II SA/Gl 132/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Małgorzata Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prokuratora Okręgowego w C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie trwałego zarządu nieruchomościami 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 401 zł (słownie: czterysta jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] roku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia [...] r. (była to już druga decyzja tego organu, po uchyleniu przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] r. decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu). Decyzją z dnia [...] roku Starosta [...] orzekł o ustaleniu opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomością zabudowaną, położoną w Z. przy ul. [...], KW nr [...] powstałego z mocy prawa z dniem nabycia na mocy aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] roku działki nr [...] km. [...] o powierzchni 809 m2. Opłata ta została ustalona dla Prokuratury Okręgowej w C. w wysokości 865 zł za lata [...] oraz w wysokości 939 zł za rok [...] i w latach kolejnych, a decyzja została wydana na podstawie art. 11 ust. 1, art. 89, art. 17 ust. 3, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 roku, poz. 518 – tekst jednolity ze zmianami). W uzasadnieniu decyzji ostatecznej Wojewoda po przedstawieniu przebiegu postępowania wskazał na akt notarialny z dnia [...] roku – zawarty w trybie art. 17 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku, którym Prokuratura Okręgowa nabyła w C. od ZUS w W. wyżej opisaną nieruchomość, a więc zgodnie z art. 17 ust. 1 ugn zyskała w dniu [...] roku trwały zarząd do przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa. Następnie wskazano na art. 89 ugn oraz na art. 82 ugn, z którego wynika, że opłaty roczne uiszcza się przez cały okres trwałego zarządu. Z tych przepisów – zdaniem organu odwoławczego wynika, że konsekwencją nabycia trwałego zarządu jest ponoszenie opłat przez cały okres jego trwania. W związku z faktem, że trwały zarząd na rzecz Prokuratury powstał w roku [...] opłaty należało ustalić od roku [...]. Zdaniem organu takie samo stanowisko zawarte jest w wyroku z dnia 7 września 2006 roku sygn. akt I SA/Wa 1063/06, na który to wyrok powołała się (aktualna) skarżąca w odwołaniu. Oznacza to, że opłata została właściwie ustalona poczynając od roku [...], bowiem art. 118 k.c. reguluje tryb dochodzenia roszczeń przed sądem powszechnym, a w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Organ odwoławczy potwierdził także prawidłowość przyjętej stawki w wysokości 0,1 % wskazując przy tym na § 1 pkt 1 ppkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia nieruchomości uznawanych za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz. U. z 2004 r., nr 207, poz. 2107). Wreszcie organ stwierdził, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy opłaty z tytułu trwałego zarządu ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości – ustalonej na podstawie jej wartości. Ustalenie wartości przedmiotowej nieruchomości zostało dokonane na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego [...] roku przez rzeczoznawcę majątkowego J. N., która ustaliła łączną wartość gruntu i jej części składowych na dzień [...] roku oraz wycen z [...] roku (chwili nabycia trwałego zarządu) – operat ten zdaniem organu został sporządzony zgodnie z przepisami, z należytą starannością i zgodnie z zasadami obowiązującymi rzeczoznawców. Zarówno w odwołaniu obejmującym decyzję organu I instancji ponad kwotę obejmującą opłatę roczną za lata [...] jak i w skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 118 kc przez jego pominięcie, mimo że przyjmuje on dla roszczeń okresowych, a takim jest roszczenie o zapłatę opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomością, 3 letni okres przedawnienia. Zdaniem skarżącej po upływie 3 lat od dnia wymagalności opłaty rocznej za określony rok, skarżąca może podnieść zarzut 3-letniego przedawnienia świadczenia z tego tytułu. Zarówno w odwołaniu, jak i w skardze wskazano na wyrok sygn. akt I SA/Wa 1063/06. W związku z tym skarżąca twierdziła, że ubiegły terminu przedawnienia opłaty roczne za rok [...] i [...]. W skardze skarżąca wnosiła o uchylenie decyzji Wojewody [...] w zakresie przewyższającym 3-letni okres przedawnienia roszczenia o zapłatę opłaty rocznej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżąca wnosiła także, aby w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 188 p.p.s.a. dokonać merytorycznego rozpatrzenia skargi przez uchylenie decyzji w zaskarżonej części. Domagała się także zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania. Organ odwoławczy odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.". Nadto z art. 134 §1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się tymi ogólnymi założeniami Sąd stanął na stanowisku, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. W sprawie jest bezsporne, że Prokuratura Okręgowa w C. z dniem [...] roku uzyskała trwały zarząd do działki nr [...] (karta mapy nr 54) o powierzchni 809 m2 – stanowiącej własność Skarbu Państwa, a położony w Z. (akt notarialny z dnia [...] roku i na podstawie art. 17 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami). Z kolei zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] roku ustalającą opłatę roczną z tytułu trwałego zarządu nieruchomością zabudowaną, położoną w Z. przy ul. [...] dla Prokuratury Okręgowej w C. Opłata roczna w tej decyzji została ustalona w wysokości 865 zł za lata [...] oraz w wysokości 939 zł za rok [...] i w latach kolejnych. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 43 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 roku, Nr 102, poz. 651 ze zm.) dalej ugn, przez trwały zarząd rozumie się administracyjne uprawnienie do korzystania z nieruchomości w imieniu publicznoprawnego właściciela; swoiste prawo do gruntu państwowego, uprawniające do korzystania z niego i podlegające ochronie prawnej (G.Blinek, M. Golesz – uwaga 7 s. 395). Trwały zarząd jest publicznoprawna formą władania nieruchomością przez określoną jednostkę organizacyjną (por. I SA 2372/02). Zagadnienie związane z wysokością opłat z tytułu trwałego zarządu reguluje art. 82 i następne ugn. Wysokość opłaty z tytułu trwałego zarządu określa się według zasad wymienionych w art. 83 ugn, opłatę tę uiszcza się przez okres i w terminach określonych w art. 82 ugn. Z art. 89 ugn wynika, że w razie nabycia trwałego zarządu z mocy prawa, opłaty roczne ustala właściwy organ w drodze decyzji. Oznacza to – w ocenie Sądu, – że z woli ustawodawcy do ustalenia opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu wymagane jest wydanie rozstrzygnięcia w formie decyzji. Decyzja, o której mowa w art. 89 ugn należy, zatem do decyzji konstytutywnych, a więc aktów administracyjnych, które dopiero tworzą, zmieniają lub powodują ustanie stosunku prawnego. Zmiana sytuacji prawnej danego podmiotu następuje wówczas nie z mocy samej ustawy, ale z mocy aktu administracyjnego. Zatem skutek prawny, jaki powoduje decyzja konstytutywna powstaje dopiero z chwilą jej doręczenia lub ogłoszenia (ostatecznej), a więc ex nunc. W niniejszej sprawie oznacza to, że dopiero od daty wydania decyzji ustalającej opłatę za trwały zarząd po stronie podmiotu sprawującego ten zarząd powstaje obowiązek uiszczenia opłaty. Istotnie z art. 82 ust. 1 i ust. 2 ugn wynika, że za nieruchomość oddaną w trwały zarząd pobiera się opłaty roczne przez cały okres trwałego zarządu. Jednakże to uregulowanie nie wyklucza stosowania art. 89 ugn. Oznacza ono – zdaniem składu orzekającego – tylko tyle, że decyzję z art. 89 ugn można wydać w czasie, gdy trwały zarząd istnieje (w niniejszej sprawie decyzja była dopuszczalna od dnia [...] roku). Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy weźmie pod uwagę wyżej zaprezentowane stanowisko Sądu, a nadto wyjaśni czy orzeczenie o bycie całej decyzji organu I instancji nie oznacza orzekania bez stosownego odwołania, orzekania w stosunku do decyzji, która stała się ostateczna na skutek nie złożenia od niej odwołania (tu należy wskazać na odwołanie z dnia 13 sierpnia 2014 roku). Odnosząc się do zarzutu skargi, że opłata w części uległa przedawnieniu stosownie do art. 118 k.c. zarzut ten należy uznać za nieuzasadniony. Ten przepis reguluje, bowiem tryb dochodzenia roszczeń przed sądami powszechnymi, a w niniejszej sprawie nie mógł być zastosowany. Jeżeli chodzi o wyrok powołany przez skarżącą – I SA/Wa 1063/06 (prawomocny) to należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie w nim zawarte nie wiąże Sądu w niniejszej sprawie, a nadto, że w uzasadnieniu tego wyroku sąd orzekający stwierdził "zarzut przedawnienia może być podniesiony w procesie o zapłatę należności wynikających z decyzji ustalając opłaty za trwały zarząd". Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a w związku z art. 152 i 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. mw