II SA/Gl 1333/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 28 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] p o s t a n a w i a zmienić postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1333/10 i zwolnić skarżącego z kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego R. J. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie z dnia 28 lipca 2011 r. dotyczące uprawdopodobnienia okoliczności związanych ze swoją sytuacją materialną poprzez wskazanie źródła utrzymania tj. określenie skąd wnioskodawca czerpie dochody na pokrycie bieżących potrzeb, jeżeli są to świadczenia z pomocy społecznej wówczas należało przesłać kserokopie decyzji ustalającej wymiar i formę tych świadczeń, jeśli natomiast są to dochody z innych źródeł to należało je precyzyjnie określić. Ponieważ do dnia wydania postanowienia tj. do dnia 26 sierpnia 2011 r. skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów to, w ocenie referendarza sądowego niemożliwym było dokonanie obiektywnej oceny, czy jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłka zawierająca wskazane wezwanie została doręczona skarżącemu w dniu 24 sierpnia 2011 r. W piśmie z dnia 29 sierpnia 2011 r. nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 31 sierpnia 2011 r., skarżący oświadczył, że pozostaje na utrzymaniu osób trzecich oraz, że nie korzysta z pomocy społecznej. Przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przesłanką zastosowania przywołanego przepisu jest zmiana okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W istocie chodzi więc o czynniki, które odnoszą się do zasadności utrzymania w obrocie prawnym wydanego postanowienia (por. R. Sawuła, glosa do postanowienia NSA z dnia 7 czerwca 1995 r., SA/Rz 461/95, Sam. Teryt. 1996, nr 3, poz. 71). W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności dotyczące sytuacji materialnej wnioskodawcy. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z informacji zawartych w piśmie złożonym już po wydaniu postanowienia z dnia 26 sierpnia 2011 r. wynika, że w sytuacja materialna strony uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do sytuacji majątkowej skarżącego stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. W ocenie Sądu ponowna analiza sytuacji materialnej R. J. wykazała, że jest ona szczególnie ciężka, a skarżący nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych. Prawo pomocy przysługuje osobom, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z powyższych względów, w oparciu o art. 165 w związku art. 246 § 1 pkt 2 oraz 245 § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.