w planie zagospodarowania przestrzennego na potrzeby budownictwa powoduje konieczność zapewnienia tym terenom obsługi komunikacyjnej. Przyjęcie konkretnego rozwiązania planistycznego w tym zakresie i w tym konkretnym przypadku musiało się wiązać z ingerencją w prawo własności.
Wskazywany przez skarżących zarzut naruszenia ich interesu prawnego nie jest dostateczną przesłanką dla uwzględnienia skargi, bowiem Sąd administracyjny bada wyłącznie zgodność zaskarżonego aktu z prawem, nie ocenia go natomiast z punktu widzenia słuszności i celowości. Analiza przedłożonej dokumentacji planistycznej nie ujawniła, ażeby zaskarżona uchwała została podjęta z naruszeniem prawa. W szczególności podnieść należy, że przedstawione dokumenty wskazują, iż podjęcie zaskarżonej uchwały zostało poprzedzone wyczerpaniem procedury określonej w art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Zaskarżona uchwała podała wyczerpująco przyczyny, dla których zarzut skarżących co do przebiegu planowanej drogi nie mógł być uwzględniony. Art. 3 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym daje każdemu prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, ale w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, jednak z tego przepisu nie można wyprowadzić obowiązku gminy do przeznaczenia każdego terenu w sposób zgodny z intencją właścicieli. Zwrócić należy uwagę, iż w zawartym w tym przepisie określeniem o prawie do zagospodarowania terenu mieści się nie tylko dopuszczalność realizacji inwestycji na danym terenie, ale również inny sposób użytkowania. Zgodnie z art. 4 ust. 1 omawianej ustawy do Gminy należy ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu i w ramach tych uprawnień określonych jako władztwo planistyczne gmina uchwalając plan ustala przeznaczenie terenu działając w granicach obowiązujących przepisów.
Przedstawiony projekt planu nie wskazuje, aby Gmina nadużyła przyznane jej mocą powyższego przepisu władztwo planistyczne, bądź wykroczyła poza obowiązujące przepisy przygotowując projekt planu i odrzucając zarzut skarżących. Zaskarżona uchwała odpowiada wymogom wynikającym z art. 24 ust. 3 o zagospodarowaniu przestrzennym. Podnieść też należy, że w myśl art. 140 kc właściciel z wyłączeniem innych osób ma wprawdzie prawo do korzystania z nieruchomości, to sposób z jego korzystania winien być zgodny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa i może odbywać się w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Takie ustalone ograniczenie w zakresie sposobu wykonywania własności wynika między innymi z art. 33 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym plan miejscowy nie rozstrzyga o prawach do gruntu, lecz wyłącznie wespół z innymi przepisami kształtuje sposób wykonywania własności.
Rada Gminy W. dała zresztą wyraz temu zarówno w treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały, jak i w oświadczeniu złożonym na rozprawie w dniu 29 września 2005 roku poprzez wolę rozstrzygnięcia kwestii odszkodowania w stosunku do całej działki. Jest to jednak kwestia odrębnego postępowania i nie mogła ona mieć bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że treść projektowanych zmian leży w granicach zgodnego z przepisami prawa władztwa planistycznego gminy, a ponadto, że nie narusza interesu prawnego skarżącego w sposób mogący mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie.
Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło