II SA/Gl 1309/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant St. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/GL 86/07, wydanym w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przydziału lokalu zamiennego w zamian za wywłaszczoną nieruchomość p o s t a n a w i a uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2007 r., sygn. II SA/GL 86/07. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 86/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przydziału lokalu zamiennego w zamian za wywłaszczoną nieruchomość. Sąd przyjął, że skarga wniesiona została z uchybieniem terminu do jej wniesienia, jako że zaskarżona decyzja doręczona została skarżącej w dniu [...] r., termin do wniesienia skargi upływał w dniu [...] r., tymczasem skarga została złożona w dniu [...] r. Od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącej (adwokat z urzędu). Postanowieniem z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1231/07, Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną jako dotkniętą nieusuwalnymi brakami (skarga kasacyjna nie zawierała podstaw kasacyjnych). E. P. pismem z dnia [...] r. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu skargi żądając uchylenia postanowienia z dnia 5 lutego 2007 r. powołując się na podstawy z art. 271 pkt 2 i art. 273 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Skarżąca zarzuciła nieważność postępowania, w którym doszło do odrzucenia skargi z tej przyczyny, że strona pozbawiona została możności obrony swych praw wskutek naruszenia art. 54 § 2 P.p.s.a. (zaniechanie wyegzekwowania od organu całości akt administracyjnych), art. 55 P.p.s.a. (uchylanie się od wymierzenia organowi grzywny), art. 183 § 2 P.p.s.a. (pozbawienie strony informacji), art. 133 P.p.s.a. w związku z art. 166 P.p.s.a. (nieotwarcie zamkniętej rozprawy i wprowadzenie do obiegu postanowienia rażąco naruszającego prawo). Ponadto skarżąca podniosła zarzut oparcia postanowienia odrzucającego jej skargę na dokumencie przerobionym, mianowicie odpowiedzi na skargę organu wskutek czego Sąd przyjął, iż skarga wniesiona została z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Tymczasem, zdaniem skarżącej, skarga została wniesiona w terminie, gdyż przed jej złożeniem wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. wniosek o uzupełnienie decyzji. Skoro zaś odpis postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji doręczony jej został w dniu [...] r., to skargę wniosła w dniu [...] r. w terminie. Organ administracji tych dokumentów nie dołączył do akt sprawy i przemilczał w odpowiedzi na skargę fakt wydania postanowienia z dnia [...] r. o odmowie uzupełnienia decyzji. Skarżąca w piśmie procesowym z dnia [...] r. wskazała, że o podstawach wznowienia postępowania powzięła informację po doręczeniu jej postanowienia NSA o odrzuceniu skargi kasacyjnej ([...] r.), aczkolwiek zauważyła, że gdyby nadano bieg jej pismu z dnia [...] r., w którym informowała o zatajeniu faktu wydania postanowienia o odmowie uzupełnienia zaskarżonej decyzji, zbędne byłoby wnoszenie skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 963/07 stwierdzając swą niewłaściwość przekazał sprawę do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Jednakże NSA postanowieniem z dnia 12 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1231/08 skargę o wznowienie postępowania sądowego przekazał tutejszemu Sądowi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego wniosło o jej oddalenie. Jednakże na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2009 r. pełnomocnik organu wniósł o uwzględnienie skargi przyznając, że zarówno wniosek o uzupełnienie decyzji, jak i postanowienie odmowne przez omyłkę spowodowaną nadmiarem spraw rozpoznawanych z udziałem skarżącej nie zostały dołączone do akt sprawy przedstawionych Sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zgodnie z treścią art. 270 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Skarga o wznowienie postępowania winna opierać się na ustawowej podstawie (art. 271 – 273 P.p.s.a.), a ponadto wnoszący skargę winien ją złożyć w terminie, o którym mowa w art. 277 P.p.s.a. W punkcie wyjścia rozważań wskazać przyjdzie, że postępowanie sądowe zakończone wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi uprawomocniło się w dniu 19 września 2007 r., tego dnia bowiem Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez pełnomocnika skarżącej od postanowienia tutejszego Sądu z dnia 5 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 86/07. Nie można zatem było traktować pisma skarżącej z dnia [...] r. jako skargi o wznowienie postępowania z tego powodu, że postępowanie to w chwili złożenia tego pisma nie było prawomocne (nadanie biegu pismu traktowanemu jako skarga o wznowienie byłoby przedwczesne i prowadziło do jej odrzucenia). Zdaniem Sądu przyjąć należało, że termin do wniesienia skargi o wznowienie rozpoczął bieg w dniu dowiedzenia się przez skarżącą o treści postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, co miało miejsce w dniu [...] r. Zatem skarga o wznowienie postępowania, nadana na adres Sądu na poczcie w dniu [...] r., została wniesiona w terminie. Miesięczny termin, o którym mowa w art. 277 P.p.s.a., w przypadku oparcia skargi o wznowienie o zarzut pozbawienia możności działania liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona (w innych zaś przypadkach – od dnia dowiedzenia się o podstawie wznowienia). Przytoczona przez skarżącą podstawa wznowienia z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. (pozbawienie możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa) jest usprawiedliwiona. Analiza treści skargi (pisma z dnia [...] r.) na decyzję SKO w C. z dnia [...] r. prowadzi do wniosku, że skarżąca już w jej uzasadnieniu podała, że przed wniesieniem skargi złożyła do organu żądanie zawarte w piśmie z dnia [...] r. "wysunięte w ramach art. 111 kpa i art. 113 kpa", a dotyczące zarówno zaskarżonej, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Kolegium z dnia [...] r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji. Aczkolwiek organ, którego decyzję zaskarżono, przekazując do Sądu skargę wraz z odpowiedzią i aktami sprawy nie wspomniał o fakcie złożenia takich wniosków, rzeczą Sądu było wyjaśnić tę okoliczność, zważywszy na regulację wynikającą z art. 111 § 2 kpa. W przypadku gdy strona złoży w terminie wniosek o uzupełnienie decyzji m.in. co do rozstrzygnięcia termin dla strony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego biegnie od dnia doręczenia odpowiedzi. Dla wywołania takiego skutku, tj. przesunięcia terminu do wniesienia skargi nie ma żadnego znaczenia, w jaki sposób organ załatwił wniosek, a więc czy doszło do uzupełnienia bądź odmowy uzupełnienia decyzji. Okoliczności te nakazywały Sądowi zbadanie sprawy w zakresie kompletności przedstawionych akt administracyjnych w trybie art. 54 § 2 P.p.s.a. Skoro zaś pierwszą i jedyną czynnością przewodniczącego po zarejestrowaniu skargi było skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w celu zbadania terminowości skargi, to zgodzić się trzeba ze skarżącą, że nie miała możliwości zapoznania się z aktami, ustosunkowania się do odpowiedzi na skargę, w konsekwencji zasygnalizowania Sądowi o niekompletnych aktach sprawy przekazanych wraz ze skargę i odpowiedzią na skargę. W tym przede wszystkim o wydaniu przez SKO w C., w następstwie jej wniosku, postanowienia z dnia [...] r. (doręczonego w dniu [...] r.) o odmowie uzupełnienia zaskarżonej decyzji oraz wyjaśnienia treści tej decyzji w oznaczonym w żądaniu zakresie. Zgodnie z tym co powiedziano i co trafnie dostrzegł pełnomocnik organu na rozprawie przed Sądem w dniu 6 kwietnia 2009 r., kwestia ta miała istotny wpływ na wynik sprawy już chociażby z uwagi na umotywowanie postanowienia odrzucającego skargę. Można i trzeba założyć, że gdyby Sądowi znany był fakt doręczenia skarżącej w dniu [...] r. odpisu postanowienia Kolegium o odmowie uzupełnienia i wyjaśnienia treści decyzji, nie zostałoby wydane postanowienie odrzucające skargę z powodu wniesienia jej z uchybieniem terminu. W rzeczy samej skarga ta wniesiona została bowiem w ustawowym terminie, co oznacza że brak było podstaw do stosowania art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (na tej podstawie Sąd odrzucił skargę). Mając to na względzie uznać przyjdzie, że istotnie w omawianym zakresie wskutek naruszenia wskazanego na wstępie przepisu bez potrzeby odnoszenia się do innych wskazywanych przez skarżącą przepisów skarżąca pozbawiona została możności działania, tym samym usprawiedliwiona jest skarga o wznowienie postępowania oparta o podstawę nieważności. W tym stanie rzeczy zachodziły podstawy do uchylenia postanowienia Sądu z dnia 5 lutego 2007 r. o odrzuceniu skargi, co orzeczono na mocy art. 282 § 2 P.p.s.a. Wobec tego, że postanowienie o odrzuceniu skargi ma charakter stricte formalny, uniemożliwia to jednoczesne merytoryczne rozpoznanie skargi na decyzję Kolegium z dnia [...] r. W omawianym zakresie Sąd orzeknie oddzielnie. Odnosząc się zaś do drugiej z przytoczonych podstaw wznowienia należy stwierdzić, że w ocenie Sądu nie jest usprawiedliwiona. Z powodu oparcia orzeczenia na dokumencie podrobionym lub przerobionym (art. 273 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) konieczne jest wykazanie, że doszło do takiego podrobienia lub przerobienia dokumentu, a czyn taki stanowi przestępstwo. Wnosząca skargę o wznowienie postępowania nie wykazała zaś, by pracownik organu sporządzając odpowiedź na skargę dopuścił się umyślnego podrobienia lub przerobienia tego lub innego pisma stanowiącego integralną część akt sprawy. Skarżąca nie wskazuje nawet, by toczyło się jakiekolwiek postępowanie karne w tej materii, w szczególności by zapadł skazujący wyrok karny. O kosztach postępowania Sąd nie orzekł, jako że skarżąca zwolniona była w całości od kosztów sądowych, innych zaś kosztów nie poniosła, zresztą ustanowiony adwokat z urzędu stosownego wniosku nie zgłosił. SW