II SA/Gl 1301/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. i E. B. na decyzję Ś. W. I. N.B. w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 – ustalonego w oparciu o treść § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), skarżący, na druku urzędowego formularza wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając ów wniosek wskazali, iż na ich utrzymaniu znajduje się pełnoletni syn, który został zwolniony z pracy. Koszty utrzymania budynku mieszkalnego, stanowiącego własność wnioskodawców ([...] m2) wynoszą około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawcy dysponują dochodem w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, którego źródłem są uzyskiwane przez nich świadczenia emerytalne. T. i E. B. zaciągnęli kredyt na zakup pieca centralnego ogrzewania, w wobec tego raty spłaty tego zobowiązania obciążają ich budżet domowy. Oprócz tego zaciągnęli zobowiązania pieniężne w Kasie Zapomogowo – Pożyczkowej [...] w C. Dodatkowym argumentem, przemawiającym ich zdaniem za zasadnością złożonego wniosku jest stan zdrowia E. B.– osoby zaliczonej do [...] grupy inwalidztwa. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący przedłożyli dokumenty potwierdzające fakt istnienia zobowiązań pieniężnych, a także oświadczyli, iż ich syn – M. B. został skreślony z ewidencji osób zarejestrowanych jako bezrobotne z powodu niestawiennictwa w organie. W chwili obecnej osoba ta nadal pozostaje bez zatrudnienia. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Zestawienie wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżących z rozmiarem ich comiesięcznych wydatków nie pozwala stwierdzić, że ich sytuacja materialna przemawia za uwzględnieniem złożonego wniosku. Łączny dochód netto T. i E. B. wynosi [...] zł miesięcznie. Podlega on pomniejszeniu o koszty utrzymania budynku mieszkalnego – wedle skarżących jest to kwota około [...] zł miesięcznie. Do tego dochodzi obowiązek spłaty zaciągniętego zobowiązania kredytowego – wedle harmonogramu spłat rata z tego tytułu w miesiącu marcu wyniesie [...] zł. Łącznie więc wydatki te kształtują się na poziomie około [...] zł. Wnioskodawcy nie wskazali jednakże jakim obciążeniem dla ich domowego budżetu są wydatki związane z koniecznością wykupu lekarstw oraz spłaty pożyczek zaciągniętych w Kasie Zapomogowo – Pożyczkowej [...] w C. oraz Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych. Z tego też względu okoliczności te nie były brane pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku. Wpis w rozpoznawanej sprawie wynosi 500 zł i, co należy podkreślić, jest to zasadniczy wydatek na tym etapie postępowania sądowego. Warto zarazem w tym miejscu podkreślić, ze jest to danina o charakterze publicznoprawnym, a więc obowiązek jej spłaty ma pierwszeństwo przed należnościami dla podmiotów prywatnych. W kontekście analizy treści druku formularza oraz nadesłanych dokumentów nie można było stwierdzić, że sytuacja materialna skarżących jest szczególnie ciężka. Do ich dyspozycji, po pokryciu niezbędnych wydatków pozostaje bowiem co miesiąc kwota około [...] zł netto. Z tej kwoty jest możliwe utrzymanie się oraz uiszczenie wpisu od skargi, co przecież ma charakter jednorazowy. Dalszą kwestią, która ma znaczenie dla oceny kondycji finansowej skarżących jest fakt, iż ich pełnoletni syn nie uzyskuje dochodu. Przy druku formularza nadesłano kserokopię oświadczenia pracodawcy tej osoby, na mocy którego osobie tej wypowiedziano umowę o pracę. Był on zarejestrowany jako bezrobotny, jednakże ze względu na niestawienie się na wezwanie organu został on skreślony z ewidencji osób bezrobotnych. Wnioskodawcy nie wskazali żadnej obiektywnej okoliczności, która świadczyłaby o tym, że ich syn nie jest w stanie znaleźć zatrudnienia. Nie podali również powodu, dla którego nie stawił się na wezwanie organu. Tego rodzaju postawa, skutkująca tym, iż na utrzymaniu wnioskodawców pozostaje osoba pełnoletnia, która nie chce podjąć pracy, nie może uzasadniać twierdzenia, że w sposób obiektywny, wnioskodawcy spełniają kryteria przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.