II SA/Gl 133/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant Referent stażysta Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Bobrowniki z dnia 27 czerwca 2008 r. nr MK.7322-3-21/08, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W związku ze sprzedażą aktem notarialnym z dnia [...] r. przez T.K. działki gruntu położonej w S., gmina B. oznaczonej nr 1 o powierzchni [...] ha, pismem z dnia [...]r. Wójt Gminy B. zawiadomił sprzedającego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w celu ustalenia i pobrania jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości tej nieruchomości na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 3, ust. 4 i ust. 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) oraz [...] Rady Gminy w B. z dnia [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy B.- sołectwo S. Po przeprowadzeniu niezbędnego postępowania, przygotowaniu operatu szacunkowego dla określenia rynkowej wartości nieruchomości gruntowej nr 1 oraz zawiadomieniu z dnia [...] o możliwości zapoznania się z zebranymi w sprawie materiałami w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego zawiadomienia, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Wójt Gminy B. ustalił dla skarżącego jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości obejmującej działkę gruntu oznaczoną nr 1 o powierzchni [...]ha w kwocie [...]zł. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji powołał przepisy art. 36 ust. 4 i art. 37 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a także uchwałę Nr [...]Rady Gminy w B. z dnia [...]r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy B. – Sołectwo S. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przedmiotowa nieruchomość znajduje się w części w terenach dróg, w części w terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usługowej oraz w części w terenach rolnych, podczas gdy przed uchwaleniem tego planu działka znajdowała się w znacznej części w terenach użytkowanych rolniczo. Zgodnie z art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. W przedmiotowej sprawie, w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nastąpił wzrost wartości nieruchomości. Mocą § 22 wymienionego powyżej planu ustalono stawkę procentową służącą naliczeniu opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wysokości 20%. Określenie wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w oparciu o operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego E. W. sporządzony w dniu [...]r., po dokonanej wizji w terenie, zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami. Wartość rynkową nieruchomości gruntowej określono przy zastosowaniu podejścia porównawczego, a wysokość opłaty planistycznej uwzględnia różnicę między wartością nieruchomości określonej przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu planu miejscowego a jego wartością, określoną przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości przed jego uchwaleniem. Przy zastosowaniu 20 % stawki, określonej w § 22 uchwalonego planu, wysokość opłaty planistycznej określono na kwotę [...]zł. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie, podnosząc liczne dostrzeżone nieprawidłowości przy sporządzaniu wyceny. W jego ocenie błędnie wyliczono wielkość powierzchni przeznaczonej do zabudowy, nie uwzględniając wprowadzonych planem ograniczeń, m.in. wprowadzenia zapisu mówiącego o 70% działki biologicznie czynnej. Zarzucił nadto przyjęcie zbyt wysokiej wartości tej działki, bez uwzględnienia jej uciążliwego sąsiedztwa (cmentarza, zakładu pogrzebowego czy linii napowietrznej). Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy potwierdził, że przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego działka nr 1 położona w S. przy ulicy [...]gmina B. oznaczona była w rejestrze ewidencji gruntów jako użytek RIV a o powierzchni [...]m² i użytek B- o powierzchni – [...]m². W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wprowadzonym uchwałą Nr [...] Rady Gminy B. nieruchomość tę przeznaczono pod tereny dróg publicznych ([...]oraz [...]), tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usługowej ([...]) oraz tereny rolnicze ([...]), dla terenów o symbolu [...]wprowadzając stawkę procentową wysokości 20%. Aktem notarialnym z dnia [...]r. przedmiotowa nieruchomość została zbyta. Wzrost wartości nieruchomości wskutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określił biegły rzeczoznawca w przygotowanym dla potrzeb sprawy operacie szacunkowym. Wbrew zarzutom odwołania rzeczoznawca majątkowy przygotowując wymieniony operat szacunkowy uwzględniła w nim zarówno przebieg linii napowietrznej, jak również położenie nieruchomości w sąsiedztwie cmentarza i zakładu pogrzebowego, co znalazło odbicie w przedstawionej wartości przedmiotowej nieruchomości. W ocenie organu, rzeczoznawca wykazała wzrost wartości działki z powodu zmiany jej przeznaczenia w planie miejscowym. Kolegium dodało, że zgodnie z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego był zawiadomiony o sporządzeniu operatu szacunkowego, mógł się z nim zapoznać, podobnie jak z pozostałymi aktami sprawy. Pomimo to nie skorzystał z przysługującego mu prawa i nie wniósł żadnych zastrzeżeń i uwag do przedłożonego operatu szacunkowego. W skardze do sądu administracyjnego skarżący informując, iż odwołuje się od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zarzucił iż jego działka została podzielona i jej część oznaczona jako [...] została przejęta z przeznaczeniem na drogę. Odszkodowania z tego tytułu nie uzyskał do dnia dzisiejszego. Do tak sformułowanej skargi dołączył zarówno odpis decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem [...]r. przez Województwo [...] nieruchomości zajętej po drogę publiczną (działki oznaczonej nr 2), jak również wymienione powyżej decyzje: tj. decyzję Wójta Gminy B. i decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., a także inne dokumenty m.in. wypisy i wyrysy z ewidencji, wypis z ksiąg wieczystych. W piśmie z dnia [...]r. skarżący wyraźnie stwierdził, iż nie zgadza się z naliczoną jednorazową opłatą wynikającą ze wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej jako działka 1. Dodał, iż wyliczona opłata dotyczy w zasadzie działki 3, gdyż wzięto pod uwagę całą jej powierzchnię, podczas gdy działka ta została podzielona na dwie inne działki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podnosząc argumenty i motywy zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...]r. tut. Sąd zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na wystąpienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Postanowieniem z dnia [...]r. Sąd podjął z urzędu zawieszone postępowanie z uwagi na zakończenie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. W aktach sprawy znajduje się ponadto nadesłany przez organ na żądanie Sądu wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta R. zatwierdzonego uchwałą Rady tego miasta z dnia [...]r. obejmujący przedmiotową działkę. Plan ten utracił moc z dniem [...]r. na zasadzie art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Z nadesłanych dokumentów wynika, że teren przedmiotowej działki znajdował się na terenach oznaczonych symbolem [...]– teren ulicy [...] obszarowo, [...]– tereny mieszkalnictwa o niskiej intensywności zabudowy oraz [...]– tereny upraw rolnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08, przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed dniem [...]r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Poskiej. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Nr 24, poz. 124 z 2010 r. i wszedł w życie z dniem 15 lutego 2010 r. Wyrok ten z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ma walor powszechnie obowiązujący. Oznacza to związanie nim składu orzekającego i nie ma znaczenia fakt, że utrata mocy przepisu nastąpiła w wyniku orzeczenia, wydanego już po wniesieniu skargi. Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu, na podstawie którego wydana została decyzja, stanowi zaś przesłankę wznowieniową z art. 145 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji, gdy na decyzję ostateczną wniesiono skargę do sądu administracyjnego, co dotyczy niniejszej sprawy, strona nie może uruchomić trybu nadzwyczajnego w terminie, określonym w przywołanym powyżej art. 45a § 2 Kodeksu. Stąd też do stwierdzenia przesłanki wznowieniowej zobligowany jest sąd administracyjny, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi podstawę uwzględnienia skargi poprzez uchylenie decyzji. W niniejszej sprawie skarżący kwestionując wzrost wartości działki nr 1 w wyniku wejścia w życie planu miejscowego, uchwalonego przez Radę Gminy B. w dniu [...]r., nie odwoływał się wprawdzie w sposób wyraźny do poprzedniej regulacji – poprzednio obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, określającego przeznaczenie przedmiotowych terenów, podnosił jednak w odwołaniu, że w poprzednim planie "ok. 30% działki zajmowały tereny budowlane". Fakt ten nie został, w jego odczuciu, uwzględniony przy sporządzaniu aktualnej wyceny. Rozpatrując sprawę Kolegium nie wyjaśniło podniesionego zarzutu. Odniosło się jedynie do zapisów z ewidencji gruntów ustalając, że działka 1 oznaczona została jako użytek RIVa i użytek B. Stwierdziło też, ze wobec uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwałą Rady Gminy B. z dnia [...]r. teren przedmiotowej nieruchomości oznaczony został symbolami [...] i [...],[...],[...], a dla terenów oznaczonych symbolem [...]przyjęto 20% stawkę naliczania jednorazowej opłaty. Zgodnie więc z zapisem art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Wójt Gminy B. i, stwierdzając wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości i jej sprzedaż, zasadnie ustalił kwestionowaną jednorazową opłatę planistyczną. Z przesłanego przez organ wypisu z planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy B., przyjętego uchwałą Rady Gminy Nr [...] z dnia [...]r. wynika jednak, że znajdująca się w sołectwie S. działka oznaczona nr 1 położona była na terenach oznaczonych symbolem "[...]- teren ulicy [...], -[...]- tereny mieszkalnictwa o niskiej intensywności zabudowy oraz -[...]– tereny upraw rolnych. Treść tego dokumentu wskazuje na niejednorodne przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości, co nie zostało uwzględnione i wyrażone w przygotowanym w sprawie operacie szacunkowym. Powyższe oznacza, że przedmiotowa działka w poprzednio obowiązującym planie była także przeznaczona pod zabudowę, co zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wyklucza możliwość ustalenia opłaty planistycznej w związku z uchwaleniem planu miejscowego z [...] r., nawet w sytuacji przerwy pomiędzy uchwaleniem tego planu a utratą mocy planu z [...] r. Pozostałe zarzuty skarżącego nie miały już znaczenia dla wyniku sprawy. W tym stanie rzeczy decyzje organów obu instancji musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W kwestii wykonalności zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł na zasadzie art. 152 wymienionej powyżej ustawy. O kosztach Sąd nie rozstrzygał wobec braku odpowiedniego wniosku, pomimo wcześniejszego pouczenia strony o przysługującym jej prawie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy niezbędne będzie jednoznaczne ustalenie przeznaczenia działki nr 1 w świetle poprzednio obowiązującego na tym terenie planu miejscowego oraz na podstawie obecnie obowiązującego planu oraz dokładne porównanie w obu planach wielkości obszarów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Dopiero bowiem po dokładnym ustaleniu tych wielkości i ich porównaniu będzie można jednoznacznie stwierdzić, czy wzrosła wartość przedmiotowej działki. Powyższe odnieść należy tylko do terenu oznaczonego w obu symbolem zabudowy mieszkaniowej, jako że tylko w stosunku do terenów w ten sposób oznaczonych przyjęto 20% procentową stawkę opłaty. Dopiero bowiem wykazanie, iż przeznaczenie działki uległo zmianie w związku z uchwaleniem nowego planu, zaistnieje podstawa do ustalenia opłaty planistycznej na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy z 2003 r. w związku ze zbyciem działki przez skarżącego. W przeciwnym wypadku takiej podstawy nie będzie.