II SA/Gl 1315/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Andrzej Matan, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2020r. sprawy ze skargi J.S. (S.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do zwrotu prawa jazdy 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C., działając na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.), orzekł o zatrzymaniu skarżącemu J.S. prawa jazdy kat. B oraz zobowiązał go do zwrotu dokumentu w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Następnie organ egzekucyjny upomnieniem z dnia [...] r. wezwał skarżącego do zwrotu prawa jazdy w terminie 7 dni. Upomnienie doręczono skarżącemu w dniu [...] r. za pośrednictwem administracji Aresztu Śledczego. W odpowiedzi na upomnienie skarżący pismem z dnia [...] r. podał, że od ponad 22 miesięcy przebywa w areszcie śledczym. Koniec kary pozbawienia wolności przypada na rok 2028. Nie posiada przy sobie prawa jazdy i nie ma kontaktu z rodziną po śmierci matki. Stąd też skarżący wniósł o "zawieszenie" czynności do czasu opuszczenia zakładu karnego. Jednakże postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny, na podstawie art. 17 w zw. z art. 64a § 1 pkt 1 i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), orzekł o: 1) nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia w wysokości 1.000 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym z dnia [...] r., 2) wezwaniu skarżącego do uiszczenia powyższej grzywny oraz opłaty w kwocie 68 zł w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia, 3) wezwaniu skarżącego do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie 7 dniu od doręczenia postanowienia pod rygorem nałożenia dalszych grzywien w tej samej lub wyższej kwocie. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że skarżący pomimo doręczenia mu upomnienia w dniu [...] r., nie zgłosił się w urzędzie i nie zwrócił prawa jazdy. Skarżący wniósł zażalenie do organu wyższej instancji, w którym wniósł o wstrzymanie wykonalności tytułu wykonawczego oraz cofnięcie nałożonej grzywny jako bezzasadnej, ponieważ z powodu odbywania kary pozbawienia wolności nie jest w stanie zwrócić prawa jazdy. Odrębne zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wniosła pełnomocnik skarżącego, w którym podniosła, że nie miał on możliwości zwrotu prawa jazdy. Jednakże zaskarżonym postanowieniem zażalenia nie uwzględniono. Utrzymując w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, Kolegium po zacytowaniu treści art. 2 § 1 pkt 10, art. 20 § 1 pkt 2, art. 26 § 1, art. 119 § 1, art. 121 § 1 i 3, art. 122 § 1 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdziło bowiem, że brak dobrowolnego wykonania przez zobowiązanego obowiązku zwrotu prawa jazdy, uzasadniał wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Kolegium, skarżący może zlecić osobom trzecim wykonanie obowiązku. W skardze do sądu administracyjnego zobowiązany wniósł o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i orzeczenie o kosztach postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa oraz art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – poprzez brak zbadania, czy może spełnić nałożony na niego obowiązek z powodu pobytu w zakładzie karnym. Grzywna nie jest w stanie przymusić go do wykonania obowiązku, gdyż dokument prawa jazdy został utracony. Zatem grzywna nie służy celowi, jakim jest przymuszenie do wykonania obowiązku. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, gdyż niewykonanie obowiązku uzasadnia jego egzekucję. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Postanowienia organów obydwu instancji zapadły z naruszeniem art. 124 § 2 kpa w zw. z art. 18 i art. 122 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyżej powołanej (obecnie Dz. U. z 2019 r., poz. 1438), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie uzasadniły bowiem wysokości nałożonej grzywny wbrew wymogowi prawnego i faktycznego umotywowania postanowienia, co świadczy o dowolności działania. Organ odwoławczy odniósł się jedynie do kwestii górnej wysokości grzywny. Tymczasem ustawodawca pozostawił uznaniu organowi egzekucyjnemu wysokość nałożonej grzywny. Zatem wymagane jest wyjaśnienie przesłanek, którymi organ ten kierował się przy wydaniu postanowienia (vide: wyrok tut. Sądu z dnia 13 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 999/16, LEX nr 2284539). Brak uzasadnienia w tym zakresie oznacza dowolność działania, co musi skutkować uchyleniem postanowień organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w kwocie 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, czyli łącznie w kwocie 597 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 cyt. ustawy. Nadto, stwierdzić należy, że organ egzekucyjny nie nadał biegu wnioskowi skarżącego o wstrzymaniu wykonania obowiązku do czasu opuszczenia przez niego zakładu karnego. Wniosek taki skarżący zawarł co prawda w jednym piśmie, łącznie z zażaleniem na postanowienie o nałożeniu grzywny, jednak z uwagi na jego treść, stanowił on w istocie zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z art. 33 ustawy egzekucyjnej. Rozpatrzenie zarzutów następuje w drodze odrębnego postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Pominięcie zgłoszonego zarzutu stanowi istotne uchybienie mające wpływ na bieg postępowania egzekucyjnego. Na etapie zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny nie podlegają bowiem badaniu przesłanki z art. 33 ustawy. Przeszkodą w stosowaniu środka egzekucyjnego jest jedynie wykonanie obowiązku albo jego bezprzedmiotowość (art. 7 § 3 ustawy). Jest poza sporem, że obowiązek nie został wykonany. Mając na uwadze podniesione przez skarżącego kwestie na tym etapie nie sposób też stwierdzić, że obowiązek stał się bezprzedmiotowy. O ile bowiem skarżący zagubił dokument prawa jazdy, winien dopełnić formalności przed właściwym organem, będącym również organem egzekucyjnym. Czynności tej może dokonać za pośrednictwem pełnomocnika. Dopiero dopełnienie takich formalności oznaczałoby bezprzedmiotowość obowiązku. Należy mieć także na uwadze fakt, że skarżący od 2017 r. przebywa w zakładzie karnym. Jak twierdzi, nie ma kontaktu z rodziną. W praktyce możliwość jego działania jest ograniczona. Oczywiste jest też, że nie prowadzi pojazdu. Jednak decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy nadal pozostaje w obrocie prawnym i podlega egzekucji, chociaż organ przystąpił do nakazanych czynności dopiero po upływie 6 lat od jej wydania. Stąd też przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny winien należycie i wnikliwe uzasadnić wydane rozstrzygnięcie i odrębnie rozpoznać zarzuty skarżącego, który winien dopełnić formalności o ile prawo jazdy zagubił. mr