II SA/Gl 1300/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 września 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/773/2025/11170 w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 7 lipca 2025 r. znak: [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia 2 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (zwane dalej również organem), w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej A. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 7 lipca 2025 r., o odmowie przyznania stronie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek strony złożony w dniu 12 grudnia 2024 roku o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka – M. S. urodzonego [...] roku. Podniósł, że z zaświadczenia lekarskiego z dnia 9 kwietnia 2024 roku dołączonego do wniosku wynika, iż skarżąca pozostawała pod opieką medyczną od 11+5 tygodnia ciąży do porodu. Następnie organ podkreślił, że zgodnie z art. 15b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1000 zł na jedno dziecko. Jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922,00 zł. Ponadto organ dodał, że zgodnie z art. 15b ust. 5 i 6 cytowanej ustawy, zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, przy czym pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Organ podkreślił, że obowiązkiem kobiety jest zabieganie o stosowną dokumentację medyczną, która z dniem porodu będzie stanowiła podstawę do wykazania pozostawania, co najmniej od 10 tygodnia ciąży do porodu, pod opieką medyczną. Dodał, że według orzecznictwa sądów administracyjnych, przyczyny, dla których mógłby odstąpić od językowej wykładni cytowanego przepisu, w odniesieniu do cezury czasowej dotyczącej pozostawania kobiety pod opieką lekarską w ciąży, muszą mieć charakter nadzwyczajny i od niej niezależny. Wskazał, że dla istoty sprawy niezbędne było ustalenie, czy skarżąca pozostawała w okresie ciąży pod opieką lekarską, jak również czy dołożyła należytej staranności w zakresie poddania się opiece medycznej. Podniósł, że w jego ocenie, podniesione w odwołaniu okoliczności i materiał dowodowy zebrany w sprawie, nie dają podstaw do uwzględnienia odwołania. Dodał, że objęcie skarżącej "opieką medyczną od 30 tygodnia ciąży do dnia porodu, skutkuje brakiem uprawnienia do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka". Podkreślił, że decyzja o ustaleniu prawa do zapomogi, nie jest wydawana w ramach uznania organu administracji. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych uzależniają przyznanie zawnioskowanego świadczenia od spełnienia określonych nimi warunków, a niewystąpienie któregokolwiek z nich powoduje, że zapomoga nie może być przyznana. W skardze wniesionej od powyższej decyzji, skarżąca podniosła argumenty sprowadzające się do tego, że z przyczyn od niej niezależnych, nie został spełniony wyżej wymieniony warunek. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto według art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zarówno przy wydaniu decyzji organu odwoławczego, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podkreślenia wymagało, że powodem wydania rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącej prawa do zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, było stwierdzenie przez organ, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 15b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1208), według którego zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Natomiast zgodnie z art. 15b ust. 6 cytowanej ustawy, pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. W powyższym zakresie wskazać należało, że akta administracyjne przedmiotowej sprawy zawierają zaświadczenie lekarskie z dnia 4 lipca 2024 roku, według którego skarżąca pozostawała pod opieką medyczną "od 10/11 tygodnia ciąży do porodu" oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 9 kwietnia 2025 r. stwierdzające, że skarżąca pozostawała pod opieką medyczną "od 11 + 5 tygodnia ciąży do porodu". Taki materiał dokumentacyjny stał się podstawą stwierdzenia przez organ I instancji, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z akt sprawy wynika, że organ nie podjął żadnych działań w celu wyjaśnienia, niejednoznacznej treści przytoczonych stwierdzeń zawartych w obydwu zaświadczeniach lekarskich. W pierwszym z tych zaświadczeń użyto określenia "od 10/11 tygodnia ciąży", a zatem nie można na jego podstawie ustalić, czy skarżąca pozostawała pod opieką medyczną od 10, czy od 11 tygodnia ciąży. Z tego powodu, nie można żadnej z tych dwóch wersji, uznać za potwierdzoną, ani też za wykluczoną. Natomiast drugie zaświadczenie zawarte w aktach, również nie zawiera jednoznacznej treści w powyższym zakresie, gdyż nie jest jasne, czy określenie "11 + 5 tygodnia", oznacza dwunasty tydzień ciąży, czy – zgodnie z dosłownym brzmieniem - sumę tych dwóch liczb (11 + 5) czyli 16-ty tydzień – choć ta druga interpretacja wydaje się być mniej zasadna, gdyż opiera się na czynności matematycznej dodania do siebie dwóch liczb wskazanych w zaświadczeniu, a jest mało prawdopodobne, żeby w ten sposób lekarz określił stan zaawansowania ciąży. Już samo istnienie wielu możliwości interpretacyjnych w przypadku treści zaświadczenia lekarskiego, dyskwalifikuje zaświadczenie jako dowód w sprawie, gdyż nie można na jego podstawie ustalić okoliczności, którą to zaświadczenie miało stwierdzać. Ponadto – obydwa warianty znaczenia tego zaświadczenia wykazują sprzeczność z obydwiema możliwościami rozumienia pierwszego zaświadczenia, według którego nie było jednoznaczne, czy skarżąca pozostawała pod opieką medyczną od 10, czy od 11 tygodnia ciąży. Pomimo tego organ I instancji nie podjął żadnych działań w celu wyjaśnienia, wspomnianych rozbieżności oraz niejednoznacznej treści przytoczonych stwierdzeń zawartych w obydwu zaświadczeniach lekarskich. Zamiast tego przytoczył fragment uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, wydanej w sprawie odmowy przyznania skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, według którego "w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby poddać w wątpliwość treść wskazanego zaświadczenia z dnia 9 kwietnia 2025 roku. Zaświadczenie to stanowi dowód na to, że Pani A. S. nie dochowała warunku pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do dnia porodu." W konsekwencji tego – organ I instancji, a następnie również organ odwoławczy – zaniechały przeprowadzenia postępowania zmierzającego do usunięcia wątpliwości co do istotnych w sprawie okoliczności, o czym była mowa wyżej. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w I instancji, stwierdzić zatem należało, że przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. i naruszenie tych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dotyczyło bowiem uchybień w zakresie ustalenia kwestii o podstawowym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji tego, skargę należało uwzględnić i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji przeprowadzi postępowanie zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z powyższych rozważań, przede wszystkim dokona uzupełnienia materiału dowodowego i jego oceny oraz analizy istotnych okoliczności w określonym wyżej zakresie, a następnie wyda decyzję spełniającą wszystkie warunki określone w art. 107 K.p.a. Organ uwzględni przy tym, że jeżeli po wyczerpaniu możliwości dowodowych, nie zostaną usunięte wątpliwości co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to wątpliwości te powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym – na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a. - na wniosek organu.