II SA/Gl 1326/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.S., J. S., J.K. i T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w kwestii wniosku skarżących J. i T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy W piśmie procesowym, nadesłanym do Sądu w dniu [...] r. skarżący J. i J.S. oraz J. i T. K. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Skarżący podkreślili, że ponieśli juz koszty sporządzenia umów notarialnych, co ich zdaniem stanowi wystarczające uzasadnienie zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli zaś chodzi o ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu – zasadności wniosku upatrują z skomplikowanym charakterze sprawy oraz zawiłości i niejednoznaczności przepisów. Na skutek wezwania referendarza sądowego J. i J.K. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy na druku urzędowego formularza wskazując, że wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Wynika z niego, że skarżący wspólnie prowadza gospodarstwo domowe zamieszkując w domu o pow. użytkowej [...] m2. W skład ich majątku wchodzi ponadto nieruchomość o pow. [...] ara. Wnioskodawcy utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez T. K. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z nadesłanych przy druku wniosku dokumentów wynika, iż w [...] r. przyniosła ona dochód w wysokości [...] zł. W miesiącu styczniu skarżący odnotował natomiast stratę rzędu [...] zł. Na wezwanie referendarza sądowego nadesłane zostały dokumenty obrazujące poziom przeciętnych, miesięcznych wydatków wnioskodawców, związanych z utrzymaniem się. Wynika z nich, że spłacają oni dwie pożyczki zaciągnięte w bankach. Pierwsza z nich to kredyt hipoteczny w wysokości [...] zł, którego rata spłaty wynosi [...] zł miesięcznie. Drugi to kredyt konsumpcyjny w wysokości [...] zł, którego rata spłaty wynosi około [...] zł. Pozostałe wydatki to: opłaty za energię elektryczną – około [...] zł w rozliczeniu miesięcznym, wywóz śmieci ([...] zł za rok), opłaty za wodę – [...] zł. W sumie stałe, miesięczne koszty kształtują się na poziomie około [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Wskazany wyżej przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w sposób rygorystyczny formułuje przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Tylko więc osoba, która wykaże iż znajduje się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej może liczyć na ewentualne uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu. Okoliczności przedstawione przez skarżących nie pozwoliły stwierdzić, iż tego rodzaju sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżący utrzymują się z działalności gospodarczej prowadzonej przez T. K.. Przeciętny, miesięczny dochód w [...] r. wyniósł z tego tytułu ponad [...] zł. Nawet przy uwzględnieniu przeciętnych kosztów utrzymania oscylujących w granicach około [...] zł, nie sposób stwierdzić, że sytuacja materialna wnioskodawców jest wyjątkowo ciężka, co uzasadniałoby całkowite zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Fakt, iż w miesiącu styczniu T. K. odnotował stratę w wysokości [...] zł, nie oznacza jeszcze, że w najbliższym czasie nie uzyska dochodu. Z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący na bieżąco pokrywają swoje zobowiązania. Trudno więc w takiej sytuacji stwierdzić, że konieczność poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym powinna zejść na dalszy plan przed zaspokojeniem należności podmiotów prywatnoprawnych. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). W rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że J. i T. K. są osobami, dla których poniesienie kosztów sądowych i wydatków związanych ze skorzystaniem z usług adwokata jest obiektywnie niemożliwe. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.