II SA/Gl 1329/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" z o.o. w W., J. Sz. i Wojewody [...] na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego w kwestii wniosku o przyznanie stronie skarżącej – J. Sz. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Wraz ze skargą kasacyjną od wydanego w niniejszej sprawie wyroku Sądu z dnia 14 kwietnia 2011 r., J. Sz. złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W treści rzeczonego formularza podano, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnią córką, osiąga dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w miesięcznej wysokości 2.000 zł, posiada nieruchomość rolną o powierzchni 20 ha i "inną nieruchomość" o powierzchni 6 ha. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Zarządzeniem z dnia 11 lipca 2011 r. skarżącego wezwano - do rąk reprezentującego go pełnomocnika - radcy prawnego E. N., o uprawdopodobnienie danych zawartych we wniosku, a w szczególności o: - wskazanie rodzaju oraz powierzchni nieruchomości, w której zamieszkuje; - udokumentowanie wysokości stałych miesięcznych wydatków przeznaczanych na czynsz, tzw. media, usługi telekomunikacyjne itp.; - wskazanie przeznaczenia i aktualnego sposobu zagospodarowania wymienionej we wniosku nieruchomości o powierzchni 6 ha; - wskazanie aktualnego sposobu zagospodarowania posiadanej nieruchomości o powierzchni 20 ha oraz nadesłanie kserokopii decyzji ustalającej wysokość dopłat bezpośrednich ze środków wspólnotowych bądź też zaświadczenia, z którego wynikałoby, że skarżący z dopłat takich nie korzystał. W treści wezwania stronie wyznaczono termin 7 dni, licząc od daty jego doręczenia. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, rzeczone wezwanie doręczone zostało pełnomocnik skarżącego w dniu 14 lipca 2011 r., a tym samym termin do jego wykonania upłynął z dniem 21 lipca 2011 r. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik strony w dniu 21 lipca 2011 r. przedłożyła pismo procesowe, w którym podała, że J. Sz. zamieszkuje w nieruchomości o powierzchni 40 m2 położonej w budynku wielorodzinnym w Warszawie, posiadana przezeń nieruchomość o powierzchni 6 ha to niezabudowane i niezagospodarowane nieużytki poprzemysłowe, z kolei druga nieruchomość - o powierzchni 20 ha, to także nieużytki, z których skarżący nie odnosi korzyści finansowych. Równocześnie reprezentująca skarżącego radca prawny domagała się przedłużenia terminu do nadesłania dokumentów wskazanych w przywalonym wyżej wezwaniu. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy, zważywszy żądanie strony, w dniu 1 sierpnia 2011 r. wydał zarządzenie, zgodnie z którym nakazał przedłożyć sobie wniosek o przyznanie prawa pomocy w dniu 16 sierpnia 2011 r., co było równoznaczne z przedłużeniem terminu o kolejne 26 dni (licząc od 21 lipca 2011 r., kiedy upłynął wyznaczony w wezwaniu termin). Pomimo to, aż do dnia wydania niniejszego postanowienia, to jest do 31 sierpnia 2011 r. do Sądu nie wpłynęły żadne z dokumentów stanowiących przedmiot wezwania. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku skarżącego należy przywołać zasadę sformułowaną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stanowi ona, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (z mocy z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) nastąpić może wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza okoliczności sprawy doprowadziła do konkluzji, że brak jest podstaw do uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, iż treść przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte w nim słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a nie rozpoznającego wniosek. Jest zatem jednoznaczne, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie zdołał wykazać, że zachodzą w jego przypadku przesłanki uzasadniające zastosowanie prawa pomocy. Wbrew wyraźnemu wezwaniu referendarza sądowego nie nadesłał bowiem dokumentów, które mogłyby obrazować jego sytuację finansową, a w szczególności zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że nie korzysta z dopłat bezpośrednich do posiadanej nieruchomości rolnej o powierzchni 20 ha a także stosownych faktur VAT, paragonów, dowodów wpłaty czy innych dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przezeń kosztów utrzymania. Siedmiodniowy termin wyznaczony w tym wezwaniu upłynął 21 lipca 2011 r. Pełnomocnik wnioskującego - nie podając żadnego uzasadnienia - domagała się jego przedłużenia. Referendarz sądowy - mając to żądanie na względzie - wstrzymał się z rozpoznaniem wniosku do 16 sierpnia 2011 r. Wymienione w wezwaniu dokumenty nie zostały jednak przedłożone aż do dnia dzisiejszego (31 sierpnia 2011 r.), chociaż wnioskodawca miał na to de facto ponad miesiąc. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy strony został zobrazowany w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. To jego obowiązkiem jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej strony, jeżeli ona sama nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie swojego żądania. W rezultacie, uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od złożenia wymienionych wyżej - żądanych w wezwaniu z dnia 11 lipca 2011 r. - dokumentów skarżący nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, a tym samym nie spełnił przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów, działając na podstawie przywołanego unormowania w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.