II SA/Gl 1305/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, M. L. nadesłał do Sądu "Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania", jakie składa się wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 9 sierpnia 2013 r., skarżący przedłożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż zakres jego żądania obejmuje nie tylko zwolnienie od kosztów sądowych lecz nadto także ustanowienie adwokata. W treści wniosku strona podała, iż jest osobą niepełnosprawną, schorowaną i w ostatnim okresie przeszła poważną operację. Zadeklarowała przy tym, iż pobiera rentę w kwocie brutto 1.750 zł, podlegającą zajęciu komorniczemu, w związku z czym jej wysokość netto wynosi 830 zł. Wnioskodawca dodał, że jest zatrudniony w zakładzie pracy chronionej i pobiera z tego tytułu wynagrodzenie, w kwocie 1.200 zł. Nadto oświadczył, iż nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości. Pismem z dnia 10 września 2013 r., referendarz sądowy wezwał skarżącego o uprawdopodobnienie okoliczności ujętych we wniosku, a mianowicie o: - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się (czynsz, opłaty za energię elektryczną, dostawy wody, usługi telekomunikacyjne, zakup lekarstw itp.; - udokumentowanie wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu świadczenia rentowego oraz wynagrodzenia za pracę. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął w dniu 25 września 2013 r. skarżący nie udzielił na to wezwanie żadnej odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku M. L. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskujący zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a nie po stronie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem wnioskodawca nie uprawdopodobnił oświadczeń, na które powołał się w swym wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że M. L. został do tego wyraźnie wezwany zarządzeniem z dnia 10 września 2013 r., którego doręczenie nastąpiło 18 września 2013 r. (patrz: zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 25 września 2013 r. skarżący nie ustosunkował się do powyższego wezwania w żaden sposób. Tymczasem trzeba podkreślić, że uchylenie się strony od wykonania nałożonego na nią w toku postępowania obowiązku polegającego na złożeniu uzupełniających wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji materialnej i rodzinnej oraz na przedłożeniu stosownych dokumentów potwierdzających okoliczności dotyczące tej sytuacji, uniemożliwia uznanie złożonych przez nią oświadczeń za w pełni przekonujące i dlatego wyłącza możliwość przyznania jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W konsekwencji stwierdzić przyjdzie, że skarżący nie wykazał w sposób dostatecznie wiarygodny, aby nie był w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu a tym samym wymogi, o których mowa w art. 246 §1 p.p.s.a. nie zostały w sprawie zachowane. Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a.