II SA/Gl 1304/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Wojciech Organiściak (spr.), Protokolant St. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi K. K., B. M. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. przyznaje od Skarbu Państwa adwokatowi T. B. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 309,80 zł (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) w tym kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem podatku VAT. W. U. (właściciel Zakładu [...], dalej jako inwestor) wnioskiem z dnia [...] r. wystąpił do Wójta Gminy K. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia w związku z planowaną budowy myjni samochodowej przy stacji paliw w K. Wójt Gminy K. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. (dalej PPIS) o wydanie opinii w sprawie ustalenia konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia. PPIS w L. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wydał opinię stwierdzającą konieczność sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Wójt Gminy K., powołując się na postanowienie Starosty L. z dnia [...] nr [...], który opowiedział się za brakiem konieczności sporządzenia raportu, wydał w dniu [...] r. postanowienie, w którym nie stwierdził potrzeby sporządzania przez inwestora raportu o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie przedmiotowej myjni samochodowej. PPIS w L. postanowieniem z dnia [...] r. po rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy K. odmówił uzgodnienia w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych w ramach środowiskowych uwarunkowań dla przedmiotowego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu wskazał m. in. na sprzeciw wobec planowanej budowy myjni samochodowej potomków zmarłej E. M. oraz konieczność sporządzenia raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko. Wobec sporządzenia raportu, na wniosek Wójta Gminy K., PPIS w L. ostatecznie uzgodnił, postanowieniem znak [...] z dnia [...] r. w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych, środowiskowe uwarunkowania na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie myjni samochodowej przy istniejącej stacji paliw w K. ul: [...] na działce nr [...] k. m. [...] obręb [...] K., działając stosownie do zapisu art.48 ust. 2 pkt. 1 i art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.). W uzasadnieniu wskazano, iż warunki określone w postanowieniu wynikają ze sporządzonego dla projektowanej inwestycji raportu o oddziaływaniu na środowisko, w związku z zaliczeniem planowanej inwestycji do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt. 70 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko – Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.) (dalej. rozporządzenie w sprawie sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko). Podkreślono, iż obiekt zostanie zaprojektowany w sposób nie powodujący pogorszenia stanu środowiska a planowana inwestycja nie będzie miała znaczącego wpływu na zdrowie okolicznych mieszkańców. Na postanowienie PPIS w L. zażalenie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. (dal. PWIS) złożyła K. K., która wskazywała, iż realizacja projektowanej myjni spowoduje wzmożony ruch samochodów w odległości 5m od jej domu oraz podkreślała, że z uwagi na jej stan zdrowia ta dodatkowa uciążliwość będzie nie do zniesienia. PWIS w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia, na co K. K. i jej brat B. M. złożyli skargę do WSA w Gliwicach. W dniu [...] r. K. K. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PPIS w L. z dnia [...] r. PWIS w K. postanowieniem z dnia [...] r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 30 maja 2008 roku sygn. akt II SA/Gl 499/07 uchylił postanowienie PWIS w K. z dnia [...] r. nr [...] oraz wyrokiem z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 876/07 uchylił postanowienie PWIS w K. z dnia [...] r. nr [...]. PWIS w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] na wniosek K. K. i B. M. przywrócił termin do wniesienia zażalenia na postanowienie PPIS w L. z dnia [...] r. PWIS w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 K. p. a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PPIS w L. z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, m. in. iż PPIS w L. działając w trybie współdziałania z innym organem administracji publicznej uzgodnił środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Warunki określone w postanowieniu PPIS w L. wynikały ze sporządzonego dla projektowanej inwestycji raportu o oddziaływaniu na środowisko, w związku z zaliczeniem planowanej inwestycji do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt. 70 rozporządzenia w sprawie sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko). PWIS w K. w skarżonym postanowieniu szczegółowo przeanalizował i stwierdził konieczność zastosowanie w/w rozporządzenia w przedmiotowej sprawie pomimo zmian dokonanych w wyniku nowelizacji z dnia 21 sierpnia 2007 r. (Dz. U. Nr 158, poz. 1105) oraz podkreślił, że postanowienie PPIS w L. prawidłowo ustala niezbędne z punktu widzenia wymagań sanitarnych i zdrowotnych warunki, które należy uwzględnić w sporządzanym projekcie inwestycji oraz w czasie jej realizacji i eksploatacji. W dniu [...] r. skargę do sądu administracyjnego złożyli w terminie K. K. i B. M., którzy wskazywali, że odwołują się od decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora w K. z dnia [...] r. nr [...] (nr [...]). W toku dalszego postępowania oraz w trakcie rozprawy ustalono, iż skarga dotyczy nie decyzji, a postanowienia PWIS w K. W skardze nie sprecyzowano żadnych merytorycznych zarzutów w stosunku do postanowienia PWIS w K. z dnia [...] r., a jedynie zapowiedziano przesłanie w terminie 7 dniu szczegółowego uzasadnienia, którego jednak do czasu zamknięcia rozprawy nie przedłożono. Skarżący wnieśli także o zwolnienie z kosztów i ustanowienie adwokata z urzędu. Sąd postanowieniem z dnia 12 maja 2009 r. zwolnił skarżących z kosztów sądowych w całości oraz ustanowił dla K. K. i B. M. adwokata z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wskazując, iż z uwagi na brak merytorycznych zarzutów nie może się do nich szerzej odnieść. Na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2009 r. pełnomocnik skarżących oświadczył, iż popiera skargę precyzując jej żądanie w ten sposób, że wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia, któremu zarzucił nie wzięcie pod uwagę uciążliwości jakie będą wynikały z planowanej inwestycji. Pełnomocnik uczestnika postępowania W. U. wniósł o oddalenie skargi. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się uchybień, które skutkować musiały uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia PPIS w L. z dnia [...] r., choć z innych przyczyn niż podnosił to pełnomocnik skarżących. Na ocenę Sądu istoty sprawy wpływ miała okoliczność, polegająca na wadliwym ustaleniu przez organy administracji publicznej w toku przedmiotowego postępowania wszystkich jego stron. Należy podkreślić, iż na organie administracji spoczywa obowiązek ustalenia z urzędu kręgu osób będących stronami postępowania w dacie jego wszczęcia. Stosownie do art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) (dalej K. p. a.), stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Prowadzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie brała w nim udziału bez własnej winy jest przesłanką do wznowienia postępowania zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 4 K. p. a., który to stanowi gwarancję zawartej w art. 10 § 1 K. p. a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, niezależnie od tego czy nieuczestnictwo strony miało wpływ na treść orzeczenia oraz czy brak udziału strony spowodował dla niej szkodę. Ustalenie przez sąd administracyjny, iż w sprawie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 K. p. a., która w razie jej podniesienia stanowiłaby podstawę do wznowienia przez organ administracji publicznej postępowania zakończonego decyzją administracyjną powoduje, iż sąd ten obowiązany jest do uchylenia zaskarżonej decyzji niezależnie od merytorycznej oceny przedłożonego rozstrzygnięcia. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień, na które przysługuje zażalenie, zgodnie z art. 126 K. p. a. W aktach sprawy organu I instancji (strona 16) znajduje się oświadczenie z dnia [...] r. kierowane do Urzędu Gminy K., w którym podpisani jako dzieci zmarłej E. M. w osobach: K. K., H. S., B. M. i S. M., w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie budowy myjni samochodowej, nie wyrażają zgody na inwestycję, co motywują względami zdrowotnymi oraz ochroną środowiska. Zdaniem Sądu powyższe pismo wskazywało na konieczność rozważenia przez organ prowadzący postępowanie kręgu jego uczestników. Załączony do akt sprawy organu I instancji wykaz stron postępowania (strona 17) wskazuje właścicieli działek sąsiadujących i nie uwzględnia w/w wymienionych dzieci E. M. W załączonym wykazie jako strony są ujawnieni: W. U. – jako właściciel działek o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. B. U. i W. U. – jako właściciele działki o numerze: [...]. H. N. i A. N. – jako właściciele działki o numerze: [...]. A. K. – jako właściciel działki o numerze: [...]. D. K. – jako właściciel działki o numerze: [...]. E. M. – jako właściciel działki o numerze: [...], a której w/w spadkobiercy wnieśli zastrzeżenia wobec planowanej inwestycji. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, iż pomimo oświadczenia z [...] r. dzieci zmarłej E. M. w osobach: K. K., H. S., B. M. i S. M. postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone jedynie z udziałem K. K. oraz stron wskazanych w powyższym załączniku. Brak dowodów na to, iż H. S., B. M. i S. M. od momentu zgłoszenia zastrzeżeń do przedmiotowej inwestycji i ujawnienia swoich praw byli informowani o toczącym się postępowaniu i mieli zapewniony czynny w nim udział na każdym jego etapie, w tym też w czynnościach decydujących, które realizowane być winny przez doręczenie wszystkim stronom wydawanego w sprawie rozstrzygnięcia. W kontrolowanym postępowaniu Sąd uznał, iż organ nie ustalił jednoznacznie kręgu osób będących stronami postępowania. Brak ustalenia zakresu podmiotowego postępowania administracyjnego stanowi naruszenie podstawowych zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Tak więc organ naruszył zasady określone w treści art. 7 K.p.a., który zobowiązuje organ administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 10 K.p.a., zgodnie z którym organ jest zobowiązany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. W związku z koniecznością ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie z udziałem wszystkich stron Sąd nie odniósł się do sformułowanych przez pełnomocnika skarżących zarzutów uznając, iż zajmowanie stanowiska odnośnie trafności rozstrzygnięcia zawartego w uchylonych postanowieniach jest przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wyda postanowienie uwzględniając konieczność zapewnienia udziału wszystkim stronom w postępowaniu a także stan faktyczny na dzień orzekania. Należy po zweryfikowaniu uwzględnić, iż w toku rozprawy na pytanie Sądu, skarżący B. M. oświadczył, iż współwłaścicielami nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] są rodzeństwo tj. skarżący oraz S. M., który zmarł [...] r. jako kawaler bezdzietny, z tym że nie toczyło się po nim postępowanie spadkowe oraz H. S., a które oświadczenie potwierdziła skarżąca K. K. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd stanął na stanowisku, iż zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji zostały wydanie z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania i jako wadliwe winny być wyeliminowane z obrotu prawnego. Stwierdzenie wad będących przyczynami wznowienia postępowania administracyjnego musi bowiem skutkować uwzględnieniem skargi, niezależnie od tego, czy dane naruszenie prawa ma wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p. p. s. a. orzekł jak w sentencji. Mając na uwadze treść art. 152 ustawy p. p. s. a., zgodnie z którym, w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, orzeka, że nie podlega ono wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O przyznaniu pełnomocnikowi skarżących adwokatowi T. B. zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt. 1 c i § 2 ust. 1, 2 i 3 § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz w zw. z art. 250 ustawy p. p. s. a.