II SA/Gl 1326/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S., J.S., J. K. i T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w kwestii wniosku skarżących J. S. i J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżących z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej [...] ([...]) zł 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W piśmie procesowym, nadesłanym do Sądu w dniu [...] r. skarżący J. i J.S. oraz J. i T. K. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Skarżący podkreślili, że ponieśli juz koszty sporządzenia umów notarialnych, co ich zdaniem stanowi wystarczające uzasadnienie zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli zaś chodzi o ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu – zasadności wniosku upatrują z skomplikowanym charakterze sprawy oraz zawiłości i niejednoznaczności przepisów. Na skutek wezwania referendarza sądowego skarżący J. i J. S. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu precyzując, że chodzi im o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżący podnieśli, że ich miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu wynoszą około [...] zł miesięcznie. Utrzymanie samochodu potrzebnego do dojazdów do pracy pochłania około [...] zł miesięcznie, zaś spłata zaciągniętych kredytów i pożyczek to wydatek rzędu około [...] zł na miesiąc. Skarżący zadeklarowali, że są właścicielami budynku mieszkalnego o pow. [...] m2, mieszkania o pow. [...] m2 (w którym zamieszkuje ich córka K.) oraz nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. W skład ich majątku wchodzi również zakupiony na kredyt samochód – [...] rocznik [...], działka budowlana z rozpoczęta budową domu oraz samochód osobowy marki [...] rok produkcji [...]. Rodzina skarżących składa się z czterech osób dorosłych (skarżący, ich córka E. S. – S. i zięć) oraz czworga dzieci. Córka wnioskodawców nie partycypuje w kosztach utrzymania domu, gdyż spłaca pożyczkę zaciągniętą na budowę domu oraz ponosi koszty związane z opłatami za przedszkole ([...] zł za dziecko) i użytkowania samochodu. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący przedstawili szereg dokumentów obrazujących ich sytuację materialna, w szczególności zaś wykazujących miesięczne opłaty związane z utrzymaniem się oraz fakt zawarcia umów kredytowych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przedmiotem badania przy analizie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Analiza dostępnego materiału dowodowego nie pozwoliła stwierdzić, że sytuacja materialna skarżących przemawia za uwzględnieniem w całości złożonego przez nich wniosku. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w sposób rygorystyczny formułuje przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Tylko więc osoba, która wykaże iż znajduje się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej może liczyć na ewentualne uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu. Tego rodzaju okoliczności zwykle wiążą się z tym, iż osoba, nawet przy bardzo daleko idących wysiłkach nie jest w stanie zdobyć środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. trzeba przy tym dodać, że koszty te mają charakter należności publicznych, a więc ich poniesienie powinno mieć pierwszeństwo przed innymi wydatkami. Okoliczności przedstawione przez skarżących nie pozwoliły stwierdzić, iż tego rodzaju sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Przede wszystkim uwagę zwraca dochód uzyskiwanych w rodzinie wnioskodawców. Z nadesłanych dokumentów wynika, że jest to około [...] zł netto miesięcznie i składają się nań: wynagrodzenie za pracę J.S. – [...] zł, J. S. – [...] zł, W.S. – [...], E. S.– S.– [...] oraz emerytura J. S.– [...] zł brutto. Z nadesłanych dokumentów wynika również, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem się kształtują się na poziomie około [...] zł i składają się na nie: rata pożyczki zaciągniętej przez J.S.– [...] zł, rata kredytu za zakup samochodu osobowego marki [...] – [...] zł, rachunki za telefony (w łącznej wysokości) około [...] zł, odpłatność za energię elektryczną – w rozliczeniu miesięcznym około [...] zł, ubezpieczenie – [...] zł, woda – [...] zł, odpłatność za przedszkole dla dzieci – około [...] zł. Co prawda nie udokumentowano wysokości raty spłacanej z tytułu pożyczki zaciągniętej przez J. S., nie mniej jednak nadesłane dokumenty potwierdziły istnienie tego zobowiązania i nie znaleziono podstaw do zakwestionowania oświadczenia skarżących w tym zakresie (w piśmie nadesłanym do Sądu oświadczyli iż rata z tego tytułu wynosi [...] zł). Pod uwagę nie wzięto natomiast kosztów zakupu paliwa gazowego oraz podatku od nieruchomości, gdyż nie są to świadczenia o charakterze powtarzalnym, co oznacza, że skarżący nie muszą ich wliczać do swoich comiesięcznych wydatków. Porównanie uzyskiwanego dochodu z udokumentowanymi wydatkami trzeba uzupełnić o zastrzeżenie, że rodzina skarżących składa się z [...] osób (w tym czwórki małoletnich dzieci). Niewątpliwie więc jej potrzeby, zwłaszcza te związane z utrzymaniem dzieci są znaczne. Z drugiej strony nie można stwierdzić, że ich sytuacja materialna jest wyjątkowo ciężka. To spostrzeżenie należy uzasadnić tym, iż członkowie rodziny wnioskodawców dysponują dwoma samochodami osobowymi mającymi niewątpliwie znaczącą wartość. Okoliczność ta nie może jednak sama przez się przesądzać o odmowie przyznania prawa pomocy, jakkolwiek ma wpływ na ocenę kondycji materialnej wnioskujących. Dalej wskazać przyjdzie, że w druku formularza wspomniano o rozpoczętej budowie domu, zaś w nadesłanym piśmie procesowym skarżący wskazali wielkość nieruchomości przeznaczonej pod zabudowę. Poza ogólnikowym stwierdzeniem, że córka wnioskodawców spłaca pożyczki w kwocie [...] zł brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających ten fakt, pomimo, że w wezwaniu z dnia 27 lutego 2009 r. skarżący zostali zobowiązani do nadesłania kserokopii umów pożyczek oraz kredytowych wraz z harmonogramem spłaty rat. Okoliczność ta nie mogła więc mieć wpływu na ocenę złożonego wniosku. Reasumując poczynione wyżej uwagi należało złożony wniosek uwzględnić w części – zwalniając skarżących z części wpisu od skargi. Nie można było bowiem stwierdzić, że zaistniały okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sytuacja materialna rodziny J. i J. S. nie jest na tyle ciężka aby nie byli oni w stanie uiścić części wpisu, ponieść pozostałych kosztów sądowych oraz skorzystać z usług fachowego pełnomocnika. Na koniec wskazać przyjdzie, że Sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Brak wykwalifikowanego pełnomocnika nie stanowi więc przeszkody we wszechstronnymi i obiektywnym rozpoznaniu skargi zwłaszcza, że na tym etapie postępowania jego udział nie jest niezbędny. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.