II SA/Gl 1328/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi został ustalony na kwotę [...] zł, zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi na wezwanie do jego uiszczenia, H. W. nadesłała wniosek o przyznanie prawa pomocy sporządzony na druku urzędowego formularza. Wynika z niego, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym z [...] uczących się dzieci, utrzymując się z wynagrodzenia za pracę oraz renty rodzinnej przyznanej jej i dzieciom. Łączny, osiągany z tego tytułu dochód wynosi [...] zł brutto miesięcznie. Dzieci skarżącej kontynuują naukę. Na wezwanie referendarza sądowego H. W. udzieliła wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji materialnej. W oparciu o nie oraz o informacje zawarte w druku formularza i dokumentach przy nim nadesłanych ustalono, że stałe miesięczne wydatki na utrzymanie się wynoszą w rodzinie skarżącej około [...] zł i składają się na nie opłaty za wodę, energię elektryczną, odbiór ścieków i śmieci oraz spłata zaciągniętego w [...] kredytu. Oprócz tego skarżąca przedstawiła dowody świadczące o istniejącym zadłużeniu w opłatach za energię elektryczną. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Kierując się dyspozycją art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., należało stwierdzić, że w realiach rozpoznawanej sprawy zaistniały podstawy do przyznania skarżącej prawa pomocy. Uzyskiwany w rodzinie H. W. dochód nie jest bowiem na tyle wysoki, aby możliwe było poniesienie wydatków związanych z postępowaniem sądowym bez konieczności rezygnacji z zaspokojenia podstawowych potrzeb. Co prawda zasadniczym wydatkiem na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w kwocie [...] zł, jednakże nawet uiszczenie części tej kwoty mogłoby okazać się dla skarżącej bardzo trudne. Analizując sytuację materialna rodziny wnioskodawczyni pod uwagę wzięto fakt, że jej potomstwo kontynuuje naukę, co w sposób oczywisty wiąże się z określonymi wydatkami (zakup niezbędnych materiałów, koszty dojazdu itp.). Oprócz tego trudną sytuację skarżącej potwierdza fakt istnienia stałego zadłużenia w opłatach za energię elektryczną. W takiej sytuacji należało przyjąć, że zaistniały przesłanki przemawiające za uwzględnieniem złożonego wniosku w całości. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.